የገበያ ውድድርና መረጃ

ጤናማ የሆነ የገበያ ውድድርን እንደብርቅ በምናይበት በዚህ ወቅት፣ በአገራችን የግብይት ሥርዓት ውስጥ የሞቀ ፉክክርና ውድድር የሚታይባቸው ናቸው ብለን ልንገልጻቸው ከምንችላቸው ዘርፎች አንዱ የቢራ ኢንዱስትሪው ነው ቢባል ግነት አይሆንም፡፡ በእርግጥም ከሌሎች ውድድር ይደረግባቸዋል ተብለው ከሚታሰቡ ቢዝነሶች ሁሉ የአገራችን ቢራ ጠማቂዎች የእርስ በርስ ውድድር በተለየ የሚታይ ሊሆን ይችላል፡፡ ውስጥ ውስጡን መራራ የሆነ የውድድር መንፈስ ይታይባቸዋል ቢባልም፣ ከውጭ የምናይላቸው ውድድሮች ግን ምናለ በሌሎች ቢዝነሶች ላይም ብናየው የሚያስብል ነው፡፡

መጠጥ ሆነ እንጂ ደንበኞቻቸውን ለመያዝ የሚያደርጓቸው ብልሃቶች ለኢንዱስትሪው አዳዲስ የሆኑ አገልግሎቶችን፣ ቴክኖሎጂዎችንና አሠራሮችን እንዲያበረክቱ አድርጓልም ሊባል ይችላል፡፡

ጤነኛ የምንለው ውድድር የተሻለ ገበያን የሚፈጥር ከመሆኑ በላይ ተገልጋዮች በአማራጭ እንዲገለገሉና በተሻለ ዋጋ እንዲሸምቱ የሚረዳ እንደሆነ ግልጽ ቢሆንም፣ እንዲህ ዓይነቱ መልካም ነገር ብዙም አይታይም፡፡ ‹‹ምርቴ ጥሩ ነው›› የሚል ኩባንያ ተወዳዳሪዎቹን ለመብለጥ ሲል ዝቅ ያለ ዋጋ በማቅረብ ብቻ ባለድል መሆን ስለማይቻለውም፣ ጥራቱን የጠበቀ ምርት እንዲያመርት ጤናማ የውድድር መንፈሶች ጠቀሜታቸው ብዙ መሆኑን እንረዳለን፡፡

ስለዚህ ተመሳሳይ የሆነ ምርት የሚያመርቱ ኩባንያዎች አንደኛው ከሌላኛው በልጦ ለመገኘትና የገበያ ድርሻቸውን ለማስበለጥ፣ ደንበኛ ሳቢ የሆኑ የማስታወቂያ ሥራዎችንም ይሠራሉ፡፡ በጤናማ ውድድር ገበያውን ለማግኘት የሚሻ ኩባንያ የደንበኞችን የልብ ትርታ ያዳምጣል፡፡

የቢራ ኢንዱስትሪው ውስጥ ያለው ውድድር ከዋጋ አንፃር ብዙም ልዩነት ባይታይበትም፣ አንዱ ከአንዱ ለመብለጥ እንደመወዳደሪያ ስልት ይዘዋቸው የቀረቡት አዳዲስ ነገሮች ኢንዱስትሪው የጎላ ውድድር ያለበት እንዲሆን አድርጎታል፡፡

አንዱ ይህንን እሸልማለው ብሎ ሲቀርብ፣ ሌላኛው ደግሞ የሽልማቱን ዓይነት ቀየር አድርጎ ፉክክሩን ያጦዘዋል፡፡ አንዱ የኛ ቢራ በጥሩ ሁኔታ መቀዝቀዝ አለመቀዝቀዙን ለማወቅ በማሸጊያ ጠርሙሱ ላይ ምልክት ታያላችሁ ብሎ ደንበኞቹን ለመግዛት አዲስ መወዳደሪያ ስልት ይዞ ይቀርባል፡፡ ሌላው ደግሞ የኔ ቢራ የቱንም ያህል ብትጠጡት ጠዋት ሃንጎቨር የለውም ብሎ ይነሳል፡፡ በጣት ብቻ የሚከፈት ቢራ ይዤ ቀርቤያለሁ ብሎ የመጣውም፣ ውድድሩን ለመወጣት አዲስ ነገር ማቅረብ ግድ ስላለው ነው፡፡ ሌላው ቀርቶ የኛ ቢራ የሚጠመቀው በአገር ልጅ በተመረተ ገብስ ነው በማለት ከገበያው ልቆ ለመታየት ሲጥር እናያለን፡፡

