አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!
አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!

እስኪ በከንቱ አንገማመት!

 

ሰላም! ሰላም! ሳይንስና ጥናት እንደ ጦር ጄት በተገለባበጠ ቁጥር ይኼው አዳሜም አብሮ ቁም ስቅሉን ያያል። ቁም ስቅላቸውን ከሚያዩት አንዷ ማንጠግቦሽ ናት። ቡና ከመቼው ጊዜ በበለጠ ሁኔታ ለጤና ተስማሚ መሆኑ ተረጋገጠ ተብሎ ከሰማችበት ቀን አንስቶ፣ ይኼው በቀን ዘጠኝ ሲኒ ስትገነጨር ውላ ወስፋቷ ተቆልፎ እህል ሳትቀምስ ታድራለች። በበኩሌ አስቤዛ ስታንቃርር ደስ ብሎኛል። የዘመኑ የኢኮኖሚ ዕድገት ከሚስት ፍቅር በልጧል። አይገርምም! በስንት የባሻዬ ጉትጎታና ቁጣ ፆም ይዛ የምትፈታው ማንጠግቦሽ፣ ይኼው አሁን ያለምንም ተጨማሪ ድጋፍ ፆሟን ውላ ፆሟን በማደር የሚወዳደራት ጠፋ። እና እኔ አንድ ነገር አስቤ እንደ መረቀነ ሰው ሐሳቤን በሐሳብ አሳካው ይመስል ዋ ብዬ መዋል ጀምሬያለሁ። ሐሳቤ  በአጭሩ ይህ ነው። ከዕድሜዬ ወደኋላ መሄድ ብችል አልኩ። ከዚያ በትምህርቴ ተግቼ ሳይንቲስት ስሆን አሰብኩ። አይዟችሁ የዛሬ ጊዜ ትምህርት እንጂ የቀደመው ዘመን ቢያንስ ሳይንቲስት የመሆን ህልማችሁን የሚነጥቅ አልነበረም።

ጎበዝ እንዲያው ሁሉም ነገር የተዳፈነብንማ አልነበርንም። ሳይንቲስት ከሆንኩ በኋላ ቡና አብዝቶ መጠጣት ወስፋት ሲቆልፍ ሳስተውል የመጣልኝን ሐሳብ ተግባራዊ ማድረግ። ምን እንዳትሉኝ። የሙሰኛን ወስፋት የሚቆልፍ ንጥረ ነገር የያዘ ነገር መፈለግ ነዋ። መቼም ‘ጥልቅ ተሃድሶ’ ብቻውን የሚችለው አይመስለኝም። ደግሞም በዚህ ሃያ ስድስት ዓመት አጥብቀን እንደታዘብነው ጎዳናውና ተራማጁ አብዝቶ ሲሠለጥንበት ያየው በንጥረ ነገር የታገዘ ተሃድሶ ነው። ኒኮቲን፣ ጫት ውስጥ የሚገኘው ምንትስ የሚባለው ንጥረ ነገር፣ ወዘተ፣ ወዘተ። ብቻ ምን ልላችሁ ነው? የዘንድሮ ለውጥና ተሃድሶ በአጭር ጊዜ ውስጥ ግቡን ይመታ ዘንድ ከተፈለገ ከማንጠግቦሽና ከቡና ጡዘቷ፣ አልያም ከአንድ ተግቶ ቃሚ የክብደት ማሽቆልቆልና መገርጣት፣ አማረልኝ ብሎ በሳምንታት ዕድሜ በአልኮል ተተክትኮ ፊቱን በሽፍታ ወንፊት ያስመሰለ ሰካራም ጥሩ መማሪያ ናቸው ብዬ አስቤ ነው። እውነትም የምርቃና ሐሳብ አትሉም። ታዲያ ጉልበት የለሽ ሽለላና ቀረርቶ ሲሆንብን ያለ ንጥረ ነገር ምን እናልም?!

