‹‹የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅት ይፈተሽ›› በሚል ርዕስ ለተጻፈው ደብዳቤ የተሰጠ ምላሽ

የሪፖርተር አማርኛ ጋዜጣ በታኅሳስ 9 ቀን 2009 ዓ.ም. ዕትሙ ‹‹የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ አገልግሎት ድርጅት ይፈተሽ፤›› በሚል ርዕስ የድርጅቱን ገጽታ የሚጎዳ አሉታዊ ዘገባ ወጥቶብናል፡፡ በጋዜጣው ላይ የሰፈረው ዘገባ [ከድርጅቱ ሠራተኞች ሪፖርተር የተላከለት ደብዳቤ እንጂ ዘገባ አይደለም] ተዓማኒነት፣ ትክክለኛነትና ሚዛናዊነት የሚጎድለው ነው፡፡ ስለሆነም የድርጅቱን እውነተኛ መረጃ አንባቢያን እንዲያውቁት ለእያንዳንዱ አስተያየት ትክክለኛውን መረጃ መስጠት በማስፈለጉ ተጨባጭ ምላሾችን ከዚህ በታች እንደሚከተለው እናቀርባለን፡፡

አስተያየት፡- በ2003 ዓ.ም. የድርጅቱ ገቢ 4.7 ቢሊዮን ብር እንደነበርና በ2008 ዓ.ም. በአራት ዕጥፍ ጨምሮ 16.6 ቢሊዮን ብር መድረሱን የድርጅቱ የቀድሞ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ አህመድ ቱሳ በሥራቸው ያስመዘገቡት ስኬት መሆኑን መግለጻቸው ነገር ግን ይህን ሥኬት ራሳቸው ያስመዘገቡት ሳይሆን፣ አዳዲስ ዘጠኝ መርከቦች ተገዝተው ወደ ሥራ በመግባታቸው፣ የመልቲ ሞዳል ኦፕሬሽን ሥራ መንግሥት በሰጠው አቅጣጫ መሠረት በአዋጅ በመጀመሩ፣ የደረቅ ወደቦች ወደ ሥራ በመግባታቸውና የአገሪቱ የገቢ ዕቃ መጠን በያመቱ ከ24 በመቶ በላይ በአማካይ እያደገ በመምጣቱ እንዲሁም በ2008 ዓ.ም. ከፍተኛ መጠን ያለው ስንዴ፣ ማደበሪያ፣ የድንጋይ ከሰል፣ ስኳርና የመሳሰሉት ብትን ዕቃዎች ወደ አገር ውስጥ እንዲገቡ በመደረጋቸው የተገኘ ነው የሚል ሐሳብ ሰፍሯል፡፡

የድርጅቱ ምላሽ፡- ከውህደት በፊት የነበረው የሦስቱ ነባር ድርጅቶች ዓመታዊ ገቢ ተደምሮ 2.6 ቢሊዮን ብር የነበረ ሲሆን፣ ገቢውን በ2008 ዓ.ም. 16.6 ቢሊዮን ብር ማድረስ ተችሏል፡፡ የመርከብ ቁጥር ስለመጨመር፣ የመልቲ ሞዳል ኦፕሬሽን ሥራ መንግሥት በሰጠው አቅጣጫ መሠረት በአዋጅ በመጀመሩ፣ የደረቅ ወደቦች ወደ ሥራ ከመግባታቸውና የአገሪቱ የገቢ ዕቃ መጠን በየዓመቱ ከ24 በመቶ በላይ በአማካይ እያደገ በመምጣቱ ብቻ የድርጅቱ ገቢ ሊጨምር አይችልም፡፡ መርከቦችን፣ ደረቅ ወደቦችንና የመልቲ ሞዳል ኦፕሬሽ ሥራን በበላይነት በዕውቀት የሚመራ አመራርና የሰው ኃይል ከሌለ ለሥራው የሚያስፈልግ ግብዓት መሟላቱ ብቻውን ስኬትን አያጎናጽፍም፡፡ ስለሆነም የድርጅቱ ገቢ ሊመነደግ የቻለው መላው የድርጅቱ ሠራተኞችና የሥራ ኃላፊዎች ባደረጉት ርብርብ ነው፡፡ በተጨማሪም መንግሥት ለዘርፉ ትኩረት በመስጠት የአገራችንን የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ሊደገፍ የሚችል የሎጅስቲክስ እመርታዎች ተመዝግበዋል፡፡

