አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!
አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!

ስለ በዓል. . .

የቤተሰቡ አባላት የአዲስ ዓመት እንግዶቻቸውን ለማስተናገድ ሽር ጉድ ይላሉ፡፡  ጥሪ የተደረገላቸው ጎረቤቶችና ዘመድ አዝማዶች ለበዓሉ የተዘጋጀውን ምግብና መጠጥ ተቋድሰው ምሳ ሲገባደድ ሁሉም ፊቱን ወደ ቴሌቪዥን መስኮቱ አዞረ፡፡ የቤተሰቡ ታዳጊ ልጅ በኢቢሲ፣ አማራ ቲቪ፣ ኢቢኤስ፣ ናሁ፣ ጄ ቲቪና ቃና የቴሌቪዥን ጣቢያዎች ለ2009 ዓ.ም. እንቁጣጣሽ ከተዘጋጁ መርሐ ግብሮች መካከል አንዱን ለመምረጥ ሁሉም ጣቢያዎች የሚያስተላልፉትን እየለዋወጠ ይመለከት ጀመር፡፡

የዐውደ ዓመት ዘፈኖች፣ ከታዋቂ ግለሰቦች ጋር የተደረገ ቃለ ምልልስ፣ በሆቴሎች የተቀረፁ የበዓል ዝግጅቶችና ሌሎችም አማራጮች ነበሩ፡፡ ሁሉም በቤቱ የነበሩት ሰዎች ማየት የሚፈልጉት መርሐ ግብር ያለበት ጣቢያ ላይ እንዲሆን ለታዳጊው ይነግሩታል፡፡ ልጁ የማንን ምርጫ ልስማ በሚል ዓይነት ግራ ተጋባ፡፡ ከቤተሰቡ አባላት አንዱ፣ ዛሬ ዛሬ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች ቁጥር ጨምሮ ሰው ለምርጫ ተቸገረ እንጂ፣ የአንድ የቴሌቪዥን ጣቢያ ዝግጅት ብቻ ይታይበት የነበረው ዘመን ሩቅ እንዳልነበር አስተያየት ይሰጥ ጀመር፡፡

በቴሌቪዥን የሚተላለፉ የበዓላት ዝግጅቶች የዓውደ ዓመት አንድ ገጽታ ናቸው፡፡ በተለይም የበዓል ዕለት ከሰዓትና አመሻሽ ላይ ቤተሰቦች ሰብሰብ ብሎ ቴሌቪዥን ሲመለከት ይስተዋላል፡፡ በቴሌቪዥን ጣቢያዎች በቋሚነት የሚሠሩ ጋዜጠኞች እንዲሁም በዓላትን በማስታከክ ዝግጅቶች የሚያቀርቡ ግለሰቦችም ዐውደ ዓመት ላይ ያጠነጥናሉ፡፡ መደበኛ መሰናዷቸው ከበዓል ጋር በቀጥታ መያያዝ የሚችል ማለትም እንደ የምግብ ዝግጅት፣ የልጆችና የፋሽን መርሐ ግብር አዘጋጆች ዓውደ ዓመት ላይ ለማተኮር ይቀላቸዋል፡፡ ሆኖም የሌሎች መርሐ ግብሮች አዘጋጆችም ከመደበኛ ርዕሰ ጉዳዮቻቸው ውጪ በዓል በዓል የሚል መሰናዶ ለዓውደ ዓመት ያቀርባሉ፡፡

የቀድሞው የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን የአሁኑ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን (ኢቢሲ) ለዓመታት ብቸኛው የቴሌቪዥን ጣቢያ ነበር፡፡ በቅርቡ 50ኛ ዓመት የወርቅ ኢዮቤልዩውን ያከበረው ኢቢሲ፣ ለዓውደ ዓመት የሚያስተላልፋቸው መርሐ ግብሮችም ብቸኛ አማራጭ ነበሩ፡፡ እንደ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር ያሉ አንጋፋ ቴአትር ቤቶች ለበዓል ልዩ መርሐ ግብር ሲያዘጋጁ፣ በዓላት በተለያዩ አካባቢዎች ያላቸው አከባበር ይቀርባል፡፡ ከቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ጀምሮ መሰል ዝግጅቶች በኢትዮጵያ ቴሌቪዥንና ሬዲዮ ቀጥታ ይተላለፉ ነበር፡፡

