አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!
አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!

አውዳሚው ኃይድሮጂን ቦምብ በኮሪያ ልሳነ ምድር

 

ሰሜን ኮሪያ አጀንዳነቷ አሁንም እንደ ቀጠለ ነው፡፡ አገሮች ውዝግብ ሲገቡ፣ ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጋር ሲቃረኑ በድርድርም ሆነ በማዕቀብ ነገሮች የሚረግቡበት፣ ችግሮቹ እንዳለ ቢቀጥሉም የሚለሰልሱበትና የዕለት ተዕለት አጀንዳ የሚሆኑበት መጠን ይቀንሳል፡፡ ይህ ግን ለሰሜን ኮሪያና ለኮሪያ ልሳነ ምድር አልሠራም፡፡

የሰሜን ኮሪያ ኑክሌር ፕሮግራምን ተከትሎ በተለይም እ.ኤ.አ. በ2017 በተደጋጋሚ የተደረጉ የኑክሌር ሙከራዎችን አስመልክቶ አሜሪካና ወዳጆቿ ቢዝቱ፣ ቢያስፈራሩም ሆነ ማዕቀብ ቢጥሉ ሰሜን ኮሪያን ለማስቆም አልቻሉም፡፡ ይልቁንም ሰሜን ኮሪያ በኑክሌር ሙከራ ፕሮግራሟ የኃይድሮጂን ቦምብ ሙከራ ማድረጓን በቅርቡ አስታውቃለች፡፡

ከመደበኛው አቶሚክ ቦምብ የበለጠ አስፈሪ የተባለውን ኃይድሮጂን ቦምብ በመሞከሯ ሳቢያ፣ አሜሪካን ጨምሮ ሌሎች አገሮችም ሥጋታቸውን የገለጹ ቢሆንም ሰሜን ኮሪያ ኑክሌር ማበልፀጓን አጠናክራ እንደምትቀጥል ነው ያሳወቀችው፡፡

መሬት ለመሬት የተደረገው የሰሜን ኮሪያ ስድስተኛው የኑክሌር ሙከራ በኮሪያ ልሳነ ምድር፣ በተለይም የአገሪቱ የኑክሌር ማበልፀጊያ ሥፍራ ካለበት አቅራቢያ ባሉ ሥፍራዎች በሔክተር መለኪያ 6.3 የተመዘገበ የመሬት መንቀጥቀጥ አስከትሎ እንደነበር፣ የአሜሪካ ጂኦሎጂካል ሰርቬይ ገልጿል፡፡ ይህም ከዓለም ተነጥላለች የምትባለው ሰሜን ኮሪያ የኃይድሮጂን ቦምብ ስለማበልፀጓ ወይም ወደዚያው ስለመቃረቧ የሚያሳይ ነው ተብሏል፡፡

ሰሜን ኮሪያ ውጤታማ የኃይድሮጂን ቦምብ ሙከራ ማድረጓን ማሳወቋን ተከትሎ ስለእውነተኛነቱ የተለያዩ አስተያየቶች ቢሰጡም፣ በደቡብ ኮሪያ የሴኦል ናሽናል ዩኒቨርሲቲ የኑክሌር ኢንጂነሪንግ ፕሮፌሰር ኩን ዋይ ሱህ 6.3 ‹ማግኒቲውድ› የመሬት መንቀጥቀጥ መመዝገቡ፣ ሰሜን ኮሪያ በእርግጠኝነት የኃይድሮጂን ቦምብ ሙከራ ማድረጓን የሚያሳይ ነው ብለዋል፡፡

የጃፓንና የደቡብ ኮሪያ ባለሥልጣናትም ሰሜን ኮሪያ ያደረገችው የኑክሌር ሙከራ ከዓመት በፈት ካደረገችው አሥር እጥፍ ጠንካራ ነው ብለዋል፡፡ የደቡብ ኮሪያ ፕሮፌሰር ሱህም፣ ‹‹ሰሜን ኮሪያ ራሷን የኑክሌር ባለቤት የማድረግ ውጥኗ ተሳክቷል፡፡ ጨዋታው አክትሟል፤›› ብለዋል፡፡

ኤዥያ ፓስፊክ የሰሜን ኮሪያን ቴሌቪዥን ጠቅሶ እንደ ዘገበው፣ ሰሜን ኮሪያ አዲስ በሠራችው አኅጉር አቋራጭ ባለስቲክ ሚሳይል ኃይድሮጂን ቦምቡን በተሳካ ሁኔታ ሞክራለች፡፡ ይህም ከዚህ ቀደም አገሪቱ ካደረገቻቸው ሙከራዎች የበለጠ ውጤት የተመዘገበበት ነው፡፡  