አስተያየት፡- የቀድሞው ንግድ መርከብ አክሲዮን ማኅበር ለብቻው እስከ 960 ሚሊዮን ብር የተጠራ ትርፍ ሲያስመዘግብ ቢቆይም፣ አሁን ሦስት መሥሪያ ቤቶች ተዋህደው የሚያስመዝግቡት የተጣራ ትርፍ ግን ከ760 ሚሊዮን ብር መዝለል እንዳልቻለ፣ ምክንያቶቹም ከፍተኛ የአሠራር ሥርዓት ችግር መኖሩ፣ ሥራው በሙያተኛና ለሥራ ፍቅር ባላቸው ሠራተኞች ሊመራ ባለማቻሉ እንዲሁም ሥራና ሠራተኛን ያላገናዘበ ምደባ በመካሄድ በርካታ ሠራተኞች ድርጅቱን እየለቀቁ በመሄዳቸው እንደሆነ የሚያትት ዘገባ ቀርቧል፡፡

መልስ፡- የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖትና ሎጀስቲክስ አገልግሎት ድርጅት በየዓመቱ ያለማቋረጥ ገቢውና ትርፉ እያደገ የመጣ ግዙፍ መንግሥታዊ የልማት ድርጅት ነው፡፡ ድርጅቱ በ2008 በጀት ዓመት ያስመዘገበው የተጣራ ትርፍ 1.5 ቢሊዮን ብር ነው፡፡ ስለሆነም ከላይ የድርጅቱ ትርፍ ከ760 ሚሊዮን ብር ማለፍ እንዳልቻለ የሰፈረው ዘገባ [የሠራተኞች ደብዳቤ] መሠረተ ቢስ መሆኑን በቀላሉ መረዳት ይቻላል፡፡ ድርጅቱ በየዓመቱ ገቢውና ትርፉ ያለማቋረጥ እያደገ ይገኛል፡፡ በዚህም ለአገር ልማትና ዕድገት እያስገኘ ካለው አስተዋጽኦ ባሻገር ድርጅቱ ያለበትን ዕዳ እንዲከፍልና አገልግሎቱን የበለጠ ተደራሽ ለማድረግ የሚያስችሉ ፕሮጀክቶችን ለማከናወን አስችሎታል፡፡ በድርጅቱ የአሠራር ክፍተቶችን ለመዝጋት ከ57 በላይ የሥራ መመሪያዎችና ፕሮሲጀር ማዋሎች ፀድቀው ሥራ ላይ የዋሉ ሲሆን፣ ከነዚህ ውስጥ አብዛኞቹ ዓለም አቀፍ ደረጃቸውን የጠበቁ ናቸው፡፡

በተናጠል የነበሩ ድርጅቶች ተዋህደው ኢባትሎአድ ሲመሠረት የሰው ኃይል ምደባ የተደረገ ሲሆን፣ ይህም ምደባ ራሱን በቻለ መመርያ የተመራ ሲሆን፣ ሒደቱ የሥራ አመራር ቦርዱም ጭምር በቅርብ እየመራ ሥራና ሠራተኛን በአግባቡ ለማግኘት የተቻለ ከመሆኑም ባሻገር በውህደት ምክንያት ያለሥራና ደመወዝ የተፈናቀለ ሠራተኛ የለም፡፡ አልፎ አልፎ የሚኖረው ሥራን የመልቀቅ ጉዳይ የአገሪቱ ኢኮኖሚ እየሠፋ በመሄዱ ሠራተኛው የተለያየ አማራጭ ሲያገኝ የሚለቅ ካልሆነ በስተቀር ሥራና ሠራተኛን ካለማገናኘት የመነጨ አይደለም፡፡ ይልቁንም ድርጅቱ አሁን ለደረሰበት ደረጃ ሊበቃ የቻለው ሠራተኛው ለአገሩ ቀናኢ ሆኖ እንዲሠራ በተፈጠረለት መነሳሳትና ተቋሙ በፕሮፌሽናል ሠራተኞችና ኃላፊዎች እንዲመራ በመደረጉ ነው፡፡

