የሕዝብ ቁጣና የመንግሥት አያያዝ ቅኝቶቻቸውና ደውሎቻቸው

በቶላ ሊካሳ

የ2009 ዓ.ም. መስከረም ከጠባ፣ አደይ ከፈነዳ እነሆ ስድስተኛውን ወር በማገባደድ ላይ ነው፡፡ የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ውስጥ ከገባንም ይኼው መንፈቅ ሊሞላን የቀረው አንድ ወር ብቻ ነው፡፡ አገር አስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ውስጥ መግባት የሚገደደውና ለመንግሥት የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ጊዜያዊ ሥልጣን የሚሰጠው ሕገ መንግሥታችን እንደሚለው፣ ‹‹የውጭ ወራሪ ሲያጋጥም ወይም ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አደጋ ላይ የሚጥል ሁኔታ ሲከሰትና በተለመደው የሕግ ማስከበር ሥርዓት ለመቋቋም የማይቻል. . . ›› አደጋ ሲያጋጥም ነው፡፡ እናም የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ውስጥ የግድ መግባትና ለዚህም የሚመጥን የአስቸኳይ ጊዜ ሥልጣን ለመንግሥት መስጠት የከፋ ጊዜ፣ ነገር ግን ሕገ መንግሥታዊ መድን ቢሆንም፣ ‹‹አስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ውስጥ እኮ ገብተን አናውቅም እስኪ እንሞክረው›› ወይም ‹‹አስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ናፈቀኝ›› ወዘተ ተብሎ እንደ ‹‹ሽርሽር›› የሚሄዱበትና አቅም ለመፈተን የሚሞካከሩት ግዳጅ አይደለም፡፡ እንዲያውም ሲበዛ የሚከላከሉት፣ እንዳይመጣ መድኃኒትና ዋስትና የሚያበጁለት ‹‹በተለመደው የሕግ ማስከበር ሥርዓት ለመቋቋም የማይቻል . . . ›› ምንም ዓይነት ሥጋት እንዳይኖር ዘብ ቆመው የሚዋደቁለት ነው፡፡

ከዚህ አንፃር የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ውስጥ የገባነው ዘግይተን ነው ብሎ መቆጨትና ለዚህም መንግሥትን ‹‹መውቀስ›› የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታው የመንግሥት ልዩ ሥልጣን ከጭንቀት ገላገለን ብሎ ስለ እፎይታ ማውራት፣ ከዚያም አልፎ ሰሞኑን በቀልድ መልክ እንደሰማነው የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታው እኛ ሕዝቦች በመንግሥት ላይ የጣልነው እንጂ፣ መንግሥት በሕዝብ ላይ የጣለው ገደብ አይደለም፣ ስለዚህም ሕዝብ ወዶታል፣ ሕዝብ ሳይፈቅድ አይነሳም እያሉ መገበዝ የሚናገረውን የሚያውቅ ሰው ወግ አይደለም፡፡ የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ አዋጁ ተደጋግሞ እንደተነገረው ጊዜያዊ ረጭታ አስገኝቷል እንጂ ሰላምና መረጋጋትን ግን በፍጹም አላመጣም፡፡ በገፍ እያሠሩ ከመስበክና ፀጥ ከማሰኘት በስተቀር ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ የምሬትና የቁጣ የሥር ምክንያቶች ላይ የተደረገ ለውጥ ገና የለም፡፡ የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታውን የቀደመው ‹‹በጥልቀት የመታደስ›› እንቅስቃሴውም ወዲዚህ የሚያመራ ስለመሆኑ ከእስካሁኑ ጉዞው ያመላከተው ነገር የለም፡፡

