የግልገል ጊቤ ቁጥር ሦስት ሃይድሮ ኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ግድብና የኃይል ማስተላለፊያ መስመር ታኅሣሥ 8 ቀን 2009 ዓ.ም. ሲመረቅ የዳውሮ ብሔረሰብ ባህላዊ ጭፈራ ሲያሳዩ (ፎቶ በናሆም ተስፋዬ)

ተነሳሁ እንደገና

ተነሳሁኝ እንደገና የጉዞ ቀኔ ደረሰ

የተሳፈርኩት ጢያራ ሊበርር ነው ተንቀሳቀሰ

ልለይ ነዋ ከመንደሯ

ልርቅ ነው ከናት አገሬ

እና ከምወዳት ፍቅሬ፡፡

የብሱን ቆርጨ አልፌ

በባህር ላይ ተንሳፍፌ

አዲስ አገር ውስጥ አርፌ

መቼ? ደስታን አገኘሁኝ

አንዲት ፍቅሬን እያሰብኩኝ፡፡

 

ምነዋ ተዓምር ተፈጥሮ

ብመለሰው እንደገና ወደ ጥንቱ ሕይወት ኑሮ

ሕፃን ሆኜ ዳግም እኔ በእማዬ እቅፍ እየሞቀኝ

ጣፋጭ ጡትዋን እየጠባሁ እሹሩሩ እያለችኝ

ደስ እያለኝ በተኛሁኝ

የተስፋ ህልም እያለምኩኝ

እንቅልፍ ጠግቤ ስነቃ ዳግም ፍቅሬን ባገኘሁኝ፡፡

 ንጉሤ ካሳዬ ወልደሚካኤል፣ ‹‹ቅጠሎች ነን›› (2010)

 *******

ከ100 ዓመት በላይ ከቤተሰብ ቤተሰብ የተላለፈ የገና ዛፍ

ሰው ሠራሹ የገና ዛፍ እ.ኤ.አ. በ1910፣ በ11 ዶላር ነው የተገዛው፡፡ የገና ዛፉ የተሠራው በጀርመን ሲሆን፣ የሊን ሪንግ አያቶች ዛፉን የገዙት በአሜሪካ በጋልቭስተን ከሚገኘው ኢባንድስ መጋዘን ነው፡፡

በጀርመን የሚገኘውን ‹‹ብላክ ፎረስት›› መስሎ የተሠራው የገና ዛፍ ቋሚው እንጨት ሆኖ በፕላስቲክ የተለበጠ ነው፡፡ በወቅቱ የገና ዛፍ የመብራት ቴክኖሎጂ ስላልነበረም፣ በየዛፉ ቅርንጫፎች ላይ ለሻማ ማስገቢያ ተብሎ የተሠራ ሥፍራ አለው፡፡ የሪንግ አያቶችም የገና ዛፉን በሻማ ያንቆጠቆጡት ለሦስት ዓመታት ብቻ ነው፡፡ በ1913 የመብራት ቴክኖሎጂ በመግባቱ ገና በመጣ ቁጥር ሻማ ከመለኮስ ይልቅ በመብራት ተጠቅመዋል፡፡

ኤምኤስኤን እንዳሰፈረው፣ የገና ዛፉ ለሪንግ እናት የተላለፈው በ1930ዎቹ ነበር፡፡ በ1960ዎቹ ደግሞ ለሪንግ ተሰጥቷል፡፡

ሪንግ እንደሚለው፣ የገና ዛፉ 116 ዓመታት ያስቆጠረ ሲሆን፣ ገና በመጣ ቁጥር ከመጋዘን እያመጣ የሚጠቀመውም ይህንኑ ነው፡፡ በዛፉ ግንድ ላይ የተሠሩት ሰው ሠራሽ የፅድ ቅጠሎች እየመነመኑ ሲሆን፣ ሪንግም ተጨማሪ ማስጌጫዎችን እየተጠቀመ፣ ገናን ያከብርበታል፡፡ የ2016ቱን ገና ለማክበርም ቤቱ ያቆመው ሲሆን፣ ‹‹የገና ዛፉ ቤተሰባችን ተሳስሮ እንዲኖር አድርጓል፤›› ብሏል፡፡