አስተያየት፡- የደንበኞች እርካታን በተመለከተ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በገለልተኝነት ባጠናው ጥናት እርካታው 71.6 በመቶ መሆኑን ማስታወቁና የዩኒቨርሲቲው ምሁራን ለሠሩት ጥናት አምስት ሚሊዮን ብር እንደተከፈለ መስማቱን ነገር ግን የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ምሁራን የአካዳሚክ ዕውቀታቸው ከፍተኛ መሆኑ ባይካድም፣ በድርጅቱ በሺፒንግና ሎጅስቲክስ ዘርፍ ውጭ አገር ድረስ በመሄድ ከፍተኛ የዕውቀት ክህሎትና የሥራ ልምድ ያካበቱ ባለሙያዎች እያሉ ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመሄድ የተደረገው ከአሁን በፊት መንግሥት ባስጠናው የመልቲ ሞዳል ኦፕሬሽንና የደረቅ ወደቦች ግንባታ እንዲሁም በሌሎች አገር አቀፍ ጥናቶች ያለ ክፍያ በነፃ ማበርከታቸው እየታወቀ ለምን ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መሄድ አስፈለገ ተብሎ በተለያዩ ስብሰባዎች ሠራተኛው ወቀሳ ቢያቀርብም፣ ምንም ዓይነት ተሰሚነት አለማግኘቱ የሚል ዘገባ [የሠራተኞች ደብዳቤ] ቀርቧል፡፡

መልስ፡- የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ምሁራን የደንበኞች ዕርካታን ለመለካት ጥናቱን እንዲካሄድ የተደረገው በገለልተኛ አካል ማስጠናት በማስፈለጉ ሲሆን፣ አራት ጥናቶችን በአንድ ፓኬጅ ለማስጠናትና አንዱ ከሌላኛው ጋር ቁርኝት ያለው ከመሆኑም ባሻገር በተለይም ተቋማዊ ባህልን በውስጥ አቅም ከማስጠናት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ማስጠናት የተሻለ ውጤት ስለሚያስገኝና ራሱን የቻለ ሳይንስ በመሆኑ ነው፡፡ አጥኚ ቡድኑም በውይይት ወቅት እንዳቀረበው ተቋማዊ ባህልን በማስጠናት ብቸኛ ኢትዮጵያዊ ተቋም መሆናችን ተረጋግጧል፡፡ ዩኒቨርሲቲው ከፍተኛ ልምድና ዕውቀት ያላቸው ምሁራን ያሉበት ስለሆነ ጥናቱን ሚዛናዊ በሆነ መልኩ እንዲያጠኑ ተደርጓል፡፡ የድርጅቱ ሠራተኞች በሺፒንግና ሎጅስቲክስ ያካበተ ልምድ ቢኖራቸውም የደንበኞች እርካታ ጥናት በዘርፉ የካበተ ልምድ ያላቸው አካላት እንዲያጠኑት መደረጉ የሚበረታታና የሚደገፍ ጉዳይ ነው፡፡

አስተያየት፡- የሪፖርተር ጋዜጣ በአቶ አህመድ ቱሳ ዙሪያ ባቀረበው የአሠራር ድክመት ማለትም የደረቅ ወደቦች ከባቡር መስመር ጋር እንዲገናኙ አለመደረጉ በዘገባው [በሠራተኞቹ ደብዳቤ] ተጠቁሟል፡፡