ከ2008/2009 ዓ.ም ልምድ ሁለት ነገሮች ተምረናል፡፡ እስከ ዛሬ ያለው የመንግሥት ሥርዓት የሕዝብ ጥያቄዎችን የሚመልሱ፣ መመለስ የሚያስችሉ ዴሞክራሲያዊ ለውጥና መሻሻል ሳያደርግ እቀጥላለሁ ቢል፣ ‹‹በተመለደው የሕግ ማስከበር ሥርዓት››ም ሆነ በሌላ ዘዴ ለመቆጣጠር የሚያስቸግር አደጋ መጋበዝ ብቻ ሳይሆን መደገስም ጭምር መሆኑ ታይቷል፡፡ አንደኛው ይህ ነው፡፡ የተቃውሞው ትግልም ቁጣና ጥላቻዎች የተለዋወሱበት መውጫ ወደ ሌለው ምስቅልቅሎሽ ውስጥ ሊዘፍቅ እንደሚችል በሽውታው አሳይቷል፡፡

መንግሥት ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ የምሬትና የተቃውሞ ምክንያቶች ላይ ለውጥ ካላደረገና የዚህን ቀና መንገድ ካልያዘ፣ ምሬቱ የወለደው ትግልም ከአደጋዎች አምልጦ በፖለቲካ ሰላም ውስጥ ወደፊት መገስገስ የሚችልበትን መንገድ ካልያዘ ውጤቱ የከፋና የአገር የህልውና ጥያቄ ይሆናል፡፡   

 የ2008 ዓ.ም. የሕዝብ ቅዋሜዎች ኦሮሚያ . . . አማራ . . .  ደቡብ . . .  እያሉ ተወዛውዘው ባንዴ ሁሉም እስከ መንተክተክ የደረሱ፣ በአነሳስና በአስተዳደጋቸውም ከአካባቢያዊ ጥያቄዎች ጋር የተሳሰሩ ግብታዊ ነውጦች ነበሩ፡፡ የተገተረውን የኢትዮጵያን ዴሞክራሲ ወደፊት የሚያራምድና የኢትዮጵያን ሕዝቦች ወደ አንድ አቅጣጫ የሚመራ የጋራ ፖለቲካዊ ፋኖስም አላገኙም ነበር፡፡ የተዳከሙት የውስጥ ተቃዋሚዎች በስተኋላ “የእርቅ መፍትሔ”፣ “ሌላ ምርጫ ይካሄድ”፣ “የሽግግር መንግሥት” ከማለት ባለፈ፣ ገዢውን ቡድን የሚያስገርምና ሕዝቡ ውስጥ ለነበረው የምሬትና የ‹በቃን› ስሜት ዓይን የሚሆን መርሐ ግብርና መሪነት አልነበራቸውም፡፡ በኢንተርኔትና በስልክ አማካይነት ከውስጥ እስከ ውጭ መልዕክት እየተለዋወጡ በመጠራራትና ትግልን በማስተጋገዝ ረገድ የታየው ዕድገትም ቢሆን ግብታዊ ትግል በመጋጋል ሒደቱ ውስጥ ሊያበቅለው የሚችለው ዓይነት ነበር፡፡ አንድ ደረጃ ላይ የታየው በአንድ ወይ በሌላ አካባቢ የደረሰን ጥቃት የኛም ጥቃት ነው፣ የዚህ/የዚያ አካባቢ ጥያቄ የኛም ነው ብሎ የመቀባበልና ብሶት የመጋራት መንፈስ ትልቅ ዕርምጃ ቢሆንም፣ የኅብረት ረሃብን ከማሳየት ያለፈ አልነበረም፡፡

በውጭና በአማራ ክልል አካባቢ ኮከብ የለሹን ልሙጥ ባንዲራ ይዞ መውጣት ለአገዛዙ ያለ ቅዋሜን ለማመልከት የዋለ የመሆኑን ያህል፣ ድሮን የሚናፍቁም ፍላጎታቸውን ወክለውበታል፡፡ በሌላ በኩል በኦሮሚያ የቅዋሜ ትግል ውስጥ አንዱ ይቀነቀን የነበረ መፈክር “ኦሮሚያን ለኦሮሞ” የሚል ነበር፡፡ እነዚህ ምሳሌዎች የእርስ በርስ መጠራጠርን የሚዘጋ ዕይታና የፖለቲካ ሥራ እንዳልነበር ለማሳየት አያንሱም፡፡  ሜዳ አጣቦ የነበረው የተራ ሕዝብና የመንግሥት አካላት ትንንቅ ይነቃነቅ የነበረው በተወጠኑ የፖለቲካ ሥሌቶች ሳይሆን፣ ትንንቁ በሒደት በሚወልዳቸው ሊገመቱ የማይችሉ የትንኮሳና የአፀፋ መስተጋብሮች (ይበልጡንም በመንግሥት ያፈና ዕርምጃዎች አናዳጅነት) አማካይነት ነበር፡፡