ዛሬም ለበዓላት በአዲስ አበባና በክልል ከተሞች የተቀረፁ ልዩ ልዩ መሰናዶዎች በዋናው የቴሌቪዥኑ ጣቢያ ብቻ ሳይሆን፣ በሌሎች የኢቢሲ ጣቢያዎችም ይሰራጫሉ፡፡ የዝግጅቱ ማስታወቂያም ከበዓሉ ቀደም ብሎ ይተላለፋል፡፡

በጣቢያው መዝናኛ ክፍል ተዘጋጅተው ከስቱዲዮና ከተለያዩ ቦታዎችም የሚሰራጩ መርሐ ግብሮችም ከበዓል ጋር ተያይዘው ይታወሳሉ፡፡ በበዓላት ዋዜማዎች የሚካሄዱ የሙዚቃ ኮንሰርቶች ቀጥታ ሥርጭትና በትንሳዔ በዓል ለስቅለት የሚቀርበው የኢየሱስ ክርስቶስ ስቅለት ታሪክ ፊልም አይዘነጉም፡፡ በበዓል መዝናኛ ዝግጅቶች ኮሜዲያንና ድምፃውያን ሥራዎቻቸውን ያቀርባሉ፡፡ ተመልካቾች ወደ ጣቢያው እየደወሉ ለወዳጆቻቸው የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክትም ያስተላልፋሉ፡፡

የኢቢሲ የመዝናኛ ክፍል ኃላፊ ገናናው ለገሠ እንደሚናገረው፣ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ከጣቢያው የመዝናኛ ዝግጅቶች ጎን ለጎን ተባባሪ አካላትን ማሳተፍ ተጀምሯል፡፡ ከተቋሙ ውጪ ላሉ ባለሙያዎች (አውትሶርስ የሚደረጉ) መርሐ ግብሮች በዋነኛነት የሚመረጡት በአዝናኝነታቸው ነው፡፡ በበዓላት ወቅት የሚወጣውን ጨረታ አሸንፈው ከሚያቀርቡ ተባባሪ አካላት በተጨማሪ ጣቢያው በበዓላት ዋዜማና በዕለቱም የሚያስተላልፋቸው መርሐ ግብሮች ይዘጋጃሉ፡፡ ‹‹ለዚህ ዓመት የብሔራዊ ቴአትር ቢግ ባንድ ሙዚቃና ሌሎችም መርሐ ግብሮች ከቴአትር ቤቱ ጋር በመተባበር ተሠርተዋል፤›› ይላል፡፡

በጣቢያው ከሚተላለፉ ዝግጅቶች መካከል የልጆች፣ የወጣቶችና የአካል ጉዳተኞች መሰናዶዎች ይጠቀሳሉ፡፡ የትምህርታዊ ፕሮግራሞች ክፍል ኃላፊ አቶ ሙሉጌታ አሰፋ እንደሚናገረው፣ የበዓላት መርሐ ግብሮች እያንዳንዱን መሰናዶ ይመለከታል ተብሎ የሚገመተው ማኅበረሰብ (ታርጌት ኦዲየንስ) ዕድሜና ጾታ ከግምት ያስገባሉ፡፡ ለምሳሌ ፍካት የተሰኘው የልጆች ዝግጅት፣ በዓል በልጆች ዘንድ የሚከበርበት መንገድ ላይ ያተኩራል፡፡ የዘንድሮው የልደት በዓል ወላጅ አልባ ሕፃናት እንደሌሎች ልጆች በዓሉን በደስታ እንዲያከብሩ ለማስቻል የተደረገ ጥረትን ለማሳየት የታለመ እንደሆነ ይገልጻል፡፡

መስማት ለተሳናቸው የተዘጋጀው መርሐ ግብርና ለወጣቶች መሰናዶም የበዓል ይዘት እንዳላቸው ኃላፊው ይናገራል፡፡ የወጣቶች ዝግጅት በዕድሜ ክልሉ ያሉ ተመልካቾችን ይስባቸዋል በሚል በውኃ መያዣ ፕላስቲክ የገና ዛፍ የሠራ ወጣት ተሞክሮ ላይ ተተኩሯል ይላል፡፡

