አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!
አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!

አሮጌው አዲሱን ባያደናቅፈውስ?

 

እነሆ መንገድ። ከመገናኛ ወደ ኮተቤ ልንጓዝ ነው። አዲስ ዓመት አሮጌ ጎዳና። ሾፌርና ወያላ ጎማ ተንፍሶባቸው እየቀየሩ ናቸው። በዚህ ስንሞላው በዚያ እየፈሰሰ፣ በዚያ ስናጠጣ በዚህ እየደረቀ፣ ደግሞ ወዲያ ስናፍስ ወዲህ እየተዘረገፈ ጉዳያችን ሁሉ በዋለበት ይቀራል። ‹አንድ አይፈርድ አንድ አይነድ› ሆኖ ውል ያጣው የኑሯችን ነገር ያብሰለስለናል። ተብሰልስለን የማንበስል፣ ተንተክትከን የማንገነፍል፣ ተንዶቅዱቀን የማንከነበልበት ምክንያትም ግራ ነው። እንዲያው ዝም እንዲያው ዝም። ይህ ነው የለ፣ ያ ነው የለ። ብቻ መጓዝ። መሄድ!  መሄድ!  መሄድ! ፌርማታችን የትየለሌ፣ ባጣ ቆየኛችን እልፍ። ዘመን በዘመን ቢባዛ ሰቀቀናችን ጫፍ የማይደርስብን፣ ለአፍታ ከገዛ ህሊናችን መተያየትና ማውጋት የፈራን ጤዛዎች. . .፡፡ ፍጥረት በምኞቱ ጥግ በመሻቱ ስልቻ ውስጥ ሆኖ በከንቱነት የሚጋራው ጎዳናም አይናገር አይጋገር፡፡ እንዲያው ‹ዓይን ዓይናችን› ሲል ታሪክ መመዝገብ አቁሞ ተውሳክ ብቻ የወረራት ዓለም ውስጥ ያለን እንመስላለን።

ሳር ያለ ሐሳብ እየለመለመ፣ የሜዳ አበባ ያለአትክልተኛ እያበበ፣ አዕዋፍ ያለጭንቅ አየርና ባህር እየቀዘፉ የሰው ልጅ ለአንገት ማስገቢያ፣ ለዕለት ጉርሱ ሲታመስ. . . ሳቅ ሳቅም ይላል፣ እንባ እንባም ይላል። ፍልስፍናችን ያው የድግግሞሹ ሕይወታችን ውልድ ነውና ተደጋገመ ብሎስ ማን በምን ጥበቡ ይጠይቀናል? በዛ፣ አነሰ የማን የተፈቀዱ ቃላት ናቸው? ዝምታስ ማን ያፀደው ሕገ መንግሥት ነው? የመሬት ነው የሰማይ? ስንጠይቅ ውለን ስንጠይቅ ብናድር ቋቱ አይሞላም። የድካማችን ደመወዝም የሰቀል ሽርፍራፊ ያህል አይሰፈርም። እንዲሁ ድካም፣ እንዲሁ ዋይታ፣ እንዲሁ ነገር፣ እንዲሁ ሁካታ እንደ ቀንና ሌት፣ ወራትና ዘመናት ይፈራረቃሉ። መቆም የሚባል ነገር አይታሰብም። እንኳ ለመቆም እየተፍጨረጨርን ተኝተንም ካልተገላበጥን አይሆንም። ምናልባት የዘመኑ መርህ መገላበጥ የሆነው ለዚያ ይሆን?