 ጥላቻ፣ የጠነነ ብሶትና መጠራጠር በደራበት የፖለቲካ አፈር ላይ ገዢዎች ብልህነት አጥተው አደባባይ የወጣ አቤቱታንና ቅዋሜን የጥፋት (የብጥብጥ) ኃይል አድርገው እየኮነኑ ቃታ፣ እስራትና ስብከት በሚወድ አልሸነፍ ባይነት ላይ ሲደርቁ፣ ከሕዝብ በኩልም “እስከ መቼ በፍርኃት የቁም ሞት ይሞታል! ይለይልን!” ባይ ቁጣና እልህ ይፈነዳል፡፡ ፍንዳታው ከበፊቱ የበለጠ ብዙ ሰዎችን አበራክቶ አደባባይ ሲያወጣ፣ ብርካቴው ራሱ ለእልሁና ለቁጣው ሌላ ጉልበት ሆኖ ዘራፍ እስከ ማለት ይወስዳል፡፡ የዚህ ዓይነት ሁኔታ ሲኖር የተለያዩ የፖለቲካ ዝንባሌዎች የስሜት ግለቱን እየተሻሙ ለመቅዘፍ ይመቻቸዋል፡፡ ባለፈው 2008/2009 ዓ.ም. የቁጣ ዓመት በመሠረቱ የሆነው ይኼ ነበር፡፡

የመንግሥት የተባለንና የመንግሥት እጅ ያለበትን ነገር የማጥፋት በቀል አንዱ የእልህ ዝንባሌ ነበር፡፡ ከዚህ ሌላ ተገቢ ባልሆነና በማይበረክት ካሳ መሬቴን ተነጠቅሁ የሚል ቁጭት በቅዋሜ ሜዳ ላይ ይንቀለቀል የነበረን ቁጣ ተፈናጥጦ በካሳ በተወሰዱ መሬቶች ላይ የተከናወኑ ሥራዎችን አጥቅቷል፡፡

በሌላ አቅጣጫ የምድሬ ሀብት የውስጥና የውጭ መጤ መክበሪያ ሆነ የሚል ብሔረተኛ መብከንከንም የቅዋሜ ግለትን ለእልህ መወጫነት ተጠቅሞበታል፡፡

በውጭ አገር ካሉ የተቃውሞ ወገኖች አካባቢ የፈለቀችና “የወያኔን የፋይናንስ አቅም ማድቀቅ” የሚሏት “ንቃት”ም ግብታዊውን ተቃውሞ ተሳፍራ፣ በመንግሥትና በግል ባለሀብት የተከፈቱ ሥራዎችን በማስጠቃት ረገድ ድርሻ አዋጥታለች፡፡

የቁጣ ማዕበል በብዙ ቦታ እየሰፋ ሲሄድ በቀበሌና በወረዳ ደረጃ ካለ የፀጥታ አቅም ይበልጥ የቅዋሜ ኃይል ገዝፎ የመንግሥት ሰዎችን ሲያራውጥ፣ የፓርቲና የመንግሥት አስተዳደር ተቋማትንና ፖሊስ ጣቢያዎችን ወዘተ ለመበቀል የልብ ልብ ሲሰጥ፣ በዚያው ልክ ይኼ መንግሥት እየተሸነፈ ነው የሚል ግምት አብሮ መጥቶ ነበር፡፡ ከሁሉም ይበልጥ ግን በኢንተርኔት፣ በ”ኢሳትት” እና በ”ኦኤምኤን” በኩል ይናፈስ የነበረው ወሬና “አበቃ! ካሁን በኋላ ወደ ኋላ የለም! ወያኔ አያገግምም! የመጨረሻው አፋፍ ላይ ነው!...” የሚል ድለቃ ተቃውሞን የማስከር ከፍተኛውን ሚና ተጫውቷል፡፡