መልስ፡- ጉዳዩ ከላይ እንደተገለጸው ሳይሆን፣ የኢትዮ ጅቡቲ የባቡር መስመርን ከደረቅ ወደቦች ጋር ለማገናኘት እየተሠራ ሲሆን፣ ሥራው በባህሪው የተለያዩ ባለድርሻ አካላትን ማሳተፍ የሚፈልግና ከፍተኛ ኢንቨስትመንት የሚፈልግ ሥራ ነው፡፡ በአሁኑ ጊዜ የሞጆ ደረቅ ወደብን ከባቡር መስመሩ ጋር የማገናኘት ሥራዎች ሥራውን ከሥራው ተቋራጭ ድርጅት ጋር ውል በመውሰድ እየተከናወነና በዚህ በጀት ዓመት ተጠናቅቆ የምድር ባቡር አገልግሎት መስጠት ሲጀመር ለአገልግሎት ይበቃል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ በቀጣይም ከመቀሌ-ወልዲያ-ኮምቦልቻ-አዋሽ የተጀመረውን የባቡር መስመር ኮምቦልቻንና መቀሌ ደረቅ ወደብን ከባቡር መስመሩ ጋር የማገናኘት ሥራ ቅደም ተከተሉን ጠብቆ እንዲፈጽም የቅድመ ዝግጅት ሥራዎች ተጠናቅቀዋል፡፡

አስተያየት፡- በድርጅቱ ውስጥ ለረጅም ዓመታት ያገለገሉ ሠራተኞች ምንም ዓይነት የሥራ ምደባና የቅጥር ደብዳቤ ሳይሰጣቸው ደመወዝ እየተቀበሉ እንዲሠሩ መደረጉ የሠራተኞችን ሕገ መንግሥታዊ መብት የሚጥስ ተግባር መሆኑ ተፈትሾ ሠራተኞቹ ተረጋግተው እንዲሠሩ የሚያስችላቸው የቅጥር ደብዳቤና ሥራ ልምድ በአግባቡ እንዲሰጣቸው አስፈላጊው መመሪያ እንዲሰጥ መጠየቅ ሌላው የቀረበ ሐሳብ ነው፡፡

መልስ፡- የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅትን ሦስት ድርጅቶች በ2004 ዓ.ም. ተዋህደው ሠራተኞች በሚያሟሉት የሥራ መደብ እንዲመደቡ ተደርጓል፡፡

አስተያየት፡- የድርጅቱ ደንበኞች እርካታ እየወረደ እንደሚገኝ በአስተያየቱ ተጠቁሟል፡፡

መልስ፡- የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ባጠናው ጥናት የደንበኞች እርካታ 71.6 በመቶ መድረሱንና ከጊዜ ወደጊዜ እየጨመረ እንደሚገኝም በደንበኞች ግብረ መልስ የተረጋገጠ ስለሆነ የቀረበው መረጃ የተሳሳተ ነው፡፡

አስተያየት፡- በአሁኑ ጊዜ የድርጅቱ ከ70 በመቶ በላይ ገቢ የሚገኘው ከኪራይ መርከቦች ሲሆን፣ የድርጅቱ አዳዲሶች መርከቦች ተደማምረው የሚያስገኙት ገቢ ከ30 በመቶ አይበልጥም፡፡ ይህም በጥልቀት መፈተሽ የሚገባውና የራሳችን መርከቦች አጠቃቀም ለማሻሻል ልዩ ምርመራ ማካሄድ እንደሚያፈልግ እንዲሁም የመርከብ ወኪሎች አሠራር ሁኔታም መፈተሽ እንዳለበት መጠቆምን፡፡

መልስ፡- የድርጅቱ መርከቦች ከአምስት ዓመታት በፊት የሚያስገኙት  ገቢ ከ20 በመቶ በታች ነበር፡፡ ነገር ግን የመርከቦች ቁጥር በመጨመሩ በአሁኑ ጊዜ ከድርጅቱ መርከቦች የሚገኘው ገቢ 30 በመቶ ደርሷል፡፡ ይህም ከድርጅቱ መርከቦች የሚገኘው ገቢ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መምጣቱን ያመለክታል፡፡ ስለሆነም ድርጅቱ ከራሱ መርከቦች የሚያገኘው ገቢ ዝቅተኛ ሊሆን የቻለው ያሉት የመርከቦች ብዛት አነስተኛ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ እንጂ ከአሠራር ጋር የተያያዘ አይደለም፡፡ ከዓለም አቀፍ መረጃዎች ማረጋገጥ እንደሚቻለውም በአሁኑ ወቅት ዓለም አቀፍ የገበያ ውድድር ቢያጋጥምም፣ ገበያውን ተቋቁመው መቆየት ከቻሉት የመርከብ ድርጅቶች አንዷ ኢትዮጵያ መሆኗን ማረጋገጥ ይቻላል፡፡