ጉዟችን ቀጥሏል። ጋቢና ከተቀመጡት አንዱ በስልክ ይነታረካል። “ስማ ስልኩ እኮ የሚሠራው በካርድ ነው ፍሬ ፍሬውን አውራ፤” ይላል። ‹‹እንኳን ስልኩ ሰውም በካርድ መሥራት ጀምሯል ኧረ. . .” ይላል ከመጨረሻዎቹ በዚያ ጥግ የተቀመጠው። “ታዲያ ካርድ መሙላት ያቃተው አለቀለት በለኛ?” ስትል ከሾፌሩ ጀርባ የተቀመጠች ዘመናይ ከሩቅ ቅርብ ሆና ‹ማይኩን› ተቀበለችው። “ለስንቱ ይሆን ከሆዳችን ቀንሰን ካርድ እየሞላን የምንዘልቀው? ያም አምጡ ይኼም አምጡ ባይ ሆኗል፤” ይላል ከጎኗ የተቀመጠ ቀጠን ያለ ወጣት። “ሰሞኑን እንዴት ነው ካርድ የለም የሚለን መደብር አልበዛባችሁም?” ሲል ደግሞ ከኋላ አንዱ ተሳፋሪ፣ “የለም ብርቅ ነው እንዴ?” ብሎ ይገስፀዋል። “ሁሉም አጉርሱኝ ባይ ሆኖ ዝም ምንድነው ልጄ? ንሳ ሁሉም ካልክ ዘንዳ አንተንም ጨምርና ንስሐ ግባ፤” አሉት ሦስተኛው ረድፍ ላይ የተቀመጡ አንድ ትልቅ ሰው።

“አይ አባት ጣት መቀሳሰሩን ትተን ሸክማችንን በጋራ መሸከም ብናውቅ እስከ ዛሬ እርስ በርስ በዓይነ ቁራኛ ስንተያይ እንኖር ነበር?” ቢላቸው ከሰውነቱ ወይ ከኑሮ ማንኛው እንደ ከበደው ያላወቅንለት ወጣት መልሰው፣ “እሱስ ልክ ነህ ልጄ። ምን ይደረግ ያንዱን ሥጋ አንዱ መሸከም እያቃተው እኮ ነው፤” አሉት። ነገር በፌስቡክ ብቻ የሚገባውና እሱም የተዘጋበት  ዝም ሲል ሌላው ሳቀ። አዛውንቱ በፈገግታ ጣልቃ ገብተው፣ “ይኼን ካወቅክ ዘንድና ሆድ አየሁ ማለትን እንደማያውቅ ከተረዳህ፣ ይኼ ሁሉ ስብ ምንድነው? ለሰማዩም ለምዱሩም እኮ አይበጅም። ኧረ ለጤናም ጥሩ አይደለም፤” ሲሉት ወጣቱ ወዲያው የጨዋታውን መንፈስ ቀየረው። የሰውነቱ ውፍረት አገር እንደ ነቀዝ እየሰረሰረ ከሚያፈርሰው ‘ብቻዬን ጠብድዬ ልሙት’ ብሂል ጋር መነካካቱ አናደደው መሰል ቁጣው ድምፁ ስርቅርቃ መሀል አታሞ እየደለቀ፣ “መሆንን ትተን መምሰል፣ መምሰል ካልን አይቀር ምናለበት እኛስ ስብ ጠናባቸው ብንባል? ቀለንስ ማን አከበረን?” ብሎ አዋዝቶ የልቡን ተናገረ። ስንቱ ነው ግን የልቤን ልናገር እያለ ልቡን የሚያጣው እናንተ?!

ሾፌሩ ሙዚቃ ሊከፍት ቴፑን ይጎረጉራል። ወያላው “እስኪ ቅድም ያስጫንኳቸውን ዘፈኖች ክፈታቸው፤” ብሎ ‘ፍላሽ’ ያቀብለዋል። “ካልክስ እስኪ የጥላሁንን ጋብዘንማ ሾፌር?” ብሎ ጎልማሳው አንገቱን እየወዘወዘ ከንፈሩን መምጠጥ ያዘ። አፍታ ሳይቆይ ደግሞ፣ “ምን ጥልቅ አድርጎኝ በሰዎች ነገር፣ ምንስ አግብቶኝ በሰዎች ነገር. . .›› አለ አፈር ልብላለትና፡፡ ዘፈኑ ሊቀጥል ሲል፣ “አያገባንም ብለንማ ይኼው አገር ስትፈርስ ቆመን እያየን ነው፤” ብላ አንዷ ወይዘሮ ጉድ አፈላች። “በሕግ አምላክ! መንግሥት ባለበት አገር አገር ፈረሰ ብሎ ማውራት ወንጀል ነው የእኔ እመቤት፤” አላት ጎልማሳው ቆጣ ብሎ። “እህ ታዲያ ዋሸሁ? ዓይተን እንዳላየን ሰምተን እንዳልሰማን መሆናችን መሰለኝ ያለሙያው፣ ያለ አቅሙ፣ ያለ ችሎታው ትንሽ ትልቁ አናታችን ላይ ቁብ እያለ የተበጠበጥነው። አይደልም እንዴ? በሉ እንጂ አርሙኝ. . .” ብላ ተሳፋሪዎችን ቃኘች።