በተቃውሞና በመንግሥት ዕርምጃ መስተጋብር ውስጥ ተቃውሞ ጉልበት እያገኘ የልብ ልብ ሲሰማው ይሰነዘር የነበረው ምት በንብረት ላይ ብቻ የተወሰነ አልነበረም፡፡ የመንግሥት ምት ሲያሳምመው ለመንግሥት መረጃ ይሰጣሉ በተባሉ “አስጠቂዎች” ላይ፣ በተቃውሞ ላይ በማይሳተፉ የመንግሥት ደጋፊዎችና በዚህ መንግሥት ተጠቃሚ ለመሆን የቻሉ በተባሉ ላይ አፍጥጧል፣ የተወሰነ ጉዳትም አሳርፏል፡፡ ይህ ዝንባሌ መሀል መንገድ ላይ አስቀድሞ ከተጠራቀሙ ድፍርስ ስሜቶችና በወቅቱ የአገዛዙን ምንነትና ድቆሳ በደፈናው የወያኔ አድርጎ ይሥል ከነበረው የነ”ኢሳት” ቅኝት ጋር ይላላሳል፡፡ እናም አሸብሮ የማስደንበርና የጥቃት ጉዳት በተወሰነ ደረጃ አድርሷል፡፡

የተመረረ ቁጣ ህሊናን ጋርዶ መንገድ እንደሚያስትና በኋላ የሚያፍሩበትን ነገር እንደሚያሠራ እውነት ነው፡፡ በ2008/2009 ዓ.ም. ቅዋሜ ጊዜ የሆነውን ሁሉ ግን በድፍኑ በስሜታዊነት ላይ መደፍደፍ (ቢያንስ ለተራው ዜጋ እጅግ ቅርብ በሆነ የመጠጥ ውኃ፣ አምቡላንስና የሕክምና ሥፍራ ላይ የቃጠሎ ጥቃት በመፈጸም ውስጥ የተቃውሞ ማዕበሉን በዓላማ ቢስነት የማጉደፍ ሥውር እጅ ትንሽም ሽው ሳይልበት እንዳልቀረ አለመጠርጠር) የዋህነት ይሆናል፡፡ ይኼ የማይደረግ የሚመስላቸው ካሉ ብዙ ተመልካች በሌላት አገር ወስጥ ይቅርና የዓለም ዓይንና ጆሮ በሚያተኩርበት አካባቢም ይፈጸማል፡፡ “ብሬግዚት” የሚል ስም ባተረፈው ብሪታኒያን ከአውሮፓ ኅብረት የማውጣት የቅርብ ጊዜ እንቅስቃሴ ውስጥ፣ በአውሮፓ ኅብረት መቆየትን ደጋፊ መስሎ ተቃራኒውን የማሳካት፣ ለብሪታኒያ “ነፃ መውጣት” በመቆም ሽፋን ውስጥም አውሮፓ ኅብረትን የመናድ ሸርን ማድራት ሁሉ ተካሂዷል፡፡ በእኛ አገር ከአፄው ዘመን ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ያለንን የግልጽና የሥውር ሾኬ ሀብት ብናስተውል ግብታዊ የሕዝብ ቁጣን መንገድ ለማሳት የምትሆን መሰሪነት ችግር እንደማትሆንብን ይገባናል፡፡

የሕዝቡ ቅዋሜ ሥውር እጅ ገባበትም አልገባበትም የአካሄድ ፈለጎቹ ግልጽና ውስጣዊ አንድምታዎችን አስከትለዋል፡፡

በእልህ ምክንያት ይሁን የትግል ታክቲክ ተብሎ በልማት ነክ ተቋማት ላይ የተካሄዱ አውዳሚ አሰናካይ መዝባሪ ጥቃቶች የሕዝብን ልብ የከፋፈሉ፣ ድንጋጤና ግራ መጋባትን ያስከተሉ፣ ለአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ተገቢነት ጥሩ ማመካኛ የሆኑ፣ እናም በጥቅሉ ተቃውሞው እንዲጨነግፍ የጠቀሙ ነበሩ፡፡ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ከገዢው ፓርቲ አፍቃሪዎች ባሻገር በቅዋሜው የጥፋት ሥራዎች የተቆጡና ያዘኑ ሁሉ ደግፈውታል፡፡