*******

በዋይፋይና በሞባይል ስልኮች አለርጂ ከቤቷ መውጣት ያልቻለች

ኪም ዲአታ የተባለችው ሴት የዋይፋይና የሞባይል ስልክ የግንኙነት መረቦች በፈጠሩባት አለርጂ ሳቢያ ከቤቷ መውጣት አለመቻሏን ሜትሮ ዩኬ ዘግቧል፡፡

ዲአታ እንደምትለው፣ የዋይፋይና የሞባይል ቴክኖሎጂ የሚፈልጋቸው ኤሌክትሮማግኔቲክ መረቦች ለእሷ ማይግሬን፣ ኢንፌክሽን እንዲሁም የሰውነት መዛል እያስከተሉባት ነው፡፡ በነርስነት ታገለግል የነበረችው ሴት፣ የግድ ከቤቷ መውጣት ሲኖርባት፣ ጭንቅላቷን ከኤሌክትሮማግኔቱ ስበት በመጠኑ የሚከላከልላትን ቆብ ማድረግ ግዴታዋ ሲሆን፣ ደካማ የሞባይል ግንኙነት ባለባቸው ሥፍራዎች ብቻ ለመንቀሳቀስ ተገዳለች፡፡ ቤቷ ውስጥም ቢሆን በልዩ ትዕዛዝ በተሠራ የአልጋ ሽፋን ተጠቅማ ትተኛለች፡፡

‹‹ብዙ ሰዎች እንደኔ ስለማይሰማቸው እብድ ናት ይሉኛል፡፡ ሆኖም ስለጉዳዩ ሲሰሙ ወደ ራሳቸው ማየት ይጀምራሉ፤›› ስትልም ትናገራለች፡፡

ለኤሌክትሪክ አለርጂ መሆኗን የተገነዘበችው የ16 ዓመት ወጣት ሳለች ሲሆን፣ በወቅቱ ቴሌቪዥን ስትመለከትም ሆነ የኤሌክትሪክ ቁሳቁስ ስትጠቀም ያማት እንደነበርም ታስታውሳለች፡፡ እየቆየ ደግሞ የዋይፋይና የሞባይል ሲግናሎች አለርጂ ሆነውባታል፡፡

********

2.5 ቶን የሚመዝን የፕላስቲክ ሩዝ በናይጄሪያ ተያዘ

2.5 ቶን የሚመዝንና ከእውነተኛ ሩዝ ጋር የሚመሳሰል የፕላስቲክ ሩዝ በቁጥጥር ሥር መዋሉን በናይጄሪያ የሌጎስ ጉምሩክ አስታወቀ፡፡

ቢቢሲ የጉምሩኩን ኃላፊ ጠቅሶ እንዳሰፈረው፣ ከፕላስቲክ የተሠራው ሩዝ የዘመን መለወጫንና የገናን በዓል አስመልክቶ በገበያ ውስጥ ለማሰራጨት የታቀደ ነበር፡፡

‹‹የፕላስቲክ ሩዙ ሲቀቀል በጣም የሚያጣብቅ ነው፡፡ ሰዎች ቢመገቡት ምን ሊያስከትል ይችል እንደነበር የሚያውቀው ፈጣሪ ብቻ ነው፤›› ሲሉም የጉምሩክ ኃላፊው ሃሩዋና ማሙድ ተናግረዋል፡፡

ሩዙ ከየት እንደመጣ ባይታወቅም፣ ባለፈው ዓመት ግን ከፕላስቲክ የተሠራ ሩዝ ቻይና ውስጥ መገኘቱን ዘገባው ያሳያል፡፡