በእርግጥ ያገባኛል፣ ይመለከተኛል ባይ ተቆርቋሪም ከመደቆስና ከመዳፈን ሌላ በለስ ሲቀናው አላየንም። ስለዚህ አርፈን ልጆቻችን ለማሳደግ የጥላሁንን ዓይነት ዜማ ሳንወድ በግድ እንደግፋለን። አይሞት ታዲያ? የሞተ ተጎዳ!” ብሎ ከመጨረሻ ወንበር አካባቢ ሰላሳን ያለፈ ወጣት ፀጉሩን እየፈተለ አስተያየት ሰጠን። “ልክ ነው። ዕድሜ ለልማታዊው መንግሥታችን መሀል ሰፋሪ በሁለት ጥይት ይመታል ብለን አንሠጋ። ደግሞ. . . ህም. . . ከዝም ጭጭ በቀር ሌላ ዕድሜ ማራዘሚያ ዘዴ አለ እንዴ ጎበዝ? ስለዚህ ምን ጥልቅ አድርጎን?” ብላ ሳትጨርስ ጋቢና የተቀመጠች ጠይም ቆንጆ፣ “እኮ ሰው በሰው ላይ ሲሠለጥን፣ ሲያሴር፣ ሲገድል፣ ሲሰርቅ፣ ሲያቄም፣ ሲያታልል ዝም? በቃ ይኼ ሆኖ ቀረ አትንኩኝ ባይነት?” ብለው ከጎኗ ተቀምጠው የነበሩ አዛውንት በትዝብት ዓዩዋት። ‹‹አይዞን ድፍን ቁጥር ገደኛ ነው። 2010 ዓ.ም. ምን ይዞ እንደሚመጣ ማን ያውቃል?›› ብሎ አንዱ መልኩን ሳናየው ተናግሮ ጨረሰ። ፊት ካላሳዩት ገድ ይሠራ ይመስል!

ወያላው ሒሳብ እየተቀበለ ነው። ፍጥነትና ታታሪነት በሥራ መንፈሱ በኩል ሲያፈተልክ ይታያል። “ምናለበት ሁሉም እንዳንተ ሥራውን አክባሪ ቢሆን?” ትለዋለች አንዲት ወጣት። ይስቃል ቀና ብሎ እያያት። “እውነት ለመናገር እኮ የድህነታችንን ያህል አይደለም ሥራ ላይ ያለን ትጋት፤” ትላለች አስከትላ። “ታዲያስ!” ይቀበላል ከወዲያ “ከአስተናጋጅ እስከ ሚኒስትር ድረስ እኮ ጥቂት ሠርቶ ብዙ ማረፍ የሚታየው ነው የተጠራቀመው። በመሠረቱ ያለጠንካራ የሥራ ባህል ልማትና ለውጥ እንዴት ሊመጣ እንደሚችል አይገባኝም፤” ሲል ጎልማሳው፣ ከኋላ መቀመጫ ረድፍ ደግሞ ተሳፋሪዎች እርስ በርስ እንዲህ ይባባላሉ።