በስንት አበሳ የተገነቡ ተቋማትን አጠፋፍቶና አጋይቶ ከዜሮ መጀመር ዛሬ አዋጪና ይበል የሚባልለት መንገድ አይደለም፡፡ የተቃውሞ ወገኖች በጋራ ትልም የተገናኙበትና ሕዝብን አንድ ላይ ማሠለፍ የቻሉበት ሁኔታ በሌለበት፣ የተራገበ የዚህ ዓይነት በውድመት የቀለመ አካሄድ ዴሞክራሲና ሰላም ውስጥ ለማስገባቱ ፈጽሞ መተማመን አይቻልም፡፡ ከፖለቲካ ፍላጎቶች ወንጋራነት ሌላ፣ ውድመት በራሱ የሚያስታቅፈው ችግርና ፈተና ወደ መናጨት ለመሄድ ስንቅ ይሆናል፡፡ ተዘንግቶ ከሆነ፣ ከጦርነት ጥይት የበለጠ የኢኮኖሚ መንኮት በፍዳ ጥይቱ ብዙ ሰው ሊያምስና ሊረፈርፍ ይችላል፡፡

በ2008/2009 ዓ.ም. ተቃውሞ ውስጥ የተከሰተው የኢኮኖሚ አውታራትን የማውደም የትግል ሥልት የቅብጥብጥ ፖለቲከኛነት አንዱ መገለጫ ነው፡፡ “ወያኔ አልቆለታል!…” በሚል ሆይ ሆይታ ሕዝብን መግፋት፣ ያልተግባቡ የፖለቲካ መስመሮች ከጥላቻዎች ጋር ተጋግዘው መፋጀትን እንዳያስከትሉ የሚል መጨነቅ ብቅ ሲል ደግሞ “ለኢትዮጵያ ሕዝብ መጪው ጊዜ ብሩህ እንጂ አስፈሪ አይደለም” በሚል ተስፋ መጋረድ በምልክት መነጋገርን እስከ መከልከል የሰፋ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከታወጀ በኋላም “ምን አዲስ ነገር መጣ! አስቸኳይ ጊዜ ከታወጀ እኮ 25 ዓመታት ሞላው!” እያሉ ማለት፣ እነዚህ ሁሉ ከማውደም ታክቲክ ጋር ባልንጀራሞች ነበሩ፡፡ ሁሉንም ያዋደዳቸው ደግሞ በምንም ዘዴና በየትኛውም የመስዋዕትነት ክፍያ (ሕዝብን አካልቦና አስክሮ በመማገድ ጭምር) ገዢውን ኃይል የማስወገድ ቅብጥብጥነት ነው፡፡ ልዩ ልዩ የሕዝብ ፍላጎቶችን አስተባብሮና ቁጣዎችን አንቅቶ በአንድ አቅጣጫ ያንቀሳቀሰ የጋራ ፖለቲካ በሌለበት ሁኔታ እሳት ከመለኮስ፣ ድንጋይ ከመወርወርና መንገድ ከመዝጋት በቀር ሌላ ኃይል ያልነበረው የተበታተነ ቁጣ፣ የቴሌና የኢንተርኔት ግንኙነትን እንደ ቤት አምፖል የሚቆጣጠርን፣ ግዙፍ የደኅንነት መረብና የታጠቀ ኃይል የሚያንቀሳቅስን መንግሥት ገንድሶ መጣል ይችላል የሚል እምነት ከነበረ ቅዠት ነበር፡፡ የታጠቀው ኃይል መከፋፈል ውስጥ የገባ የመሰላቸው ከነበሩም ይኼ በቀላሉ እንደማይሆን ከ1997 ዓ.ም. ልምድ ወዲህ በሠራዊቱ ውስጥ ንፋስ እንዳይገባ ንቁ ዓይንና የማይቦዝን የማጥራት ሥራ እንደሚካሄድ በቅጡ ያልተገነዘቡ ናቸው፡፡ ከ2009 ዓ.ም. መስከረም የቢሾፍቱው አሳዛኝ የኢሬቻ አደጋ በኋላ ብዙ ጥፋት ሲደርስ መንግሥት ሠራዊቱን አንቀሳቅሶ ፈጣን ዕርምጃ ያልወሰደው ወይ ድንጋጤ አፍዝዞት ወይ የፖለቲካ ክስረትን ማባባስ እንደሚሆንበት ገብቶት እንደሆነ እንጂ ሠራዊቱን ማዘዝ ቸግሮት አልነበረም፡፡

