ስንቴ እንመዘን?

እነሆ ከቦሌ ድልድይ ወደ አውቶብስ ተራ ልንጓዝ ተሳፍረናል። ፍፃሜው በድል እስኪጠናቀቅ ሁሉም ከጎዳናው ጋር ትንቅንቅ ላይ ነው። እጅ መስጠት እንዲህ በቀላሉ ከቶ የሚታሰብ አይመስልም። ‘ወኔ የሌለው ሰው አይደለም’ የሚሉት መፈክር ነዳጅ ሆኖት ደክሞ ሳይደክም፣ ታክቶ ሳይታክት መንገደኛው ከመንገዱ ጋር ተናንቋል። ሁሉም በድል ይጨርስና ፍፃሜው ያምር ዘንድ ያልሆነውን ሲሆን፣ የማያውምነውን ሲሰብክ፣ የመጣበትን ሲተች የሚታየው እዚህ መንገድ ላይ ነው። እዚህ መንገድ ላይ የትውልድ የሽንፈት እትብት ተቀብሯል፡፡ እዚህ መንገድ ላይ የትናንት የብሶት እንባ ረግፏል። እዚህ፣ እዚህ መንገድ ላይ ነው የመንገደኛው ሐሞት ተኮሳትሮ ዘራፍ ያለው። ወግና ድንፋታ የተሰማው እዚህ ጎዳና ላይ ነው፡፡ ዴሞክራሲ መዳህ የጀመረው፣ የሕዝብ መብት እንዲከበር የተጠየቀው እንዚህ ጎዳና ላይ ነው፡፡ ያላየነው የለም! ጎደናው ፍጻሜውን የናፈቀ ትላንት የተጻፈ መግቢያ ነው። መውጫውን ገና ወደፊት የሚጠብቅ። ወይ ሲሰምር ወይ ሲከሽፍ ሲታይ። ለዚህ ነው ሁሉም የሆዱን በሆዱ ይዞ፣ ሕመሙን ወደ ውስጥ እያቃሰተ የደላው መስሎ፣ የጎደለበት ሳይመስል የድል ፍፃሜውን ናፍቆ ሲሮጥ የሚታየው።

ታክሲ ተራው ዙሪያውን በተለያዩ ሸቀጣ ሸቀጥ ነጋዴዎች ተወሯል። የወያሎች ጩኸት ጥርት ካለው የታኅሳስ ሰማይ፣ በውርጭ አርጩሜው ከሚጋረፈው ቀዝቃዛ አየር ተቃርኖ ሲታይ አንዳች ተስፋ በልቦና ይረጫል። እዚያ ከሸቀጣ ሸቀጡ ሠፈር ገሚሱ ዓይቶ ለማለፍ ብቻ ጊዜውን ሰውቶ ቆሟል። አንዳንዱ እንዳቅሚቲ ያለችውን እንደተሸበለለች እያወጣ ቆጥሮ ይከፍላል። ምኞትና ኑሮው ሩቅ ለሩቅ ሆነው ፍዳውን የሚያየው መንገደኛ ቀላል አልነበረም፡፡ የያዘው ዋጋ አጥቶበት የለበሰው እላዩ ላይ ነትቦ ከእዚያችም የሰልባጅ ሸቀጥ የህልም እጀራ እየሆነበት ዓይቶ እዳላየ ሆኖ የሚያልፈው ዝቅተኛው የኅብረተሰብ ክፍል ሲያስተውሉት ቅስም እየሰበረ ከንፈር ያስመጥጣል። የሆነው ቢሆንም ድሉን የማታ የማታ እንደማያጣው ሳይጠራጠር የሚሮጠው ይኸው ሰፊው ሕዝብ ነው። ብልኃት የሌለው ሰፊነት ድል በድል ባያደርግም አዎ ዛሬም ሰፊ ተራማጆች ነን! 

