አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!
አዲሱን ድረ ገጽ ይሞክሩ!

ጤና ያጣው የሕክምና መሣሪያ ግዥና ፈውስ የሚያሻው የጨረታ ሒደት

ለሸማቹ ወይም ለተገልጋዩ የሚቀርቡ ምርቶች ጥራታቸውን የጠበቁና ለአደጋ የሚያጋልጡ መሆናቸውን ማረጋገጥ የሕግ ብቻ ሳይሆን የሞራልም ግዴታ ነው፡፡ ተገልጋዩን ለመታደግ ሲባል በአገር ውስጥ የሚመረቱ ሆኑ ከውጭ የሚገቡ ምርቶች የጥራት ደረጃቸው ተፈትሾ በኢትዮጵያ ደረጃዎች መሥፈርት መሠረት ተመዝነው እንዲገቡ ይደረጋል፡፡ አስገዳጅ ደረጃ የወጣላቸው ምርቶች አሉ፡፡

በተለይ ለጤና አጠባበቅ ግብዓት የሚሆኑ ምርቶች ደግሞ ከሌሎች በተለየ ጥንቃቄ የሚሹ በመሆናቸው በተለየ የሚስተናገዱበት ሕግጋቶች አሉዋቸው፡፡ የጤና ጉዳይ ነውና ከጤና አጠባበቅ ጋር የተለያዩ ምርቶች ወደ ተጠቃሚው ከመድረሳቸው በፊት የአቅራቢዎቹንም ሆነ የአምራቾቹን ማንነት ማወቅን ጭምር ይጠይቃል፡፡ አገልግሎት ላይ ከመዋላቸውም ቀደም ብሎ የተቀመጠላቸውን መሥፈርት ማሟላታቸው በተገቢው መንገድ ማረጋገጥም ግዴታ ነው፡፡ ከጤና አጠባበቅ ጋር የተያያዙ መሣሪያዎችም ሆኑ መድኃኒቶች የጥራት ደረጃና ብቃታቸው ተረጋግጦ እስካልተመዘገቡ ድረስ፣ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ የተመረቱ መድኃኒቶችና መሣሪያዎችን አገልግሎት ላይ ማዋል አይቻልም፡፡ ለዚሁ ተብሎ የተቀመጡ ሕግጋቶችም ይህንኑ የሚያረጋግጡ ናቸው፡፡

የመድኃኒቶቹና መሣሪያዎቹ ግዥዎች መፈጸም ያለባቸው በዚህ መንገድ ነው፡፡ ነገር ግን ካለፉት ሁለት ዓመታት ወዲህ የኤችአይቪ መመርመሪያ ኪት ግዥ ሒደት ከአገሪቷ ድንጋጌዎች ውጭ እየሆኑ ነው በሚል ብዙ ትችቶች ሲሰነዘሩ ቆይተዋል፡፡ ኪቶቹን ለመግዛት ሲወጡ የነበሩ ጨረታዎች ውስጥ የሚካተቱ መሥፈርቶች ያልተለመዱና እንዲህ ዓይነት ግዥዎች ሲፈጸሙ መተግበር የሚገባቸውና በአዋጆች የተቀጡ አሠራሮችን የጣሱ ናቸው ተብሏል፡፡ ፀረ ሙስና ኮሚሽን የጨረታ ሒደቶቹ ላይ ምርመራ አድርጎ ችግሩ መኖሩን እስከማረጋገጥ ደርሷል፡፡ ነገር ግን በግልጽ ችግሩ መኖሩ ቢታወቅም ይሄ ነው የሚባል ዕርምጃ ሳይወሰድ የመቅረቱ ጉዳይ የኪት ግዥውን የጨረታ ሒደት እንቆቅልሽ አድርጎታል፡፡

ከኤችአይቪ ኤድስ መመርመሪያ ኪቱ ግዥው ጋር በተያያዘ ተፈጸሙ የተባሉ ውስብስብና በአንዳንዶች አገላለጽም ዓይን ያወጣ ጨረታ መሠረት ግዥው መፈጸሙና ደረጃውን የጠበቀ ስለመሆኑ ቀድሞ ሳይመዘን መግባቱ የሚያስከትለውን አደጋ ከፍተኛ በመሆኑ ጥንቃቄ ሊደረግ ያሻዋል፡፡ መንግሥት የግዥ ሒደቱንና የኪቶቹን የጥራት ደረጃ ያረጋግጥ ተብሎ የቀረበውም ጥያቄ በዝምታ ታልፏል፡፡ ለምን?