እንደ ዘገባው በሰሜን ኮሪያ ፕሬዚዳንት ኪም ጆን ኡን ትዕዛዝ ሙከራው ተከናውኗል የተባለው ኃይድሮጂን ቦምብ፣ የአገሪቱ የኑክሌር መሣሪያዎች ፕሮግራም ውጤታማ በሆነ መንገድ እየተጠናቀቀ ስለመሆኑ አመላካችም ነው፡፡

በአገሪቱ ቴሌቪዥን መግለጫ የተሰጠው በኮሪያ ልሳነ ምድር 6.3 ማግኒቲውድ የተመዘገበ የመሬት መንቀጥቀጥ ከተከሰተ ከሰዓታት በኋላ ሲሆን፣ የመሬት መንቀጥቀጡም ሰው ሠራሽ ማለትም በኑክሌር ሙከራ የተከሰተ ስለመሆኑ ተረጋግጧል፡፡ ጎረቤት ቻይናም ‹‹በፍንዳታ ምክንያት የተከሰተ›› ስትል የመሬት መንቀጥቀጡን ገልጻዋለች፡፡

ሰሜን ኮሪያ በአሥር ኪሎ ሜትር ጥልቀት መሬት ለመሬት ያደረችውን የኃይድሮጂን ቦምብ ሙከራዋን ተከትሎ የጃፓን ጠቅላይ ሚኒስትር ሺንዞ አቤና የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የቀጣናው የኑክሌር ቀውስ እየተባባሰ ስለመሆኑ በስልክ ተነጋግረዋል፡፡ በሰሜን ኮሪያ ላይ የተጣለውን ማዕቀብ ስለማጠናከርና ጫና ስለመፍጠርም መክረዋል፡፡

አገሪቱ በቅርቡ ያደረገችው የኑክሌር ሙከራ የኮሪያ ልሳነ ምድር ውጥረትን አባብሶታል፡፡ በሐምሌ 2017 እስከ 10 ሺሕ ኪሎ ሜትር ሊደርስ ይችላል የተባለውን አኅጉር አቋራጭ ባለስቲክ ሚሳይል (አይሲቢኤም) ከሞከረችና ይኼም በርካታ የአሜሪካ ግዛቶችን ይመታል ከተባለ በኋላ፣ አገሪቱ ከአጭር እስከ ረዥም ርቀት ሊመቱ የሚችሉ የሚሳይል ባለቤት ሆናለች ተብሏል፡፡

ፒዮንግያንግ እ.ኤ.አ. በ2006 የመጀመርያውን የኑክሌር ሙከራ ካደረገች በኋላ በቀጣናው ውጥረት የነገሠ ሲሆን፣ ከጊዜ ወደ ጊዜም ሰው ሠራሽ የመሬት መንቀጥቀጥ እየጨመረ መምጣቱ ተመዝግቧል፡፡ ዓለም ያገለላትና ራሷም በሯን ዘግታ የምትገኘው ሰሜን ኮሪያ አጥፊ በሆነው የኑክሌር ቴክኖሎጂ በልፅጋለች፡፡

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) የፀጥታው ምክር ቤት ያሳለፈውን ማዕቀብ በመጣስም የሚሳይልና የኑክሌር ፕሮግራሟን አጧጡፋለች፡፡ የሰሞኑ የኃይድሮጂን ቦምብም በባለስቲክ ሚሳይል ተጭኖ ሊተኮስ የሚችል ነው፡፡ ይህም ረዥም ርቀት ሄዶ ዒላማ እንዲመታ ያስችለዋል፡፡

የኃይድሮጂን ቦምብ የመፈንዳት አቅምን ከአሥሮች ኪሎ ቶን እስከ መቶዎች ኪሎ ቶን ድረስ ማመጣጠን የሚቻል ሲሆን፣ ቦምቡም የተለያዩ የማጥፋት መጠን ያለው ‹‹ቴርሞኑክሌር›› ነው ተብሏል፡፡ ከከፍተኛ ቦታ ላይ ጭምር ሊፈነዳ የሚችል ከፍተኛ አቅም ያለውና ዒላማው ላይ የኤሌክትሮ ማግኔቲክ ጥቃት ማድረስም የሚችል እንደሆነ ተገልጿል፡፡