ወያላው ሳንቲም ለመዘርዘር እንደሄደ አልመጣም፡፡ ታክሲዋ ሞልታለች፡፡ ተሳፋሪው እርስ በርሱ እየተያየ ‘አይገርምም? አይገርምም?’ ይባባላል። ግማሹ ጊዜን ዋጋ ከማሳጣት ቀጥሎ ሕይወት እንዴት ዋጋ እያጣች እንደምትሄድ ትንታኔ ለማቅረብ ይሞክራል። ግማሹ ‘አይ እኛ? እኛ እኮ በጊዜ ከቀለድነው ዘመን አንፃር እጃችን ላይ ሰዓት ማሰር ራሱ የማይገባን ነን!’ ይላል፣ ይቀልዳል፡፡ ከኋላ መቀመጫ አካባቢ መነሻውን ያልሰማነው ጭውውት እንዲህ ይደመጣል። “. . . አንተ እሱን ትላለህ? ጊዜንና ዕድሜን ከመናቃችን የተነሳ የትውልድ ቀናችንን የምናውቅ ስንቶቻችን ነን? እንዲሁ ጀምረን እንዲሁ ስንጨርስ አይደል እንዴ የኖርነው?” እያለ አንድ ጎልማሳ ገብስማ ፀጉሩን አጠገቡ ለተቀመጠ ተሳፋሪ ያሳየዋል።

ነገርን ነገር ሲቆሰቁሰው ግሎ ሲቀጣጠል ወያላው አሁንም ብቅ ማለት አልቻለም ነበር። “ሾፌር ምንድነው የሚሻለን?” ትጠይቃለች ጋቢና የተቀመጠች ወጣት። “እኔም እኮ ግራ ገባኝ፤” እያለ ሾፌሩ ወርዶ ለመፈለግ በሩን ከፈተ። “ይገርማል! እንዲህ ሕይወታችን የዘገዩ ነገሮችንና ሰዎችን በመጠበቅ ካስማ ላይ የተመሠረተ ሆኖ ይቅር?” ትላለች መካከል ላይ የተቀመጠች ወይዘሮ። ይጠይቃታል አጠገቧ ያለ ወጣት፣ “እንዴት?” ብሎ። “በቃ በታክሲ ወረፋ ጥበቃ፣ ጉዳይ በማስጨረስ ወረፋ ጥበቃ፣ የትዳር አጋር ለማግኘት አመልና ፀባይ ስናጣራ ዓመታት ጥበቃ፣ ዳቦ ቤት ወረፋ ጥበቃ. . .”  እያለች ስትቀጥል በቀላሉ የማናገኘውና ዘግይቶ የሚያዘገየን ነገር ብዛቱን ማስላት ጀመርን። “አቤት! በይሆናል ተስፋ ደግ ቀን ስንጠብቅ የባከንነው ዕድሜ?” እያለ የሚቆጨው ደግሞ በአንድ ወገን ጥርስ ነክሶ ተቀምጧል። በዝግጅት ብቻ ሳይኖሩ ያለፉን ቀናት  ስንት ይሆኑ ግን?

ያዘገየንን ሰዓት ሊክሰን ሾፌራችን ታክሲዋን ያክለፈልፋታል። ይኼን እያዩ መካከል መቀመጫ ከአንዲት ቀዘባ ጎን የተቀመጡ አዛውንት ስለኑሯቸው ይተርካሉ። “አሄ ደከምኩ ልጄ! ከጎረምሳ እኩል ሮጦ መሸመት እያቃተኝ መጣ፤” ይላሉ። “ኧረ ደህና ነዎት እንዲያ አይበሉ፤” ትላልች ቆንጂት ለማለት ያህል። “እንጃ ኑሮም እንደምታይው. . .” ብለው ካቋረጡ በኋላ፣ “ለነገሩ ምኑን ታይዋለሽ እንዲህ አምሮብሽ?” ሲሉ ትችት ቢጤ ጀማመሯት። “ማለት?” አለቻቸው ክው ብላ። “ዘንድሮ እኮ የደላቸው ስለጎደለባቸው የሚያውቁት ነገር ቢኖር ለአፍ አመል የተቀነባበረ ዕውቀት ብቻ ሆኗል። ከቡና ጨዋታ ላለመገለል የሚታወቅ ዕውቀትና ነገሮችን ለመቀየር የሚታወቅ ዕውቀት ፍፁም ይለያያል፤” አሉዋት። “ቢሆንም ሁሉም ሰው እንደ ራሱ ጎጆ የራሱን ችግር ተሸካሚ ነው፤” ብላ ራሷን ለመከላከል ተናገረች። አዛውንቱ ግን ዋዛ አይደሉም፣ “የደሃ ወዳጁ ግን ደሃ ብቻ ነዋ። እስኪ አሁን አንቺ ስንት ደሃ ጓደኞች አሉሽ?” ሲሏት በግርምት ትመለከታቸው ጀመር። የአዛውንቱ ሻካራና ሰብዕናን የሚፈታተኑ ቃላት ሲቀጥሉ፣ ቆንጂት በዝምታ ከማዳመጥ በቀር ምርጫ አልነበራትም።