የተቃውሞው ፖለቲካ በፀጥታ ኃይሉ ውስጥ በተወሰነ ደረጃ ልብ የማሸፈት ለውጥ ሳያስከትል አልቀረም የሚል ግምት ከነበረም፣ የተቃውሞ ፖለቲካው ምን ያህል ከጉድፍ ተላቋል? ምን ያህል የጋራ ውል ፈጥሮ ሕዝቦችን ከማደናገር ገላግሏል? ብሎ ራስን መጠየቅ ነው፡፡ ሠራዊቱ በገዢውና በተቃውሞ ወገን የተፈነከተበት ሁኔታ ቢፈጠር ኖሮ እንኳ፣ መጪው ጊዜ ከብሩህነት ይልቅ የውጪ እጅ ሁሉ ወደ ገባበት የእርስ በርስ መጫረስ የመቀየሩ ዕድል ከፍ ያለ በሆነ ነበር፡፡ ድንገት መንግሥት የተንኮታከተበት ሁኔታ ተከስቶ ቢሆን ኖሮም፣ ይኖር የነበረው የፖለቲካ ተግባር ግድብ በሰበረ የቁጣ ማዕበል ውስጥ ታንኳ ለመቅዘፍ እንደ መሞከር ከባድ መሆኑ (በውስጣችን ያሉ የተወነጋገሩ ፍላጎቶች፣ እልሆችና በቀሎች የሚፈጥሩት አዙሪት የሚይያዝ የሚለቀቅ እስኪጠፋ መፈተኑ) የማይቀር ነበር፡፡

የዛሬው የኢትዮጵያ እውነታ የሚጠይቀው ከቁሳዊው ልማት ጋር የዴሞክራሲና የእኩልነት ግንባታ እንዲጣጣም ነው፡፡ ከዚህ ዓላማ አኳያ የተቃውሞ ትግል ከጥፋት ርቆ፣ ለውንጀላና ለድቆሳ እንደማይመች ሆኖ ፍሬ እንዲሰጥ በማብቃት ላይ የማያተኩር ፖለቲካ ተሳስቶ ማሳሳቱ አይቀርም፡፡

“ኢሳት” እና “ኦኤምኤን” በተባሉ የተቃውሞ የብዙኃን መገናኛ መድረኮች ላይ እንደታየው፣ ኢሕአዴግን ከመጣል በቀር እርስ በርስ የማይጣጣሙ የፖለቲካ ፍላጎቶች ይረጫሉ፡፡ የፖለቲካ አዝማሚያዎችን በበሰለና በተረጋጋ ክርክር እየበረበሩ ሕዝብን ወደ አንድ አቅጣጫ የማምጣት ሥራ እንኳ አልተያዘም፡፡ በኢሕአዴግ ላይ የተያዘውም አቋም በጎ ሥራውን ሁሉ ጨለማ ውስጥ የከተተ፣ ለአገሪቷና ለሕዝቦቿ ችግር እንጂ መፍትሔ ሊሆን የማይችል አድርጎ በመጥመድና በማስጠመድ የተሞላ ነው፡፡ የቢሾፍቱው የኢሬቻ አደጋም ሆን ተብሎ የተካሄደ ጭፍጨፋ ተደርጎ መቅረቡ የዚሁ አብነት ነው፡፡ እንዲህ ያለ አውጋዥነት ከገዢው ፓርቲና ከደጋፊዎቹ በኩል የዴሞክራሲ ለውጠኝነት ተፈልቅቆና ፈክቶ እንዳይወጣ፣ ጭራሹን እንዲመክንና ሁሉም ሥልጣን ላይ በመሟጨጭ ዙሪያ እንዲረባረብ የሚገፋ ነው፡፡ ገዢው ቡድን አገርን ከዳር እዳር ሸፍኖ የመግዛት አቅም ያጣበት ደረጃ ላይ ቢደርስ እንኳ “ወዮልህ! መትረፊያ የለህም!” በሚል ፍርኃት እየተመራ እንደ ሶሪያው በሽር አል አሳድ አንድ ራሱ እስኪተርፍ ድረስ ትንንቅ እንዲገጥም የሚጋብዝ ነው፡፡ በዚህ ዓይነቱ ‹የሞቼ እገኛለሁ› ትንንቅ ደግሞ ስንት የሚዘገንን የመከፋፈልና የመላተም ጥፋት ከየትኛውም አቅጣጫ ሊከሰት እንደሚችል ለመገንዘብ ሶሪያ ድረስ መሄድ አያስፈልግም፡፡