ኢትዮጵያን ብሮድካስቲንግ ሰርቪስ (ኢቢኤስ) ከኢቢሲ ቀጥሎና አሁን ካሉት ጣቢያዎች ቀድሞ ሥርጭት የጀመረ ሲሆን፣ ዓውደ ዓመትን ያስታከኩ ዝግጅቶች ከኢትዮጵያና ከአሜሪካ ይተላለፋሉ፡፡ በሼፍ ዮሐንስ ገብረኢዮሱስ እየተዘጋጀ በጣቢያው የሚተላለፈው ሼፍ ዮሐንስ የምግብ ዝግጅትን መጥቀስ ይቻላል፡፡ ልደት ከጾም በኋላ እንደመምጣቱ የምግብ ዝግጅት ቦታ ከሚሰጣቸው የበዓሉ ክንውኖች አንዱ ነው፡፡ ስለዚህም ሼፍ ዮሐንስ ለበዓላት የሚዘወተሩ ጣፋጭ ምግቦች ላይ ማተኮሩን ይናገራል፡፡

‹‹በዝግጅታችን የአይስክሬም አዘገጃጀት ላይ አተኩረን የገና ጨዋታን መጫወቻ ሩርና ኳሶቹን በጣፋጭ ሠርተናል፤›› ሲል ይገልጻል፡፡ በልደት በዓል ልጆች ያላቸውን ሚና ለማሳየት በመርሐ ግብሩ ለልጆች ስለ አይስክሬም አሠራር ይገልጻል፡፡ ከአይስክሬም ግብዓቶች ውስጥ ለፍራፍሬዎች ትኩረት በመስጠት አይስክሬምን በጤናማ ሁኔታ ስለመመገብ ለማሳየትም ተሞክሯል፡፡

ሼፉ አያይዞ በበዓል ወቅት ጤናማ አመጋገብ መኖር እንዳለበት ይናገራል፡፡ ከጾም በኋላ በሚመጡ በዓላት ጠዋት ከምግብ በፊት ውኃ መጠጣትና ብዙ አለመመገብ ይመከራል፡፡ ‹‹ብዙዎቻችን ለበዓል ራሳችንን ከመመገብ ማቆም አንችልም፡፡ ሰውነታችን ግን ሥጋና ቅባት ያላቸው ምግቦችን ከረዥም ጊዜ በኋላ ሲያገኝ የሚወስደው ቀስ ብሎ ነው፡፡ በበዓልና ከዚያ በኋላ ባሉት ቀናትም ጾም ተፈታ ብሎ እነዚህን ብቻ መመገብ ሳይሆን ሌላም ምግብ ቀላቅሎ መብላት ያስፈልጋል፤›› ይላል፡፡

የዐውደ ዓመት ሌላው ገጽታ በባህላዊ አልባሳት መዋብ ነው፡፡ የአገር ባህል ልብስ ለመግዛት ወቅቱን የሚመርጡትም አሉ፡፡ በቅርቡ ሥርጭት ከጀመሩ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች በአንዱ ጄ ቲቪ፣ ፋሽን ላይ ያተኮረው መርሐ ግብር አሐዱ ፋሽን አዘጋጅ ሰለሞን ጌታቸው (ሶሎ ቢ) እንደሚናገረው፣ ዐውደ ዓመት ለአልባሳት ትኩረት ከሚሰጥባቸው ወቅቶች መካከል ይጠቀሳል፡፡ ስለዚህም ለልደት በዓል ባህላዊ አልባሳትና ሜካፕ ላይ ያተኮረ መሰናዶ ለማቅረብ አቅዶ ነበር፡፡ ቢሆንም ለዝግጅቱ ስፖንሰሮች ስላልተገኘ ግቡን አልመታም፡፡ ዝግጅቱ ባይሳካም የዘንድሮውን የልደት በዓል አከባበር ከፋሽኑ ዘርፍ አንፃር ይቃኘዋል፡፡

ሰለሞን እንደሚለው፣ የአልባሳት ዲዛይነሮችና የባህል አልባሳት መሸጫዎች ቁጥር ቢጨምርም ሸማቹም እንደዛው ተበራክቷል ለማለት ያስቸግራል፡፡ የባህል አልባሳት ከበዓላት ባለፈ በአዘቦት ቀንም መለበስ በሚችሉበት ቅርፅ ቢቀርቡም ዋጋቸው የማይቀመስ ሆኗል፡፡ ‹‹የባህል አልባሳት ዋጋ ንሯል፡፡ ብዙዎች በሰባት ሺሕ ብር ወይም ከዚያ በላይ ልብስ መግዛት ይከብዳቸዋል፡፡ በተቃራኒው ከውጪ የሚመጡ አልባሳት ሽያጭ ሰፊ ነው፤›› ይላል፡፡ ለልደት ከውጭ የመጡ ቀይ ቀሚሶችና ቲሸርቶች ገበያ መድራቱንም ያክላል፡፡