ታዲያላችሁ ክረምትና ድለላ ጫን ያለ ነገር አለው። በቀደም አንድ ቅጥቅጥ አይሱዙ አሻሽጬ ስጨርስ እንቅልፍ እንቅልፍ አለኝ። ቡና መስሎኝ አንድ ሲኒ ልጨልጥ የጀበና ቡና መሸጫ ፈልጌ ተቀመጥኩ። ሞንዳላ የደስ ደስ ያላት ወላድ ናት። መስተንግዶዋ ሁሉ የእናት ነው። ‹‹ለእንደ አንቺ ዓይነቱ ደንበኛ እንደ ጎርፍ ባይፈስ ምን ይገርማል?›› ብላት ‹‹አይ ተወኝ እስኪ። ጠላቴን መቼ አጣሁት?›› ብላ ፊቷ ጠቆረብኝ። ‹‹ምነው? ችግር አለ?›› ስላት ‹‹ችግር ብቻ? ዘንድሮማ ‘ቶርኔዶ’ ነው። የአቦ ሰጡኝ ቶርኔዶ። ለነገሩ በወሬ ተቀዳ በወሬ የተሰፋች አገር በግምት አኑራ በግምት ብትገለን ምን ይገርማል። ‘እሷ እኮ’ በሚል ይጀመራል። ‘እሷ ምን?’፣ ‘እሷ እኮ እጇ’ ይባልልኛል። ‘እጇ ምን?’ ብለህ ሐሜቱን ታሰፋዋለህ። ‘የያዘችው ሁሉ በቃ ወተትና ማር ነው። የነካችው ሁሉ ረድኤት አለው።’ ‘በተለይ’  . . . ‘በተለይ በተለይ’ . . . {በተለይ ምን?} ‘ቡናዋ ‘. . . (ቡናዋ ምን?) ‘ወደር የለውም።’ ስትባባል አንዱ ነሲበኛ ይሰማህና ‘ግብር ጫኑባት በቡናዋ’ ብሎ ሄዶ ያቃጥራል። ‘በቀን ስድስት መቶ ሲኒ ቡና ብትሸጥ በአማካይ በአራት ብር በወር ይኼን ያህል ነው፣ በዓመት ይኼን ያህል’ ይልና የቀን ገቢሽ ሁለት ሺሕ አራት መቶ ብር ነው ብለው ይመጣሉ። መጡ እንጂ። ስለዚህ ወሬውን ተውና ጠጣ ጠጣ አድርገህ ተሰወር፤›› ስትለኝ ቴአትር የምትጫወት ተዋናይ እንጂ የነሲብ ግብር የተጫናት መድረሻ ቢስ የምታወራኝ አትመስልም። ‘ዕብደት ሲጀምር ተወናይ አስመስሎ ነው’ የሚባለው ግን እውነት ይሆን እንዴ!

ግን እንግዲያው በእውነት ካልማልን በምን እየማልን ልንገፋው ነው? ካልማልን ደግሞ መተማመን አልፈጠረብን። ካልተጠራጠርን ደግሞ የሚረግጠን ብዛቱ። ‹‹በመረገጥ ብዛት ሶል እናስንቃለን፤›› ሲለኝ የነበረው ማን ነበር? ‹‹ወይ ዕድሌ! ደግሞ ብዬ ብዬ በነበር ልንጓለል?›› አሉ ባሻዬ። ‘እንዳላበጠረች ማንጓለል አቃታት’ ማለት ይኼኔ ነው። ቀን ሲጥል አትሉም? አይ የእኔ ነገር። መቼም አንድ ነገር ከያዝኩ አለቅም። ባለፍኩ ባገደምኩበት ሥፍራ ሁሉ ይህችን ተረት ደጋግሞ መተረት ሙያ አድርጌያት ነበር። ዕድሜ ለአዲሱ ደንግጦ ለሚያስደነግጠው ትውልድ፣ አንድ ትንሽ ልጅ ነው ያስተወኝ። ‹‹ማንጓለል ምንድነው?›› አለኝ። በቀላሉ እንዲገባው ሥዕላዊ ምሳሌ መስጠቴ ነው በእኔ ቤት።