ፋብሪካዎቹ ምርቶቻቸውን ተቀብለው ለደንበኞች የሚያደርሱላቸውን እንደ ሆቴል ያሉ ተቋማትን በእጃቸው ለማስገባት ደግሞ ከብርጭቆ ጀምሮ ፍሪጅ፣ ጠረጴዛ፣ ወንበር፣ ጃንጥላ የመሳሰሉትን የመስተንግዶ አገልግሎት ሁሉ ያቀርባሉ፡፡

አሁን ደግሞ ውድድሩ ለማፋጠን ጥሬ ሥጋ የሚቆረጥባቸውን ምግብ ቤቶች ውስጥ ያለውን ገበያ ለማግኘት ብርጭቆና ፍሪጅ ብቻ አይበቃም ያለ ተወዳዳሪ፣ ስሙን የያዘ የሥጋ ቢላ ይዞ ሥጋችሁን በዚህ ቁረጡ ብሎ ቢላዋ ያድላል፡፡ ሌላም ብዙ ነገር ይደረጋል፡፡

በዚህ መሀል እንግዲህ ኢንዱስትሪው አዳዲስ ነገሮችን እየያዘ፣ ደንበኞችን ለመስማት የሚያስችል ፈጠራዎችን እያገኘ ይሄዳል ማለት፡፡ ውድድሩ ለሌላው ቢዝነስም ጠቃሚ ሆኗል፡፡ ለዚህ ነው ‹‹ቢራ›› ሆነጂ የምንለው፡፡ ለዚህ ነው ምናለ የዘይት፣ የስኳር፣ የዱቄትና የመሳሰሉ ምርቶች በውድድር በተሻለ ጥራትና ዋጋ ቢቀርቡልን የምንለው፡፡

በእርግጥ የቢራ ኢንዱትሪው እንዲህ ያለ ደረጃ ላይ እንዲደርስ አንደኛው ምክንያት መንግሥት ከዚህ ኢንዱስትሪ ሙሉ በሙሉ መውጣቱ ነው፡፡ ሁሉም ፋብሪካዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ በሚታወቁ ኩባንያዎች ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል መያዛቸው ሊሆንም ይችላል፡፡ የሸማቹ መሠረታዊ ፍላጎት ቢራ ባይሆንም፣ ውድድራቸው የተሻለ አገልግሎትና አዳዲስ ነገሮች የሚታዩበት ሆኗል፡፡ እንደቢራ ኢንዱስትሪው ሁሉ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ባንኮችም ብዙ ደንበኞች ለማግኘት እያደረጉ ያሉትም መወዳደሪያ ዘዴዎች አዳዲስ አገልግሎቶች እንዲታዩ አድርጓል፡፡ ባንኮቹ በመሀላቸው ያለው ውድድር እየሰፋ በመምጣቱ ደንበኞችን ለማብዛት ምን ላድርግ የሚል ስሌት ውስጥ ገብተዋል፡፡ አሥር ሰዓት ከ30 ደቂቃ ላይ ደንበኞችን ለማስተናገድ ፍላጎት ያልነበራቸው ባንኮች፣ ዛሬ ብዙዎቹ እስከ ምሽት 12 ሰዓት እናገለግላለን እያሉ ነው፡፡ እስከ ምሽት ሦስት ሰዓት ድረስ እየሠራ ያለም ባንክ የተፈጠረው ውድድር በመኖሩ ነው፡፡ ከእነዚህ ሌላ በዚህን ያህል ደረጃ ውድድር የምናይባቸው የቢዝነስ ዘርፎችን ብንፈልግ ለማግኘት እንቸገራለን፡፡ ጥሩ ውድድር ያለመኖሩም በዋጋም ሆነ በጥራት ምርት እንዳይቀርብ አድርጓል፡፡ በተለይ ዋጋ ቀንሶ ለመወዳደር ያለው ፍላጎት እጅግ ደካማ ነው፡፡ አነስተኛ በሆነ ዋጋ ጥሩ ሕክምና የሚሰጥ ተቋም ራሱን በመግለጽ ሲያስተዋውቅ አይታይም፡፡ ሁሉም የገነነ ዋጋ ተክለው ይሠራሉ፡፡ በማኅበር ተደራጅተው የሕዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት የሚሰጡ የትራንስፖርት ድርጅቶች የተሻለ ነገር ይዘው እርስ በርሳቸው ሲወዳደሩ አናይም፡፡ ይህም ተገልጋዩ በአማራጭ እንዳይጠቀም አድርጓል፡፡