ዛሬ ያለው የኢሕአዴግ አገዛዝ ከፌዴራል እስከ ክልል መንግሥታትና የየወረዳ አስተዳደሮች ድረስ ብሔረሰባዊ የምድር ገዢነትን እንደ ሥርዓት ማቆም ምን ያህል የመብቶች ጥሰት እንደሚያደርስ በደንብ ያሳየ ነው፡፡ ይኼ እውነታ ከብሔረሰብ ብዙኃንነት ጋር ብቻ የተዛመደ አይደለም፡፡ ሐረር ውስጥ የንዑሳኑ ገዢነት ከብዙኃኑ የኦሮሞና የተለያዩ ሕዝቦች በላይ ምርጫ በማያናጋው ተከታታይት ተቀምጧል፡፡ የነ‹‹ኢሳት›› ‹‹የወያኔ አገዛዝ/የወያኔ ሠራዊት…››  ባይ አብጠልጣይነት በየአካባቢው ያለውን የበደል እውነታ በፌዴራል ደረጃም ያለውን የሌሎች ድርሻ ከመጋረዱ ባሻገር፣ ሁሉም ጣጣና ኃጢያት ከኢሕአዴግ ገዢነት ጋር ተጣብቆ እንዲታይ የሚያደርግ ነው፡፡ በተቃውሞ ወቅት በ‹‹ኢሳት›› መድረክ ላይ “ትግራዮች ከትግራይ ክልል ውጪ በኢትዮጵያ ልዩ ልዩ አካባቢ እየኖሩ የወያኔን ጭፍጨፋ አለመቃወማቸው…” የሚል ደደብ “ግምገማ” ተናፍሷል፡፡ እንዲህ ባለው ጅል አመለካከትና በተዘዋዋሪ ትግሬነትን የሚጠቅሰውን “ወያኔ” የአጠቃላዩ አገዛዝ መታወቂያ በማድረግ ላይ መሟጨጭ ትግራያዊ ሁሉ በደመ ነፍስ ያለውን አገዛዝ ሙጥኝ እንዲል፣ ኢሕአዴግም ከፖለቲካዊ ወገናዊነት መንግሥታዊ አውታራቱን ነፃ ለማድረግ እንደይደፍር ከመቀስቀስ አይተናነስም፡፡

