Sunday, August 14, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊየዓለም ጤና ድርጅትን ያሳሰበው ነፍሰ በላው ትምባሆ

    የዓለም ጤና ድርጅትን ያሳሰበው ነፍሰ በላው ትምባሆ

    ቀን:

    የዓለም ጤና ድርጅትን ያሳሰበው ነፍሰ በላው ትምባሆ በታደሰ ገብረማርያምየዓለም ጤና ድርጅት የትምባሆ ኢንዱስትሪ በአካባቢ ላይም ሆነ በሰው ጤና ላይ ምን ያህል ጉዳት እንደሚያደርስ ሰሞኑን አዲስ መረጃ በማውጣት እያሳደረ ላለው ውድመት የበለጠ ተጠያቂ ለማድረግ እርምጃ እንዲወሰድ ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል፡፡ ድርጅቱ የዓለም የፀረ ትምባሆ ቀንን አስመልክቶ ‹‹ፕላኔታችንን የመረዘው ትምባሆ›› በሚል ባወጣው መግለጫው እንደገለጸው፣ በየዓመቱ የትምባሆ ኢንዱስትሪ ከስምንት ሚሊዮን በላይ የሰው ሕይወት፣ 600 ሚሊዮን ዛፎች፣ 200,000 ሔክታር መሬት፣ 22 ቢሊዮን ቶን ውኃ እና 84 ሚሊዮን ቶን ካርቦን ካርቦን ዳይኦክሳይድን ያስከፍላል።ትምባሆ በአብዛኛው የሚመረተው ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገሮች ሲሆን ለአካባቢው ምግብ ለማምረት በጣም የሚያስፈልጉት ውኃና የእርሻ መሬቶች ገዳይ የሆኑትን የትምባሆ ዕፀዋትን ለማልማት እየዋሉ ናቸው፡፡  የደን ምንጣሮውም  ከጊዜ ወደ ጊዜ ቁጥሩ እየጨመረ መጥቷል፡፡በሪፖርቱ እንደተመለከተው ‹‹ትንባሆ ከማምረት፣ ከማቀነባበርና ከማጓጓዝ የሚገኘው የካርበን ዱካ በየዓመቱ በንግድ አየር መንገዶች ኢንዱስትሪ ከሚወጣው ካርቦን ዳይኦክሳይድ አንድ አምስተኛው ጋር እኩል እንደሆነና ይህም ለዓለም ሙቀት መጨመር አስተዋጽኦ አድርጓል።‹‹የትምባሆ ምርቶች በምድራችን ላይ ከ7000 በላይ መርዛማ ኬሚካሎችን ይዘዋል፡፡ እነዚህም ሲወገዱ ወደ አካባቢያችን ዘልቀው ይገባሉ፣ በየዓመቱ 4.5 ትሪሊየን የሲጋራ ፊልተሮች (ማጣሪያዎች) ውቅያኖሶችን፣ ወንዞችን፣ የከተሞች የእግረኛ መንገዶችን፣ ፓርኮችን፣ አፈርን እና የባህር ዳርቻዎችን ይበክላሉ፤›› ያሉት የድርጅቱ የጤና ማስታወቂያ ዳይሬክተር ሩዲገር ክሬች (ዶ/ር) ናቸው፡፡እንደ ሲጋራ፣ ጭስ አልባ ትምባሆና ኢ-ሲጋራዎች ያሉ ምርቶች የፕላስቲክ ብክለትን ይጨምራሉ። ማይክሮፕላስቲኮችን የሚይዙት የሲጋራ ፊልተሮች  በዓለም አቀፍ ደረጃ ሁለተኛው ከፍተኛውን የፕላስቲክ ብክለት የያዙ መሆኑ ታውቋል፡፡

    የትምባሆ ምርት የሚባለው በከፊልም ሆነ ሙሉ ለሙሉ ከትምባሆ ቅጠል የተዘጋጀ በማጨስ፣ በመሳብ፣ በማኘክ፣ በማሽተት ወይም በሌላ መንገድ የሚወሰድ ማንኛውም ንጥረ ነገር ነው፡፡ ይህም ሆኖ ግን ጉዳቱ በሰው ልጆች ጤና፣ ሥነ አዕምሮአዊ ሁኔታና ማኅበራዊ ሕይወት፣ ብሎም በኢኮኖሚያ ላይ የሚያስከትለው ችግር በእጅጉ ከፍተኛ ነው፡፡

    በፋሚሊ ሜዲስን ሲኒየር ስፔሻሊስትና የኢትዮጵያ ፋሚሊ ዶክተሮች ማኅበር ፕሬዚዳንት ዮሐንስ ይመር (ዶ/ር) አነጋገር፣ ትምባሆ የደም ዝውውርን ያስታጉላል፡፡ ከዚህ ዓይነቱ ዝውውር ጋር ተያይዞ የሚመጡ የልብና የጭንቅላት ላይ ደም መፍሰስንም ሊያስከትል ይችላል፡፡

