የሳምንቱ ገጠመኝ

የዚህ ዘመን አሳሳቢ ነገሮች ከመብዛታቸው የተነሳ የቱን አንስቼ የቱን ልተወው ያሰኛል፡፡ ያም ሆነ ይህ ከብዙዎቹ ጉዳዮች መካከል እኔ አንዱን ላነሳ ተገድጃለሁ፡፡ በተለይ ይኼንን የረጋና ለዘመናት በመከባበርና በመተሳሰብ አብሮ የኖረን ሕዝብ የማይወክሉ፣ ነገር ግን ቆም ተብሎ ካልታሰበባቸው እያደር ሥር እየሰደዱ የሚሄዱ አደገኛ አዝማሚያዎች እያታዩ ነው፡፡ ሕዝባችን ውስጥ የሚታዩት ጨዋነት፣ ይሉኝታ፣ ታጋሽነት፣ ደግነትና የተለያዩ ዓይነት የፍቅር መገለጫዎችን የሚያነጥፉ ክፋቶች የገጠመኜ መነሻ ሆነዋል፡፡

በአሁኑ ጊዜ በተለያዩ ጉዳዮች ላይ የሐሳብ ልውውጥ ሲደረግ፣ ሐሳቡ ላይ ተመርኩዞ አስተያየት መስጠት ሲገባ ያልተገባ አተካራ ውስጥ ይገባል፡፡ አንድ ሰው የሚያምንበትን ነገር በነፃነት ሲናገር ወይም ሐሳቡን በጽሑፍ ሲያሰፍር፣ ከሐሳቡ ጋር ሊኖር የሚገባው ሙግት ይቀርና ግለሰቡ ላይ ዘመቻ ይጀመራል፡፡ የግለሰቡ ዘር፣ ሃይማኖት፣ የፖለቲካ አቋምና የአኗኗር ዘይቤው ላይ ትኩረት ይደረጋል፡፡ ግለሰቡ የሚመዘነው ይዞ በቀረበው ሐሳብ ወይም አመለካከት ሳይሆን፣ ሌሎች እሱ ላይ በለጠፉት ምልከታ ብቻ ነው፡፡ ይዘቱ ሳይሆን ቅርፁ ላይ ይተኮራል፡፡ ይኼ ደግሞ በአብዛኛው የሚንፀባረቀው ፊደል በቆጠረውና የተሻለ ትምህርት አለው በሚባለው የኅብረተሰብ ክፍል ነው፡፡

ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ተግባራዊ መሆን የሚችለው፣ ሰዎች የፈለጉትን አቋም በመሰላቸው መንገድ ማንሸራሸር ሲችሉ ነው፡፡ ይህ ደግሞ የዴሞክራሲ አንዱ መገለጫ ነው፡፡ አንድን ጉዳይ መደገፍም ሆነ መቃወም የግለሰቡ መብት ሲሆን፣ የመቀበል ወይም ያለመቀበል መብት ደግሞ የአዳማጩ ወይም የአንባቢው ነው፡፡ ከዚያ ውጪ እኔ የምደግፈውን ካልደገፍክ፣ እኔ የማቀነቅነውን ካላስተጋባህ፣ ወይም የእኔ ዓይነት ማልያ ካልለበስክ ማለት ይህንን ሥልጡን ዘመን የማይወክል አሳፋሪ ድርጊት ነው፡፡ አንድ ሰው የፈለገውን የሙዚቃ ሥልት የማዳመጥ፣ የሚወደውን የቀለም ዓይነት የመጠቀም ወይም ውበትን በራሱ መንገድ የማድነቅ መብቱ እንደሚከበርለት ሁሉ፣ በፖለቲካም ሆነ በማኅበራዊ ሕይወት ውስጥ የፈለገውን የመቀበልና ያለመቀበል መብቱ ሊከበርለት ይገባል፡፡

አንዲት የሥራ ጓደኛዬ በቅርቡ ምሣ እየበላን ሳለ አንድ ጉዳይ ለውይይት ታቀርባለች፡፡ እሷ የምትለው በአገር ጉዳይ ባለቤት ማን ነው? እንግዳስ ማን ነው? የሚለው አከራካሪ ነገር ብዙዎችን እያደናቆረ መሆኑን ነው፡፡ አንዱ ከአገር በፊት ማንነቴ ይቀድምብኛል ሲል፣ ሌላው የምን ማንነት ነው? አገር እያለችልህ ይላል፡፡ ይህ ጭቅጭቅ በተለይ በፌስቡክ መንደር ብዙዎችን ያናጀሰ ነው፡፡ ማናጀሱ ብቻ ሳይሆን ለስድብ፣ ለዘለፋና ለማስፈራራት ጭምር የተጋለጠ አጀንዳ ሆኗል፡፡ ሰዎች በቅጡ መነጋገር ቢችሉ ኖሮ ጭቅጭቃቸው ‹ስልቻ - ቀልቀሎ - ቀልቀሎ - ስልቻ› ከሚለው አባባል አይዘልም ነበር፡፡ አንዱ ማንነት ላይ ብቻ ተንጠልጥሎ አገርን ከሚያብጠለጥል፣ ሌላው ‹አገር አገር. . .› እያለ ማንነትን ከሚያበሻቅጥ ግማሽ መንገድ ላይ ተገናኝቶ መነጋገር ቀላል ነው፡፡ አሁን ግን ዛቻና ድንፋታው ሥልጣኔ ይመስል፣ የብዙዎችን አለመብሰል እያጋለጠ ነው፡፡