አሁንም በተመሳሳይ መንገድ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ዜጎች የሚመረመሩበትን ኪት ለማስገባት እየተደረገ ያለው እንቅስቃሴ መቀጠሉ ለጉዳዩ እልባት ለመስጠት የሚያስችል ዕርምጃ ባለመወሰዱ ነው፡፡ ኪቱን ለማስገባት በሕግ የተቀመጠውን አሠራር በመተው የጨረታ መሥፈርቶችን በመለዋወጥ ግዥ ለመፈጸም የሚደረገው ጥረት ተጠናክሮ፣ አሁንም ለግዥ ሌተር ኦፍ ክሬዲት ተከፍቷል፡፡

በቅርቡ በግዥ ወደ አገር ውስጥ ለማስገባት ዝግጅት እየተደረገበት ያለው ኪት አደጋ ሊሆን ይችላል የተባለበት ዋነኛ ምክንያት፣ ግዥውን ለመፈጸም የተኬደበት መንገድ ሕጋዊ ያለመሆን ወይም በሕግ ከተቀመጠው የግዥ ደንብ ውጭ መሆኑ ነው፡፡

እንዲህ ያሉ መሣሪያዎች ሲገቡ በሕጉ የተቀመጠው መሣሪያዎቹ ከመግባታቸው በፊት ናሙናቸው በአገሪቱ በሦስት የአየር ንብረቶች ባሉባቸው አካባቢዎች ተፈትሸው በእርግጥም ለአገሪቱ ተስማሚ መሆን አለመሆናቸውን ማረጋገጫ ሲሰጥ ነው፡፡ ከውጭ የሚገቡት የኤችአይቪ መመርመሪያ ኪቶች ከመግባታቸው በፊት ይህንን ቅድመ ማረጋገጫ መሥፈርት ማለፍና ጥራታቸው የተጠበቀ መሆን አለበት፡፡ ሆኖም ግን ይህ አልተደረገም፡፡ አሁን ግን ግዥውን ለመፈጸም የተጀመረው ሒደት መሣሪያዎቹ አገር ውስጥ ከገቡ በኋላ ብቃታቸው ይረጋገጣል በሚል ነው፡፡

ጨረታው በዚህ መንገድ ለምን ተካሄደ ብለን ከፈተሽን ብዙ ጥያቄ የሚያስነሱ ነገሮች እንዳሉት ቢታመንም፣ ከተለመደውና በሕግ ከተቀመጠው አሠራር ውጭ ምርቶቹ ከገቡ በኋላ የጥራት ደረጃቸው ተለክቶ ለተጠቀሚው ይሠራጭ መባሉ ለምን?

ምርቱ አገር ውስጥ ገብቶ ከደረጃ በታች ከሆነ ምን ሊደረግ ነው? በሚሊዮን የሚቆጠር የአገር ሀብት ፈስሶ የተገዛው ምርት ከደረጃ በታች መሆኑ እየታወቀ ቢሠራጭ የሚፈጥረው ጉዳት ታሳቢ ተደርጓል? ባለሙያዎች እንዲህ ባለው መንገድ የሚገባ መሣሪያ የተመርማሪውን የምርመራ ውጤት ሊያዛቡ ስለሚችሉ አደጋው የከፋ መሆኑን ነው፡፡

ይህ ከታወቀ የተለየ የግዥ ሒደት ለመፈጸም ለምን ተፈለገ? የሚለው ጥያቄ መመለስ አለበት፡፡ አደጋ የሚያስከትል ሥጋት ካለስ መንግሥት ለዓመታት የዘለቀን የጨረታ ሒደት እንደምን ዝም ይላል? አሁንም ጉዳዩ ይፈተሽ፡፡