አስተያየት፡- የድርጅቱ ሒሳብ ሳይዘጋና በውጭ ኦዲተሮች ሳይመረመር ለብዙ ጊዜያት ስለቀረ ለሙስናና ለብክነት መጋለጡን፣ ለዚህም እንደ መፍትሔ የተወሰደው ከአሁን በፊት ችግር አለበት ተብሎ በግምገማ ከድርጅቱ የተሰናበቱ ግለሰቦችን እንደገና በመቅጠር መሞከር ነው፡፡ ይህ በድርጅቱ ሀብትና ንብረት ላይ መቀለድ እንደሆነ ይሰማናል፡፡ ስለሆነም ይህ አማራጭ ለምን እንደተፈለገና የድርጅቱን ሒሳብ ለመዝጋት ያልተቻለበት ምን እንደሆነ በዝርዝር እንዲፈተሸና እንዲመረመር እንጠይቃለን፡፡

መልስ፡- ላለፉት ዓመታት እንዲሁም እስከያዝነው በጀት ዓመት ድረስ የድርጅቱን ሒሳብ በውጭ ኦዲተር ማስመርመርም ሥራ እየተከናወነ ሲሆን፣ በውህደት ወቅት ማንኛውም ድርጅት እንደሚያጋጥመው ሁሉ ሒሳብ ወቅታዊ ከማድረግ ጋር ተያይዞ ጫና መፍጠሩና ኦፕሬሽናል ሥራው በፈጠረው ጫና ቢኖርም ወዲያው የማካካሻ ዕቅድ ወጥቶ ተገኝቷል፡፡ በሒደት ላይ ያሉትም በያዝነው ዓመት የሚጠናቀቁ ናቸው፡፡

በኮንትራት እንዲቀጥሩ የተደረጉት ባለሙያዎች በድርጅቱ የፋይናንስ ሥራ ውስጥ የካበተ ልምድ ያላቸውና የድርጅቱን የፋይናንስ ገጽታ ለመገንባት ብቃት እንዳላቸው ታምኖባቸው በማኔጅመንት ተወስኖ የተመደቡ ናቸው፡፡ ማንኛውም ሠራተኛ የሚያስጠይቀው ጉዳይ ካለ ቀርቦ በሕግም ጭምር ሊጠየቅ ይችላል፡፡ ሆኖም ግለሰቡም ሳይሆን የተቋምን ሥራ ለመቀየር ታስቦ የተፈጸመ መሆኑ ልብ ሊባል ይገባል፡፡

አስተያየት፡- ድርጅቱ ከፍተኛ መጠን ያለውን የአገሪቱን የውጭ ምንዛሪ ለመርከቦች ነዳጅ፣ ለመለዋወጫ፣ ለጥገና፣ ለዕቃ ማራገፊያና መጫኛ፣ ለወኪሎች ኮሚሽን፣ ለወደብ ኪራይ፣ ለኢንሹራንስ፣ ለኪራይ መርከቦች ክፍያ፣ ለትጥቅና ስንቅ፣ ለደመወዝና ለመሳሰሉት እንደሚወጣ፣ በዚህ ዙሪያ በርካታ አጠራጣሪና የሙስና ተግባሮች የሚፈጸሙ ስለመሆናቸው በርካታ አመላካች ጉዳዮች እንዳሉ፣ ከአሁን በፊትም በኢንስፔክሽን ቡድን የተጠኑ ሥራዎች በመኖራቸው በዚህ ዙሪያ ፍተሻና ምርመራ ቢደረግ በርካታ ጉዳዮች ጎልተው እንደሚወጡ የሚገልጽ አስተያየት ተጠቅሷል፡፡