በሌላ በኩል ባህላዊ የፀጉር አሠራሮች ዘመናዊ ገጽታ ተላብሰው መምጣታቸው ይጠቀሳል፡፡ በሂዩማን ሔር የተዘጋጀ አልባሶ ለሽያጭ መቅረቡ እንደ ምሳሌ ይነሳል፡፡ ሰለሞን ይህንን የመሰሉ አዳዲስ የፋሽን ገጽታዎችን ከበዓላት ጋር አያይዞ በቴሌቪዥን የማቅረብ ዕቅዱን ለጥምቀት እንደሚያሳካ ያምናል፡፡

በዓላትና ኪነ ጥበብ የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታዎች ናቸውና የቴሌቪዥን ዝግጅቶችን ከጥበባዊ መሰናዶዎች ውጪ ማሰብ አይቻልም፡፡ በይበልጥም ሙዚቃ ላይ ያተኮሩ ዝግጅቶች ትልቁን ድርሻ ይወስዳሉ፡፡

በናሁ ቲቪ የሚተላለፈው በጥበብ እንኑር ዝግጅት ሥነ ጥበብን ያማከለ መርሐ ግብር ሲሆን፣ አዘጋጁ ሠዓሊ ብሩክ የሺጥላ እንደሚናገረው፣ በዓላትን ከሥነ ጥበብ ጋር የሚያስተሳስር መርሐ ግብር ያስተላልፋሉ፡፡ እንደ ምሳሌ የሚጠቀሰው የአዲስ ዓመት መርሐ ግብር ነው፡፡ ታዳጊዎች ለአዲስ ዓመት መልካም ምኞትን የሚገልጹ ሥዕሎች በጎረቤትና ወዳጅ ዘመድ ቤት እየተዘዋወሩ ይሰጣሉ፡፡ ይህንን ልማድ እንደ መነሻ በማድረግ ብሩክ ሥዕሎቹን በወረቀት አሳትሞ ለታዋቂ ግለሰቦች ሰጥቷል፡፡ ግለሰቦቹ በምላሹ ልጆችን የሚያንፁና ተስፋ ሰጪ መልዕክቶች እንዲጽፉ በማድረግ ስለ እናት ለሚባል የበጎ አድራጎት ድርጅት አበርክቷል፡፡

ለልደት በወረቀትና በሶፍት የገና ዛፍ ማስጌጫ መሥራት በልጆች የተለመደ ነው፡፡ ለዘንድሮው በዓል ይህንን ልማድ የሚያወሳ ዝግጅት የማቅረብ ዕቅድ ቢኖረውም አለመሳካቱን ብሩክ ይናገራል፡፡ ሆኖም በበዓላትና ጥበብ መካከል ያለውን ትስስር የሚያሳዩ መርሐ ግብሮችን ለዓውደ ዓመት በማቅረብ ያምናል፡፡

የቃና ቲቪ አሠራር ከዚህ የተለየ ነው፡፡ የቃና ቲቪ የኮሙዩኒኬሽንና ማርኬቲንግ ዳይሬክተር ኃይሉ ተክለሃይማኖት እንደሚናገረው፣ የጣቢያው ዝግጅቶች ይዘት በበዓላት አይቀየርም፡፡ በመደበኛ ቀን የሚተላለፉ ዝግጅቶች ለበዓል ቅርፃቸውን ባይለውጡም፣ በሚነሱት ርዕሰ ጉዳዮች በዓል ተኮር ምልከታ ሊዳሰስ ይችላል፡፡ ‹‹የዝግጅቶች ቀዳሚ መሥፈርት መረጃ መስጠታቸው፣ ማዝናናታቸውና አሳታፊ መሆናቸው ነው፡፡ በዓል ስለሆነ አይቀየርም፤›› ይላል፡፡

በጣቢያው የሚተላለፉት ሀሽታግ ታይምና ሀሽታግ ምንድን የተባሉ መርሐ ግብሮች በዘንድሮው ልደት ከበዓል ጋር የተያያዘ መርሐ ግብር ያስተላልፋሉ፡፡ ሆኖም አብዛኛውን ጊዜ ትኩረታቸው በበዓልና ከበዓል ውጪም ሊታይ የሚችል ዝግጅት ማቅረብ መሆኑን ያስረዳል፡፡