አንደኛው፣ “እኔን እኮ የማይገባኝ ያላደገብንን የሥራ ባህል በመርህና በፉከራ በአንድ ሌሊት ሊያሸክሙን ሲጥሩ ነው፤” ይላል። አንደኛዋ ደግሞ፣ “ዝም በላቸውማ የስንቱን አገር ልምድና ተሞክሮ ሲያበጥሩ ምነው ሮም በአንድ ቀን እንዳልበቀለች ሳያዩት ቀሩ?” ስትል ይሰማል። “ወትሮም መሠረት ያለው አካሄድና ዕድገት ሲለምድብን እኮ ነው። መንግሥትስ ቢሆን ያው የዚህ ኅብረተሰብ ወኪል አይደል? ከፈረሱ ጋሪው ቢቀድምበት ያው የእኛንም ባህሪ ማንፀባረቁ እኮ ነው፤” ይላል ሦስተኛው ሰው። “ኧረ የዘንድሮውስ አይወራ። ነገሩ ሁሉ ተዝረከረከ እኮ?” ስትል የመጨረሻዋ ከጥራት ብዛት የቀደመበት ዘመን መሆኑን ያወቀች አትመስልም። አሁን እስኪ በእንቁጣጣሽ ይኼ ይኼ ሁሉ ተብሎ  ይወራል? 

ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። በሾፌሩ ትይዩ መስመር መጨረሻ ጥጉን ይዞ የተቀመጠ ጎልማሳ ስልክ ይዟል። “ይሰማሃል? እኔ ይሰማኛል። አንተ ይሰማሃል? ይሰማኛል፣ ይሰማኛል፤” ይላል እየደጋገመ። “ታዲያ ከተሰማው ወደ ገደለው አይገባም? ምን ጆሯችንን ያሰማዋል?” ስትል ከሾፌሩ ጎን የተቀመጠች ተሳፋሪ እኛ ድረስ ይሰማል። ሾፌሩ፣ “ምን ታደርጊዋለሽ? ባለመደማመጥ ያሳለፍነው ጊዜ ቀላል ስላልሆነ እኮ ነው። ድንገት ስትደማመጪና ኔትወርኩ ጥርት ሲል እንዴት ግራ አይገባሽ?” አላት። “ግን  እንኳን ሰው የሚናገረውን ራሳችን የምናወራውን ሳይቀር እናዳምጣለን ብለህ ነው?” ተግባብተዋል። “እሱ ላይ መጣሽ አየሽ። የአራዳ ልጅ የሚመቸኝ ለዚህ ነው። ለምሳሌ ሩቅ ሳትሄጂ የአስተዳዳሪውንና የአመራሩን ‘ፑትለካ’ ረስተሽ ከእኔ ብትጀምሪ፣ የምናገረውን የማዳምጠው ቀን የሠራሁትን ገንዘብ ማታ ስቆጥር ብቻ ነው። አስገባው እስኪ. . .” ብሎ ታክሲዋን አቆማት።

ወያላው ከፍቶ ያስገባል። ጉዟችን ይቀጥላል። አጠገቤ የተቀመጡት አዛውንት ተሳፋሪው በሙሉ እየሰማቸው፣ “እኔ የምለው ግን መስከረም በጤናው ነው? በመጣ በሄደ ቁጥር እንዲህ ሳል በሳል የሚያደርገን” ብለው ጠየቁ። ያ ፌዘኛ ወጣት ይህቺን ያዘና “አድሟል ይላሉ” አላቸው። “ምን አደረግነው ልጄ?” ሲሉት አዛውንቱ፣ “ሰው በአገሩ እንደ ሰው በማይቆጠርበት፣ ማንም ጉልበተኛና ቀማኛ እየተነሳ ያሻውን በሚያግበሰብስበት፣ ለደካማ ተቆርቋሪ በታጣበት እንዴት ብዬ ወረርሽኘን ልርሳው ይላል አሉ፤›› አለ ቧልተኛው የምሩን ለማስመሰል ተኮሰታትሮ። ‹‹አገሩ ተወሯል በለኛ?›› ሲሉት፣ ‹‹ያውም ከላይ እስከ ታች ነዋ። ስንቱን አራግፈን ይቻላል?” አላቸው። “ቢሆንም ተስፋ አለን። ዓመቱ ገና ተጀመረ እንጂ መቼ ተነካ?” ብለው ቀድመውን ወረዱ፡፡ በአዲስ ዓመት የአሮጌ ዓመት እሮሮ አይደብርም? አዲስ ወይን በአሮጌ አቁማዶ እንደማይሆን ሁሉ፣ አሮጌው አዲሱን ባያደናቅፈውስ? መልካም ጉዞ!