“እስኪ ይታያችሁ ማንም ለራሱ በማያንስበት በቀደመው ጊዜ ስንረዳዳ ስንከባበር እንዳልኖርን፣ ዛሬ የአንዱ ላይ መውጣት ለሌሎች ቁልቁል መውረድ በሆነበት ዘመን ጀርባ መሳጣጣታችን አያሳዝንም? እግዚኦ ክፋት። አስታዋሽ አጥተው በየመንገዱ የወደቁት ልናስብ ቀርቶ ዘመድ ከዘመዱ የማይፈላለግበት ዘመን ይምጣ? ፈጣሪ ምን አድርገነው ግን አንዲት እንጀራ መቁረስ ፍዳ በሆነበት ጊዜ ዕድሜን ያበዛው?” ሲሉ አማረሩ። ምሬታቸው ሥር መስደዱን እያየ ማንም ለማፅናናት አልተቻለውም። የአዛውንቱን ቃላት ከማብሰልሰልም በራሱ የኑሮ መረብ ተጠምዶ እያየ የማያየው ሰምቶ የማይሰማው ጥቂት አይደለም። የሆዱ ነገር ሆዱን እየቆረጠው ለሞራል እሴቶች ሞራል ያጣውም ጥቂት አይባልም።  የአንዳንዱ መንገድ መጨረሻ ያስፈራል!

ወያላችን ሒሳቡን ሰብስቦ መልስ በመመለስ ተጠምዷል። አንዳንዱ አፍንጫውን ይዞ መልስ ሲቀበለው፣ ለአንዳንዱ የመልስ ሳንቲሙን ለመስጠት ራሱ ወያላው  ይለምናል። “ኧረ ተቀበለኝ ወንድሜ!” ይላል ወያላው መጨረሻ ወንበር በጥግ በኩል በሁለቱም ጆሮዎቹ ‘ኢርፎን’ ሰክቶ ‘ስማርት’ ስልኩን እየጎረጎረ ዓለምን ወደረሳው ታዳጊ አስግጎ። በስንት ጉትጎታና አጠገቡ ባሉት ተሳፋሪዎች ጉሰማ ልጁ ጆሮውን የደፈነበትን ገመድ ነቅሎ መልሱን ተቀበለ። “ይኼ ትውልድ እኮ በዚህ ዓይነት እንኳን ለአዲስ አሠራርና ዓላማ ጥያቄ ሊጠይቅ፣ ለአሮጌው ጥያቄ መልሱ ሲመጣም ግዴለውም ማለት ነው?” አሉ አንደኛው አዛውንት። እዚያው አካባቢ ጠየም አጠር ያለች የደስደስ ያላት፣ ልጅ “ምን ይደረግ? የደጉ ዘመን ሰው ወዳጁ ከፍቶ ሲያስከፋው ፈረሱን ወይም በቅሎውን ኮርቻ ይጭናል። የአሁኑ በተራው እያየ ላለማየት እየሰማ ላለመስማት ሲመኝ ‘በዳውንሎድ’ ጥበብ ስልኩን በመጫን ይጠመዳል፤” አለች።