    ከዚህም ሌላ የአጥንት መሳሳት የድድ፣ የጥርስ፣ የመስማትና የማየት እንዲሁም የመውለድ አቅም ላይ ከፍተኛ ችግር ሊያስከትል እንደሚችል፣ ሁለት ሦስተኛው የሚሆነውም አጫሽ የሚደርስበት የሞት አደጋ ከሚያጨሰው ሲጋራ ጋር ተያያዥነት ባለው በሽታ መሆኑን ነው የተናገሩት፡፡ 

    ጥናቶች እንዳመለከቱት ሲጋራ የሚያጨሱ ሰዎች ሲጋራ ከሚያጨሱ ሰዎች መካከል ከ30 እስከ 40 በመቶ ያህሉ ለደረጃ ሁለት የስኳር በሽታ የተጋለጡ መሆናቸውን፣ ሲጋራ ለረዥም ጊዜ የሚያጨሱ ሰዎች አሟሟታቸው ከማያጨሱ ሰዎች አሥር ዓመት የቀነሰ መሆኑን ሳይገልጹ አላለፉም፡፡

      ይኸው የዓለም ፀረ ትምባሆ ቀን ኢትዮጵያም እንደ ሌሎች አገሮች ግንቦት 23 ቀን 2014 ዓ.ም. አክብራለች፡፡

    ቀኑን በአዲስ አበባ ደረጃ ‹‹ትምባሆ ለእኛና ለምድራችን ሥጋት ነው›› በሚል መሪ ቃል ያከበረው የመዲናዪቱ የምግብና መድኃኒት ጤና እንክብካቤ አስተዳደር ቁጥጥር ባለሥልጣን፣ በኢትዮጵያ ሕገ ወጥ የትምባሆ ንግድ ቁጥጥርና ማስወገድ ፕሮቶኮልን ለማፅደቅ የተለያዩ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑን አስታውቋል፡፡

    ባለሥልጣኑ እንዳስታወቀው በኢትዮጵያ በትምባሆ ጭስ ምክንያት በዓመት 17 ሺሕ ሰዎች ሕይወታቸውን ያጣሉ፡፡

    በኢትዮጵያ በትምባሆ ሰበብ በዓመት 17 ሺሕ ሰዎች ሕይወታቸውን እንደሚያጡ በቅርቡ የተጠና አንድ ጥናት ማመላከቱን የተናገሩት የባለሥልጣኑ ዋና ዳይሬክተር ትዕግስት በዳዳ፣ አጫሾች በተለይም በካንሰር፣ በልብ፣ በሳንባና በጨጓራ ሕመም የመሞት ዕድላቸው ከፍተኛ መሆኑንም አመልክተዋል፡፡

    በመፍትሔነትም ግንዛቤ ከመፍጠር ባለፈ በትምባሆ ሥርጭት ላይ ጠንካራ የቁጥጥር ሥርዓትን ለመተግበር   የተለያዩ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑን  ከነዚህም ውስጥ ሕገ ወጥ የትምባሆ ንግድ ቁጥጥር ማስወገድ ፕሮቶኮልን ለማፅደቅ የሚከናወነወነው ዋነኛው መሆኑን ጠቁመዋል፡፡

    ወደ አገር ውስጥ የሚገቡ የትምባሆ ምርቶች ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ለማድረግ ከፌዴራል የምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለሥልጣንና ከጉምሩክ ኮሚሽን ጋር በመሆንም እየተሠራ መሆኑም ሳይገልጹ አላለፉም፡፡

    ኢትዮጵያ የዓለም ጤና ድርጅት የትምባሆ ቁጥጥር ማዕቀፍ ኮንቬንሽንን በ2006 ዓ.ም. ማፅደቋን፣ በ2011 ባወጣችው አዋጅ መሠረትም የትምባሆ ምርትን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ማስተዋወቅ፣ ፕሮሞትና ስፖንሰር ማድረግ መከልከሉ ይታወሳል፡፡

    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img
    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    ለሰላም ድርድሩ ‹‹ከአፍሪካ ኅብረት አደራዳሪነት ውጭ ሌላው ተቀባይነት የለውም›› የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

    የሰሜን ኢትዮጵያን ጦርነትና ግጭት በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የተጀመረው የአፍሪካ...

    በተጠናቀቀው የበጀት ዓመት በንብረት ላይ የደረሰው የትራፊክ አደጋ በ494 በመቶ ጨምሯል

    በትራፊክ አደጋ 3,971 ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል በአገር አቀፍ ደረጃ በተጠናቀቀው...

    አዲሱን የመንግሥት መዋቅር ዘርግተው ያጠናቀቁ ተቋማት 31 በመቶ ብቻ ናቸው

    በሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ሥር ካሉት 160 የፌዴራል መንግሥት መሥሪያ...

    ለተቃርኖ ምክንያት የሚሆኑ ከንቱ ድርጊቶች ይወገዱ!

    ሰሞኑን የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ሦስተኛ ዙር የውኃ ሙሌት...