ከዚህም የባሰ ጥፋት ተሠርቷል፡፡ ለዓመታት የተጠራቀመ አሉታዊ ስሜትና ጥርጣሬ በሞላበት አየር ውስጥ በ”ኢሳት” ላይ አይተነው የነበር፣ “የጎንደርን ቅዳሜ ገበያ ያቃጠሉት ከትግራይ የመጡ ግለሰቦች መሆናቸው ታወቀ! ተያዙ!” የሚል በፎቶ የተደገፈ አናፋሽነት (ልብ በሉ! ድርጊቱ በእውነት የተፈጸመ ቢሆን ኖሮ እንኳ በዚያ የቁጣ ግለት ውስጥ መለፈፍ ያልነበረበት፣ ፀረ ትግራዊ ጥቃት ጀምሩ ብሎ ከማወጅ የማይለይ ነውረኛነት ነበር) ይህንን ያህል አዙሮ ማየት የጠፋበት ችኩልነት መንግሥት ከጨነገፈበት ሁኔታ ጋር ተገናኝቶ ቢሆን ኖሮ፣ ሊያስነሳ ይችል የነበረው የእርስ በርስ ፍጅት ለማሰብ እንኳ የሚሰቀጥጥ ነው፡፡ የዚህ ዓይነቱ በተቃውሞ ትግል ውስጥ ያለ ጥፋት ለገዢው ክፍል ምን ያህል የማምለጫና የማደናገሪያ ቀዳዳ እንደሚሰጠውም ማሰብ ነው፡፡ የቱርኩ ኤርዶዋን የወታደራዊ ግልበጣን ደብዛ በማጥፋትና ዴሞክራሲን በማዳን ሽፋን ዴሞክራሲን የመግደልና የግል አድራጊ ፈጣሪነትን የማደራጀት ሙያ እንዳሳየን ሁሉ፣ እኛም ቤት ውስጥ “የኢትዮጵያን ሕዝቦች ከፍጅት የማትረፍ” ሽፋንን አንካሳው ተቃውሞ ለአምባገነንነት በገፀ በረከትነት ሊያቀርብ የሚችልበት ዕድል ክፍት ነው፡፡ ጥላቻዎችም የምላስና የተግባር ምግብ እስካገኙ ድረስ፣ ገዢው ኢሕአዴግም ተቃዋሚዎቹን አቅርቦ ለዴሞክራሲ ግንባታ እስካልፈጠነ ድረስ፣ የኢትዮጵያ ሕዝቦች ጉዳት ዴሞክራሲን በማጣት ብቻ የሚገደብ አይሆንም፡፡

ከዝርፊያና ከቃጠሎ ጋር ተላልሶ የነበረውና መድረሻ ውሉ ያልለየለት ተቃውሞ፣ በጊዜው “አውጣን ፈጣሪ!” የሚል የዝምታ ጭንቀትንና “መንግሥት አንድ መላ ቢል” የሚል መቁለጭለጭን በብዙ ሰዎች ላይ አሳድሮም ነበር፡፡ እዚህና እዚያ ውስጥ የነበሩ ሰዎች ሊደረመስ ከሚንቃቃ ግድብ ፊት ለፊት ከቆመ ሰው ወይም “ጅቡ እግሬን እየቆረጠመ ነውና ዝም በል እንዳታስጨርሰን” ካለው የተረት ሰው ብዙም የራቁ አልነበሩም፡፡ ዝምታ ይህንን ያህል ትርጉመ ቢስ የሆነባቸው፣ በተለያዩ የመገናኛ ቀዳዳዎች “ሽማግሌ የለም ወይ! አቀራርቦ የሚያነጋግርና ሰላማዊ መፍትሔ የሚሻ እንዴት ይጠፋል!...” እያሉ ወትውተዋል፡፡ ሽምግልናውን የሞከሩም ታይተዋል፡፡ ውትወታዎቹና የሽምግልና ሙከራዎቹ በጥቅሉ የመፍትሔ አካል የመሆን ጥረቶች ነበሩ፡፡ የጭንቀትና የጥረታቸው አንድምታም ከሚከተለው ጭማቂ ሐሳብ ጋር የሚገጣጠም ይመስለናል፡፡ ልማትና የሰው ልጅ መከበር የተጣጣሙበትን አዳጊ ሕይወት ለመቀዳጀት፣ ተባብሮ ጥላቻንና መጠራጠርን መነቃቀል፣ ውጥንቅጥ ብሶትና ምሬት ግድብ ጥሶ የሰው መዓት እንዳይበላ በጥንቃቄ መግራትና ማቃለል፣ ለኢትዮጵያ ሕዝቦች ከትግል ታክቲክነት የዘለለ የመኖርና ያለመኖር ጉዳይ ነው፡፡ ከዝም ዝምና ከዓይን ጭፈና ወጥቶ በዚህ ጉዳይ ላይ ማተኮር፣ የተሻለውን የስኬት መንገድ መመርርና ለዚያም መዋደቅ ዛሬ አንገብጋቢ ተግባር ሆኗል፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እንገልጻለን፡፡