‹‹ለምሳሌ ጤፍ አለ። ከእህሉ ጋር የተደባለው ቆሻሻ አብሮ እንዳይቦካና ተጋግሮ እንዳይበላ በሰፌድ እየተሰፈረ እ?… ገብቶሃል?… እንዲህ አድርገህ ስታዞረው…›› ሳልጨርስ፣ ‹‹ሰፌድ ምንድነው?›› ብሎ አቋረጠኛ። ደግሞ ለማቋረጥ! እንኳን ልጅዬው አባቱስ አያቱንስ ማን አህሏቸው? አይደል እንዴ? ‘ኧረ እንኳንም ጤፍ ምንድነው?’ አላለኝ እያልኩ ከልቤ አመሰገንኩት። ልቤ መምታት ስለመቀጠሉ ግን ከምኔ ማመስገን እንዳለብኝ አላወቀኩም። ጥቂት አውጠነጠንኩ። ስለሰፌድ ማብራራት ብጀምር ስንደዶና አክርማ ተራቸውን መጠየቃቸው የማይቀር መሆኑ ገባኝ። እውነትም ይኼ ትውልድ ያለ ሥዕላዊ መግለጫዎች መማር ከብዶታል በሚለው ጥርጥር የለኝም። ይልቅ የተጠራጠርኩት ሸምግሎም ‘ዴሞክራሲ ምንድነው?’ ማለት አለማለቱን ነበር። ‘ማ?’…  አዲሱ ትውልድ ነዋ! አሮጌውማ አሮጌ ነው!

ደስተኛ ለመምሰል እያታግለኩ አንድ ካሚዮን ላሻሽጥ ተጣደፍኩ። መረባበሼ የተፀነሰው ሞት መፍራት አቆምኩ ባሉኝ ሰውዬ፣ የፀናው በአካል ቆሜ መልክ ባመለከው ወዳጄ፣ ያረጀው በቴሌ አይሠሩ ሥራ መሆኑ ገብቶኛል። ጥቂት ሩጫዬን ገታ አድርጌ የጥሞና ጊዜ ለመውሰድ አንድ ካፌ በረንዳ ላይ ተቀመጥኩ። ምን አማረህ በሉኝ፡፡ እኔ በማልተውንበት በሌሎች ረቂቅ ተውኔት ተመስጬ ገሃዴን የምረሳበት የልብ ወለድ ዓለም አማረኝ። ምነው? ነፍሰ ጡር አፈር አማረኝ ስትል አፈር ዛቂ ሁላ ‘እንዴት ተረት ያምርሃል?’ ልትሉኝ ባልሆነ። እንዲያው እኮ! ሲሆን ፍቅር እስከ መቃብርን የሚያስረሱ ብዙ ጸሐፍት ለምን አልተነሱ ብላችሁ ልትቆጩ ይገባ ነበር። እውነቴን ነው!

ለነገሩ ምን ታደርጉ ይኼ ፈጣን ልማትና ዕድገት ለማስመዝገብ ያለልክ የምንጋልበው ፈረስ ለፀፀት ፋታ የሚሰጥ አልሆነም። ማለቴ የሥነ ጽሑፍ ዕድገትን ለአንድ ሰማይ ጠቀስ (ሰማዩ ግን እንኳን የፎቅ የሰው ጥቅሻም የሚያይ አልመሰለኝ) ከሚቆም ኮለን ጋር የሚያወዳድር አልመሰለኝ። በበኩሌ ግን እቆጫለሁ። ይኼን ቁጭቴን ለባሻዬ ልጅ ሳካፍለው፣ ‹‹እውነት ነው! አንዳንዴ እኮ ኑሮ ሲያዝል የገሃዱ ነፀብራቅ የረሱትን እያስታወሰ፣ የምንሸሸውን እውነት አባብሎ እየከለሰ የሚሰጠን ፋታ ቀላል አይደለም፤›› ይለኛል። ‹‹አይ የተማረ!›› እላለሁ። ለነገሩ የተማረ መሆኑ ብቻ ሳይሆን፣ ‘ያበላል’ እያሉ ከተማሩት ትውልዶች መሀል ስላልሆነም ጭምር ነው የጥበብን ነገር ሲመዝን የሚያረካኝ። የምር!