አዛውንቱ እኛ የገባን የገባቸው አይመስሉም። ሒደት ቀለሟን ስትቀያይር በቋንቋም ታደንቋቁረን ይዛለች። ታዳጊው በተራው ነገሩን በዝምታ ሊያልፈው አልወድ ብሎ፣ “ታዲያ የሰው ልጅ በማሰብ ችሎታዬ በሥልጣኔ እዚህ አደረስኳት የሚላት ዓለም እያደር የጦርነት፣ የሽብር፣ የክፋት አውድማ ከሆነች ምን ማድረግ አለብን?” ብሎ ጠይቆ ሲያበቃ በአካባቢው ያሉትን ተሳፋሪዎች ገላመጣቸው፡፡ “እውነት ነው! ‘ቫይበር’ እና ‘ፌስቡክ’ ባይኖሩን ኖሮ ዛሬ ዛሬ ምን እንሆን ነበር? ዓለም እንደሆነች ይኼን ያህል ሺሕ ዘመን ፍትሕ የማታውቅ፣ በፖለቲካ ቁማር የሕዝቦችን ሰላማዊ ኑሮ ማመስ ያልሰለቻት ሆነች። ደግሞስ እንኳን ፍትሕን የዓለም ዋንጫን አራት ዓመት እየጠበቅን መሳተፍ ህልም የሆነብን ከዚህ በላይ ብንዘጋጋ ይገርማል?” አለች ጠይሟ ወጣት። እንደኖሩት ኖረው እንደሚሰነብቱት እየሰነበቱ ያሉት አዛውንት በበኩላቸው ዝምታን መርጠዋል። እንዲህ እንዲህ ያለው ሰዓት ላይ ዝምታው ብዙ ይላል!

ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። ስቴዲየም አካባቢ የጫንናት አንዲት ተሳፋሪ እየቆየች፣ “ወይኔ ወይኔ ወንድሜ!” ብላ ማልቀስ ጀመረች። “ምን ነካት? አሁን ደህና አልነበረችም እንዴ?” ይለኛል ከጎኔ። “አንድ የእናቴን ልጅ። ወይኔ ወንድሜ!” ቀጥላለች። ወያላው፣ “ምን ሆኖብሽ ነው?” ብሎ ሲጠይቃት እንዳልሰማችው ሁሉ መሬት መሬቱን እያየች እንባዋን ታዘረው ቀጠለች። ኋላ አዛውንቱ ቆጣ ብለው፣ “ምንድነው ተናገሪ እንጂ? በሽታውን ያልተናገረ መድኃኒቱን ምን ብሎ ያገኘዋል?” አሏት። በለቅሶ ብዛት ዓይኗ ደም የመሰለው ሴት፣ “ምን ብዬ እናገረዋለሁ ጋሼ? ጠዋት እኮ ደውሎ ለገናስ አይሆንልሽም። ለጥምቀት ግን እንዳትቀሪ ሲለኝ ነበር። ብር የለኝም። እንጃ ዘንድሮስ የምመጣ አይመስለኝም ብለው፣ የለም እኔ እልክልሻለሁ እንዲያው አደራ አስቢበት ብሎኝ ስልኩ ተዘጋ። “ኧረ ተውኝማ፤” ብላ በድንገት ታሪኩን አቋርጣ እሪታዋን ናኘችው።

 “እና በቃ ይኼ ብቻ ነው የሚያስለቅስሽ? ድሮስ የወንድም ወጉ ምኑ ላይ ነው? ሰብሳቢነቱ ጥላነቱ አይደለም እንዴ?” እያሏት ገና ሳይጨርሱ አዛውንቱ፣ “ገደሉት አሉኝ እኮ ጋሼ። እኔን አናግሮ ወደ እናታችን ቤት ሲሄድ አድፍጠው ጠብቀውት ኖሮ የአጎቴ ደመኞች ገደሉት። እህህህህ. . . ኧረ ምን ልሁነው? ወይኔ የእናቴ ልጅ. . .” እያለች ስታቀጠልጠው አንድ የሚተነፍስ ሰው ጠፍቶ ታክሲያችን በድንጋጤ መንፈስ የፈረሰች ጎጆ መሰለች። ወያላችን በተሰበረ ቅስም በተዳከመ ድምፅ “መጨረሻ” ብሎ ሲያወርደን ምስኪኗ ሴት ወደ አገሯ የሚያደርሳት አውቶብስ እንዳያመልጣት ቀድማን ወርዳ በረረች። የረሳነው የመሰለን ሀቅ እንዲህ ዘወር ብሎ ሲታወሰን ራሳችንን የምንጠይቅ ብዙ ነን። ስንቱን የቤት ሥራ ተሸክመን ይሆን እንደ ሞላለት እንደ ተደላደለ  የሚከተለውን አስቀድመን፣ የሚቀድመውን አስከትለን  እየኖርን ያለነው? ያስብላል ጊዜው፡፡ የጊዜ ነገር ሲታወስ የሸክማችን ክብደቱ የአኗኗራችን ውስብስብነቱ ያመዝናል፡፡ በዚህ ደግሞ ስንቴ እንመዘን? መልካም ጉዞ!