መደበኛው አቶሚክ ቦምብ እየተፈነጣጠረ የሚፈነዳ ኑክሌር ማለትም የሚፈነጣጠቅና ተለዋዋጭ የሆነ ዩራኒየም ወይም ፕሎቶኒየም የሚጠቀም ሲሆን፣ ይህም የቦምቡን የመፈንዳት አቅም ያጎለብተዋል፡፡ አቶሞቹ እየተበታተኑ ሲፈነዱ፣ ኒውትሮኑ ሲወጣና ብዙ አቶሞች ሲከፋፈሉ የከፋ ጉዳት የሚያደርስ አቅም ያጎለብታል፡፡ አቶሞቹ እየተበታተኑ ሲፈነዱ፣ ኒውትሮኑ ሲወጣና ብዙ አቶሞች ሲከፋፈሉ የከፋ ጉዳት የሚያደርስ አቅም ያመነጫል፡፡ የዚህ ዓይነቱ አቶሚክ ቦምብ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት በጃፓን ሒሮሺማና ናጋሳኪ ላይ ተጥሎ ዕልቂት ያደረሰውን ጠባሳ ያስከተለ ነው፡፡

ሰሜን ኮሪያ እስካሁን ስትሞክር የከረመችው መደበኛውን የአቶሚክ ቦምብ ነው ተብሎ የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ግን ኃይድሮጂን ቦምብ መሞከሯ እርግጠኝነት እያገኘ  ነው፡፡ ጃፓን ላይ ከተጣለው የበለጠ ኃይል አለው ተብሏል፡፡

ኃይድሮጂን ቦምብ ወይም ቴርሞኑክሌር ቦምብ ከአቶሚክ ቦምብ የበለጠ አስፈሪ ጉዳት እንደሚያደርስ የኤዥያ ፓስፊክ ዘገባ ያሳያል፡፡ ኃይድሮጂን ቦምብ በውስጡ ቴርሞኑክሌር ያለው ሲሆን፣ በመጀመርያው ፍንዳታ የኑክሌር ክፍልፋይ በመጠቀም ሁለተኛ ፍንዳታ ያስከትላል፡፡ ከመደበኛው አቶሚክ ቦምብ የበለጠ አጥፊ ስለሆነ በውስጡ ያሉት ትሪቲየምና ዲትሪየም የተባሉት የኃይድሮጂን ዓይነቶች ከአቶምስ ጋር ሲገናኙ የሚተፉት ኒውትሮን፣ ከዩራኒየም ጋር ሲገናኝ ከባድና እንደ ሰንሰለት የተከታተለ ከባድ ጥፋት ያስከትላል፡፡

እ.ኤ.አ. በ1954 አሜሪካ በቢኪኒ አቶል የሞከረችው ቴርሞኑክሌር ቦምብ በ1945 ሒሮሺማ ላይ ከተጣለው መደበኛ አቶሚክ ቦምብ 1,000 እጥፍ ያህል ጉልበት ነበረው፡፡ ሒሮሺማ ለይ የተጣለው እንኳ 66 ሺሕ ያህል ሰዎች ሲገድል፣ 69 ሺሕ ያህሉን ለከፋ ጉዳት አድርጓል፡፡ ጥፋቱን አይደለም ለመገመት ለማሰብ ይከብዳል የሚባልለትን ኃይድሮጂን ቦምብ (ቴርሞኑክሌር ቦምብ) የዘርፉ ኤክስፐርቶች የሚያነፃፅሩት እንዲህ ነው፡፡ ‹‹አቶሚክ ቦምብ ግማሹን ማንሃታን ሊገድል ይችላል፡፡ ኃይድሮጂን ቦምብ ደግሞ አጠቃላይ ኒውዮርክን ያተናል፤›› ይላሉ፡፡

ሰሜን ኮሪያ በአጥፊነቱ የሚፈራውን ኃይድሮጂን ቦምብ ሞክሬያለሁ ስትል ይህ የመጀመርያዋ ባይሆንም፣ ባለሙያዎች ከዚህ ቀደም የኃይድሮጂን ቦምብ ባለቤት ስለመሆኗ ሲጠራጠሩ ነበር፡፡ ሰሜን ኮሪያ ‹‹ቡስትድ አቶሚክ ቦምብ›› ማለትም በቦምቡ አቶሚክ ክፍል ጥቂት ቴርሞኑክሌር ጋዝ የተጨመረበት ሞክራ ሊሆን ይችላልም ብለው ነበር፡፡ ሰሜን ኮሪያ የሚፈነዳዳውን መጠን በመጨመር ላይ እንደሆነችም እንዲሁ፡፡ ሆኖም የሰሞኑ የሰሜን ኮሪያ መግለጫና ደቡብ ኮሪያ ኃይድሮጂን ቦምብ ስለመሆኑ መናገሯ ሥጋት ፈጥሯል፡፡

ዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ኃላፊነት የማይሰማት ብሎ በፈረጃት ሰሜን ኮሪያ የኃይድሮጂን ቦምብ መኖሩ ሀብታም ነን፣ ራሳችንን እንመክታለን ለሚሉት ኃያላኑ ብቻ ሳይሆን ለቀጣናውም ሆነ ለዓለም ከባድ ሥጋት መሆኑ ብዙዎችን አስማምቷል፡፡  

አሜሪካን በመቃወም ወታደራዊ አቋማን እያጠናከረች የምትገኘው ሰሜን ኮሪያ፣ ባላት አኅጉር አቋራጭ ባለስቲክ ሚሳይል የአሜሪካን ግዛቶች ልትመታ እንደምትችል አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡ በሰላም ስምምነት ሳይሆን በጦርነት የተለያዩት ሰሜን ኮሪያና ደቡብ ኮሪያም የጦርነት ድምፅ በመካከላቸው አይሰማ እንጂ ሁሌም ውጥረት ውስጥ ናቸው፡፡ ሮይተርስ እንደሚለው ሰሜን ኮሪያ ደቡብ ኮሪያንና የደቡብ ኮሪያን ወዳጅ አሜሪካ ለማጥፋት ሁሌም እንደዛተች ነው፡፡  

የኑክሌር ፕሮግራሟም ከጊዜ ወደ ጊዜ መጠናከሩ ይነገራል፡፡ ሰሜን ኮሪያ ለልሳነ ምድሩና ለኃያላኑ ሥጋት እንደሆነችው ትቀጥል ይሆን? ይህ ሥጋት የገባው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በሰሜን ኮሪያ ላይ አዲስ ተጨማሪ ማዕቀብ ጥሏል፡፡ ቢቢሲ እንደ ዘገበው አዲሱ ማዕቀብ የተጣለው ሰሜን ኮሪያ ስድስተኛውንና ትልቅ የተባለውን የኑክሌር ሙከራ ማድረጓን ተከትሎ ነው፡፡

ሰሜን ኮሪያ የተወሰኑ የነዳጅ ምርቶችን ከውጭ እንዳታስገባና ከከፍተኛ ገቢ የሚያስገኝላትን የጨርቃ ጨርቅ ምርቷን ወደ ውጭ እንዳትልክ ተወስኖባታል፡፡ የአሜሪካ ፍላጎት ግን አጠቃላይ የነዳጅ ምርት ወደ ሰሜን ኮሪያ እንዳይገባ ማድድረግ የነበረ ቢሆንም፣ ሩሲያና ቻይና ማዕቀቡ እንዲቀንስ በሰጡት ድምፅ መሠረት በነዳጅ ምርት ማስገባት ላይ ሙሉ ለሙሉ ገደብ ሳይጣል ቀርቷል፡፡

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት መስከረም 1 ቀን 2010 ዓ.ም. አዲስ ማዕቀብ ከጣለ በኋላ መግለጫ የሰጠችው ፒዮንግያንግ፣ ‹‹ደም የተጠማችው አሜሪካ የሰሜን ኮሪያን ኑክሌር ፕሮግራም ለማስቀልበስ በማይሳካ ህልም ተመስጣለች፤›› ብላለች፡፡ አሜሪካ በሰሜን ኮሪያ ላይ ከባድ ማዕቀብ  እንዲጣል የምትገፋፋ ከሆነም ዋጋ ያስከፍላታል ስትልም አክላለች፡፡

በሰሜን ኮሪያ ላይ የሚጣል ማዕቀብም ሆነ የሚታሰብ ወታደራዊ ዕርምጃ ለውጥ ስለማያመጣ ‹‹ሰላማዊ መፍትሔ›› ያስፈልጋል ስትል የከረመችው ቻይና ይህንኑ አስተያየት ዳግም የሰነዘረች ሲሆን፣ ‹‹ቻይና በኮሪያ ልሳነ ምድር ብጥብጥም ሆነ ጦርነት እንዲነሳ መቼም አትፈቅድም፤›› ስትልም አስታውቃለች፡፡

ቻይና ከሩሲያ ጋር  በመሆን ከዚህ ቀደም ደቡብ ኮሪያና አሜሪካ ያሏቸውን የጋራ የጦር መንደሮች እንዲያፈርሱ አቅርበውት የነበረውን ማሳሰቢያ ግን ለጊዜው መተዋቸው ተዘግቧል፡፡