በሉ እንሰነባበት። እኔና የባሻዬ ልጅ እንደ ወትሯችን አንድ አንድ ልንቸልስ ወደተለመደችዋ ግሮሰሪ አዘገምን። እንደ አጋጣሚ ምሽቱ ብራ ሆነና ደጅ ተቀምጦ የሚጋተውን ጀማ ተቀላቅለን አረፍ አልን። ገና ሳናዝ ሦስት ሰካራሞች ተቃቅፈው እየተንገዳገዱ አስፋልት መሻገር ጀመሩና የመንገደኛውንም የተቀማጩንም ቀልብ ገዙ። ጨርቅ እስኪሆኑ ጠጥተዋል። ወገቡን እንደተጎመደ እባብ እጥፍጥፍ እያሉ ባለመኪናውን ሲያስደነብሩት አልፎ ሂያጁን ያስጮሁታል። ‹‹ኧረ አስወጡዋቸው…›› ትጮሃለች አልፎ ሂያጅ ወይዘሮ። ‹‹ለምን ፖሊስ አትጠሩም?›› ይላል ገና ሞቅ ያላለው ብሶ ተገኝ። ሰው ይህን ሲባባል እነ ‘ሁሉም ያልፋል’ ሞቅ አድርገው ብሔራዊ መዝሙራችንን መዘመር ጀመሩ። ‹‹ዘፈን ነው?›› ሲል አንዱ ይጠይቃል። ‹‹ብሔራዊ መዝሙር ነው›› ይለዋል ሌላው። ‹‹የማንን ነው? ምንድነው የሚሉት አይሰማማም?›› ደግሞ ሲጠይቀው፣ ‹‹የአገሪቱን!›› ይለዋል ሰልችቶት ተጠያቂው።

‹‹አገሪቱ? አገሪቱ? አገሪቱ የምትባል አገር አለች እንዴ?›› አለው አጥብቆ ጠያቂው። ‹‹ኢትዮጵያ ነቻ!›› አለው ተቆጥቶ። ‹‹ታዲያ አገራችን አትለኝም እንዴ? ደግሞ ከአንተም ብሶ ትቆጣለህ እንዴ?›› ሲለው ያኛው ቀበል አድርጎ፣ ‹‹ምን ላድርግህ ታዲያ? ዜና አንባቢው አገሪቱ ይላል፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ አገሪቱ ይላሉ፣ የአየር ንብረት ጠቋሚው አገሪቱ ይላል፣ ተቃዋሚው፣ ደጋፊው፣ ግራ የገባው ሁሉ የአገሪቱ አጠራር ተጠቃሚ ናቸው። በማን በኩል ይጋባብኝ?›› ሲለው እሱም ደሙ ፈልቶ ያኛው ነገር ማብረድ ጀመረ። ሦስቱ ሰካራም ዘማሪያን ተረስተው የግሮሰሪው ታዳሚ ያዳምጥ የነበረው ይኼን ነበር። ‹‹ኧረ ለመሆኑ የአገራችን ሰካራም ቁጥር በፐርሰንት 41 ደረሰ ሲባል ሰማሁ ልበል?›› ሲል በባሻዬ ልጅ በኩል የተቀመጠ ጎልማሳ ወሬ ሊያስቀይስ፣ ‹‹ከአፍሪካ አንደኛ ከዓለም ሁለተኛ የሚል መግቢያ ከሌለው እኔ ይኼን አላምንም፤›› ብሎ በእኔ በኩል የተቀመጠ ገልባጭ ይቀልዳል። ቀልድ በቀልድ ላይ ተቀጣጠለና ወደ መሸኛችን አንዱ፣ ‹‹በነገር የሚሰክረው በአልኮል የሚሰክረውን በፐርሰንት እየመራው ነው፤›› አለ፡፡ በነገር ነው በግብር? ቢባል ደግሞ መልሱ ምን ይሆን? ደላላው አንበርብር ምንተስኖት ነገር አብርዱ፣ ግብር ክፈሉ ይላል፡፡ ነገር ግን እስኪ በከንቱ አንገማመት ብንልስ? መልካም ሰንበት!