ምርቴ ይኼ ነው፤ ዋጋዬ ደግሞ ከሌላው ተመሳሳይ ምርት ያነሰ ነው ብሎ ለውድድር ለመቅረብ የሚደፍር ብዙ የለም፡፡ ለዚህ ነው የተሻለ አገልግሎት ያነሰው፤ ለዚህ የተሻለ ዋጋ በማቅረብ ሸማቹን ለማግልገል ያልተቻለው፡፡ ጤናማ ውድድር የማይታይበት ሌላው ምክንያት ደግሞ ሸማቹ በቂ የሆነ መረጃ ያለማግኘቱ ነው፡፡ ጥሩ አገልግሎት የሚሰጡ ተቋማት ቢኖሩም፣ በበቂ ሁኔታ ራሳቸውን ባለመግለጻቸው ተገልጋዮችን ማግኘት አለመቻላቸው ሊሰመርበት ይገባል፡፡ ጥሩ ተወዳዳሪ እንዳይሆኑም እንቅፋት ፈጥሯል፡፡ ሸማቾች ወይም ተገልጋዮች በቂ መረጃ አለማግኘታቸው ያልተገባ ወጪ እንዲያወጡም ያስገድዳቸዋል፡፡ ከዚህ አንፃር አንድ ምሳሌ ልጥቀስ፤ የጤና ጣቢያዎች አገልግሎትን ይመለከታል፡፡ ከዚህ ቀደም የጤና ጣቢያዎች ጥሩ አገልግሎት አይገኝባቸውም ሲባል ቆይቷል፡፡ ይህ መረጃ የብዙ ተገልጋዮች ጤና ጣቢያዎችን እንዳይጠቀሙ ምክንያት መሆኑ አልቀረም፡፡ አሁን ግን ብዙ ጤና ጣቢያዎች በቀደመው አቋማቸው አለመሆናቸውንና ከሌሎች ተቋማት ያልተናነሰ አገልግሎት የሚሰጡ መሆናቸውን ምን ያህሉ ተገልጋይ ያውቃል? ለውጡን ያልተመለከቱ ወይም ስለለውጡ ባለመነገሩ በቀድሞ ስማቸው ስለሚታዩ እጅግ ብዙ የሚከፈልባቸው የግል ሕክምና ተቋማትን መመልከታቸው ነው፡፡ መረጃው ቢኖር ግን ይወዳደራሉ፤ ውድድሩም የተጋነነውን የሕክምና ዋጋ ይቀንሳል፡፡

እንዲህ ያሉ ነገሮችንም መመልከት ግድ ይላል፡፡ ስለዚህ ስለአገልግሎት ሰጪ ተቋማት በቂ መረጃ ለተገልጋዩ መቅረብ አለበት፡፡ አማራጭ ስለመኖሩም መነገር አለበት፡፡