መልስ፡- እንደማንኛውም ተቋም ድርጅቱ ውስጥ ክፍተቶች ሊኖሩ እንደሚችሉ የሚገመት ቢሆንም፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ ለብልሹ አሠራር የሚያጋልጡ ክፍተቶችን በመለየት የአሠራር ሥርዓት በመዘርጋቱ ለውጥ እየመጣ ነው፣ ግልጽነትና ተጠያቂነት እንዲኖር ተደርጓል፡፡ ጨረታ ሲወጣና ግዥ ሲፈጸም አገር አቀፍና ዓለም አቀፍ መመርያዎች ተከትሎ ነው፡፡ ስለሆነም ድርጅቱ በአፍሪካ አንጋፋ ተቋም ለመሆን የበቃው እንዲሁም በመርከብና ተያያዥ አገልግሎቶች ከግማሽ ክፍለ ዘመን በላይ ሊቆይ የቻለው ግልጽና ተጠያቂ አሠራሮችን በመዘርጋቱ ነው፡፡

አስተያየት፡- በጋዜጣው ላይ ጽሑፉ የድርጅቱ ሠራተኞች አስተያየት መሆኑ ተጠቅሷል፡፡

መልስ፡- በጋዜጣው ላይ የቀረበው ጽሑፍ የግለሰብ እንጂ የድርጅቱን ሠራተኞች እንደማይወክል እናረጋግጣለን፡፡

በማጠቃለያነት ከላይ የተገለጹት አስተያየቶች የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅትን በፍጹም የማይገልጹ ናቸው፡፡ ይልቁንም የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖርተና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅት የአገሪቱን ገቢና ወጪ ዕቃዎች ከዓለም ዳርቻዎች ሰብስቦ በባህርና በየብስ አጓጉዞ በማምጣት ለአገሪቱ የማይተካ ሚና እየተወጣ ያለ ግዙፍ ድርጅት መሆኑ ሊታወቅ ይገባል፡፡ ድርጅቱ ለዓባይ ግድብ፣ ለስኳር ፋብሪካዎች፣ ለኃይል ማመንጫዎች፣ ለኢንዱስትሪ ፓርኮች እንዲሁም ሌሎች የፕሮጀክትና የልማት ዕቃዎችን አጓጉዞ በማምጣት ለፕሮጀክቶቹና ለልማቱ ስኬት የበኩሉን ድርሻ እየተወጣ ይገኛል፡፡ ድርጅቱ ማዳበሪያና ሌሎች የግብርና ግብዓቶችን በማምጣት በግብርናው ዘርፍም አሻራውን እያሳረፈ ያለ ድርጅት ነው፡፡ በጥቅሉ ውጭ አገር ተመርተው በዕለት ተዕለት የምንጠቀምባቸውን መገልገያ ዕቃዎች አጓጉዞ የሚያመጣ ተቋም ነው፡፡ በሌላ አባባል አብዛኛው የአገሪቱ ዜጋ የድርጅቱ አገልግሎት ተጠቃሚ ነው ማለት ይቻላል፡፡

 ድርጅታችን መንግሥትና ሕዝብ የጣለበትን ከፍተኛ ኃላፊነት እየተወጣ ያለ ድርጅት መሆኑ ሊታወቅ ይገባል፡፡ በቀጣይም ድርጅቱ የአገልግሎት አድማሱን በማስፋት ለደንበኞቹ የሚሰጠውን አገልግሎት በላቀ ደረጃ አጠናክሮ በሒደትም ራሱን እየፈተሸ የማስተካከያ ሥራ እየተሠራ በየዓመቱም ዕድገት እያሳየና በዕድገት ውስጥ ያለ ተቋም ነው፡፡ ይህንኑ አጠናክሮ የሚቀጥል ሲሆን፣ ማናቸውንም ገንቢ አስተያየቶች በማንኛውም ጊዜ ተቀብሎ ለማስተካከል ዝግጁ መሆኑን ጭምር እናረጋግጣለን፡፡

(የኢትዮጵያ የባህር ትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ አገልግሎት ድርጅት)