ሌላው ጓደኛዬ የገጠመው ደግሞ ይህንን ይመስላል፡፡ አንድ በአካባቢው የሚኖር ሰው በወንጀል ይጠረጠርና ይታሰራል፡፡ የታሰረበት ቦታ ሊጠይቀው ሄዶ ምን እንዳጋጠመው ይጠይቀዋል፡፡ ሰውየው ስለታሰረበት ምክንያት ምንም የሚያውቀው ነገር እንደሌለ ይነግረዋል፡፡ ከጎረቤቶቹ ጋር ስለታሰረው ግለሰብ ጉዳይ ሲወያዩ፣ ጓደኛዬ ሰውየው ለምን እንደታሰረ እንደማያውቅ እንደነገረው ይነግራቸዋል፡፡ አንደኛዋ ጎረቤት ግን ሰውየው የታሰረበትን ምክንያት እንደሚያውቀው፣ ጉዳዩም ከዘረፋ ጋር የተያያዘ መሆኑን፣ ፖሊስ ባደረገው ብርበራም የዘረፋቸውን በርካታ ገንዘቦችና ጌጣጌጦች መያዙን ትዘረዝራለች፡፡ ፖሊስ ምርመራውን ጨርሶ ዓቃቤ ሕግ ጥፋቱን ዘርዝሮ ክስ መመሥረቱን ታክላለች፡፡ በዚህ መሀል አንዱ፣ ‹‹እንዴት በሰው ፊት ይህንን ትናገሪያለሽ?›› ብሎ ሴትየዋን ካልገደልኩ ይላል፡፡ በስንት መከራ እንዲረጋጋ ተደርጎ ምክንያቱን ሲጠየቅ፣ የቅርብ ጓደኛው በመሆኑ ገመናው በአደባባይ ሊነገርበት አይገባም ብሎ ደነፋ፡፡ ልብ በሉ እንግዲህ ሰውየው የሚያከላክለው ፍርድ ቤት በግልጽ የሚቀርብን የወንጀል ክስ ነው፡፡ ይህ ሰው ሴትዮዋ ለምን ይህንን ተናገረች ብሎ በሌላ ጊዜ ድብደባ ስለፈጸመባት ፖሊስ እየመረመረው እንደሆነ ሰማን፡፡

ባንድ ወቅት የፌስቡክ ገጼን ከፍቼ የተለያዩ ሰዎች የጻፉዋቸውን ስቃርም፣ ብዙዎቹ ከሥር የሚሰጡዋቸው አስተያየቶች በብልግና ቃላት የታጀቡና የሚያሳፍሩ ነበሩ፡፡ አንዳንዱ ጽሑፍ ሳያነብ ‹ኮሜንት› ያደርጋል፡፡ ይኼንን በቀላሉ ማወቅ የሚቻለው የተጻፈው ጉዳይና የሚሰጠው ‹ኮሜንት› ምንም ዓይነት ግንኙነት የለውም፡፡ አንዳንዱ ደግሞ አንብቦ መረዳት ሲያቅተው ይሳደባል፡፡ የዕውቀት ደሃ ማለት እንዲህ ዓይነቱን ነው፡፡ ገብቶዋቸው ነገር ግን ከዕውነታው ጋር ጠብ ያላቸው ደግሞ ማንነትን፣ ሃይማኖትን፣ የፖለቲካ አመለካከትን ወይም ሌላ ልዩነትን መሠረት አድርገው ሰውን ያንቋሽሻሉ፡፡ ልዩነትን ተቀብሎ ጉዳዩን ከመተቸት ይልቅ፣ ተሳዳቢውና ደንፊው በዝቷል፡፡ በዚህ ዓይነት ማን ነው ዴሞክራቱ? ዴሞክራት ለመሆን እኮ ማንበብ፣ ማሰላሰል፣ መወያየት. . . የግድ ነው፡፡ ያለበለዚያ ግንበኛ የፖለቲካ ሳይንቲስቱን፣ የታክሲ ሾፌር የማክሮ ኢኮኖሚ ሊቁን ሲሳደቡ ሊኖሩ ነው፡፡

በዚህ ጉዳይ በጣም የተመረረ አንድ ደራሲ ወዳጄ፣ ‹‹ከመጻፍ ይልቅ ዝም የሚባልበት ጊዜ ላይ ደርሰናል፡፡ የአደባባይ ሰው ስትሆን ትችትንና ወቀሳን መቀበል የአባት ነው፡፡ ነገር ግን በማንም የዕውቀት ደሃ ባለጌ መሰደብ ያሳምማል፡፡ አንዳንዶቹ ከምን ዓይነት ፍጡር እንደተወለዱ አይገባኝም፡፡ ነገረ ሥራቸው በሙሉ ሰይጣናዊ ነው፡፡ አንዳንዴ ለማረም ወይም ነገር ለማብረድ አስተያየትህን ጣል ስታደርግ ትሰደባለህ፡፡ ስድብ የብልግና እንጂ የዕውቀት መገለጫ አይደለም፡፡ ይልቁንም በትርፍ ጊዜና በምሽት ጭምር ከአስረሽ ምቺው በቀር ምንም ከማያውቁ የባንኮኒ ሱሰኞች ጋር እንዴት መነጋገር ይቻላል? ከዕውቀት አልባና ከባለጌ ጋር አፍ ከመካፈት ዝም ማለት ይሻላል፤›› ነበር ያለኝ፡፡ ግን እስከ መቼ?

  • (እ.ነ.፣ ከአዲስ አበባ)