የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ካፒታል በ26 ቢሊዮን ብር የሚያሳድግ የቦንድ ሽያጭ ሕግ ሊወጣ ነው

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን የተከፈለ ካፒታል ወደ 40 ቢሊዮን ብር ለማሳደግ፣ የ26.5 ቢሊዮን ብር የመንግሥት ዕዳ ሰነድ (ቦንድ) ሽያጭ እንዲጀመር የሚያስችል ረቂቅ አዋጅ ለፓርላማ ቀረበ፡፡

የመንግሥት ዕዳ ሰነድ አዋጅ የሚል መጠሪያ የተሰጠው ረቂቅ ሰነዱ፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ አሁን ያለውን 13.5 ቢሊዮን ብር የተከፈለ ካፒታል ወደ 40 ቢሊዮን ብር ለማሳደግ ያለመ ነው፡፡

በመሆኑም የባንኩን ካፒታል ወደተጠቀሰው ደረጃ ከፍ ለማድረግ የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር 26.5 ቢሊዮን ብር ዋጋ ያለው የመንግሥት ዕዳ ሰነድ እንዲያወጣ ሥልጣን ይሰጠዋል፡፡

የተጠቀሰው የዕዳ ሰነድ ለሽያጭ የሚቀርብ ቢሆንም ወለድ እንደሚያስፈልገውና የአምስት ዓመት የችሮታ ጊዜን ጨምሮ፣ በ15 ዓመታት ጊዜ ውስጥ ተከፍሎ እንደሚጠናቀቅ ረቂቅ አዋጁ ያስረዳል፡፡

ከረቂቅ አዋጁ ጋር አባሪ የተደረገው ማብራሪያ እንደሚያስረዳው፣ የባንኩ ዕዳ (ተቀማጭ ገንዘብና የመሳሰሉት) በከፍተኛ ደረጃ ያደገ ቢሆንም በተነፃፃሪ ግን ካፒታሉ በተመጣጣኝ አላደገም፡፡

የባንኩ ዕዳ መጨመር ማለትም ተቀማጭ ሒሳብ እ.ኤ.አ. በሐምሌ 2015 ወደ 241.7 ቢሊዮን ብር የደረሰ ሲሆን፣ ከሕጋዊ መጠባበቂያ (Legal Reserve) ጋር ሲተያይ 4.4 በመቶ እንደሆነና በእጅጉ ያልተመጣጠነ መሆኑን መረጃው ያሳያል፡፡

በተጨማሪም እ.ኤ.አ. ከ2009 ጀምሮ እስከ 2015 ድረስ በነበሩ አምስት ዓመታት የባንኩ ብድር ከካፒታል ጋር ያለው ንፅፅር ከ409 በመቶ ወደ 837 መቶ ማደጉን ሰነዱ ያብራራል፡፡ በዚህ ላይ የዕዳ ሰነዶች ከተጨመሩ ደግሞ ንፅፅሩ እጅግ በጣም አድጎ እ.ኤ.አ. በ2009 በነበረበት 913 በመቶ ምጣኔ በ2015 ሰኔ ወር ላይ ወደ 2,016 በመቶ ምጣኔ እንደደረሰ በየደረጃው ያሳያል፡፡

ባለፉት አራት ዓመታት የባንኩ የሀብት ተመላሽ ንፅፅር 96 በመቶ መድረሱን፣ ይህም ከአገር አቀፍም ሆነ ከዓለም አቀፍ ባንኮች ጋር ሲነፃፀር እጅግ ከፍተኛ መሆኑን ሰነዱ ያመለክታል፡፡

ለዚህ ያልተለመደ የሀብት ተመላሽ ንፅፅር መጨመር ምክንያቱ የባንኩ ካፒታል ዝቅተኛ መሆን ሊሆን እንደሚችልም ያመለክታል፡፡ ይህም ማለት የባንኩ ሀብትና ከባንኩ የዕዳና ንብረት ማሳያ (Balance Sheet) ውጪ የሚታዩ ባንኩ ሊከፍላቸው የሚገቡ ግዴታዎች፣ በባንኩ ተመጣጣኝ የካፒታል ዕድገት ያልተደገፉ መሆናቸውን ሰነዱ ይገልጻል፡፡ ብድሮችና የዕዳ ሰነዶች ከአጠቃላይ ተቀማጭ ጋር ያላቸው ንፅፅር እ.ኤ.አ. በ2015 ሰኔ ወር መጨረሻ ላይ 114 በመቶ እንደደረሰም ይገልጻል፡፡

በመሆኑም የካፒታል ጭማሪ የባንኩን የካፒታልና የጠቅላላ ንብረት ንፅፅር ምጣኔ የሚያሳድገው መሆኑን፣ እንዲሁም የባንኩ ዋነኛ ባለድርሻ አካላት ከሆኑት የውጭ ባንኮች ጋር ያለውን የሥራ ግንኙነት እንደሚያጠናክረው ሰነዱ ያስረዳል፡፡

የባንኩ ካፒታል በ26.5 ቢሊዮን ብር ለማሳደግ የቀረበው የመንግሥት የዕዳ ሰነድ ረቂቅ አዋጅ ለዝርዝር ዕይታ ለበጀትና ፋይናንስ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ተመርቷል፡፡ አዋጁ የሚፀድቅ ከሆነ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የተከፈለ ካፒታል ገንዘብ ፈሰስ ሳይደረግ በ26.5 ቢሊዮን ብር ከፍ ብሎ 40 ቢሊዮን ብር እንደሚሆን፣ ሪፖርተር ያነጋገራቸው ባለሙያዎች ገልጸዋል፡፡