Sunday, August 7, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ስፓርት‹‹የጎዳና ውድድሮች በይድረስ ይድረስ የሚሰናዱ አይደሉም››

    ‹‹የጎዳና ውድድሮች በይድረስ ይድረስ የሚሰናዱ አይደሉም››

    ቀን:

    አቶ ተሾመ በቀለ፣ የአትሌቲክስ ውድድሮች ባለሙያ 

    በተለያዩ ስፖርታዊ ክንውኖች ሙያዊ ድጋፍ ሲያደርጉ ዘመናትን አስቆጥረዋል፡፡ በተለይ የአትሌቲክስ ውድድር ባለበት ሥፍራ አይታጡም፡፡ አዲስ አበባን ጨምሮ በክልል ከተሞች በተከናወኑ የአትሌቲክስ ውድድሮች ጀርባ አይለዩም፡፡ ወደ አትሌቲክስ የገቡት በ1982 ዓ.ም. የሞቢል አትሌቲክስ ውድድር በሚሰናዳበት ወቅት ነበር፡፡ በስፖርት መምህርነት ትምህርት ቤቶችን ማገልገል ቀዳሚ ሥራቸው ቢሆንም፣ በአትሌቲክስ ዳኝነት ይታወቃሉ፡፡ በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን አማካይነት የሚሰናዱ ዓመታዊ ሻምፒዮናዎች ላይ ለመዳኘት የማይታጡት ባለሙያው፣ ከዳኝነቱ ጎን ለጎን የጎዳና ውድድሮችን ርቀት የሚለኩ (ኮርስ ሜዠርመንት)  ብቸኛው ባለሙያ የሚያደርጋቸው የሥልጠና ዕድል አገኙ፡፡ በ1998 ዓ.ም. የአፍሪካ አትሌቲክስ ኮንፌዴሬሽን ለኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን አንድ ዳኛ ላኩ ባለው መሠረት አቶ ተሾመ በቀለ የአትሌቶች መወዳደሪያ ጎዳናን ለመለካት ሥልጠና እንዲያገኙ ዕድል ተሰጣቸው፡፡ ሥልጠናውን አጠናቀው እንደመጡ፣ የታላቁ ሩጫን ጨምሮ በርካታ የአገር ውስጥ የጎዳና ውድድር ርቀቶችን መለካት ችለዋል፡፡ በቅድመ ውድድሮች ስላለው መሰናዶና ክብረ ወሰኖች ላይ ሳይቀር ሰፊ ልዩነት ሊያመጣ ስለሚችል የጎዳና ልኬት ሙያና አጠቃላይ ከዳኝነት ጋር በተያያዘ የአትሌቲክስ ዳኛና የቅድመ ውድድሮች ባለሙያ የሆኑትን አቶ ተሾመ በቀለን ዳዊት ቶሎሳ አነጋግሯቸዋል፡፡

    ሪፖርተር፡- የሞቢል አትሌቲክስ ውድድርን ያስታውሱን እስኪ?

    አቶ ተሾመ፡- በወቅቱ ሞቢል በደንብ የሚታወቅ ካምፓኒ ነበር፡፡ የኢትጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንን ስፖንሰር አድርጎ የተለያዩ ውድድሮችን ያከናውን ነበር፡፡ በውድድሩ ላይ በርካታ አትሌቶች ይሳተፉ ነበር፡፡ ለበርካታ ታዋቂ አትሌቶችም ዕድል የፈጠረ ውድድር ነበር፡፡ እኔም በእግር ኳሱና ቅርጫት ኳስ ሥልጠና ወስጄ የነበረ ቢሆንም፣ ከ1982 ጀምሮ በሞቢል ከተዘጋጀው ሻምፒዮና ጀምሮ ወደ አትሌቲክሱ ጠቅልዬ እንድገባ አስችሎኛል፡፡

    ሪፖርተር፡- ውድድር የሚያከናወንባቸውን ርቀቶች ለመለካት የሚያስችለውን የሥልጠናን ዕድል እንዴት አገኙት?

    አቶ ተሾመ፡- የአፍሪካ አትሌቲክስ ኮንፌዴሬሽን አርዲሲ (RDC) በሚባል ተቋም አማካይነት ለኢትጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ግብዣ አቀረበ፡፡ ግብዣው የኢትዮጵያ አትሌቲክስን እየዳኙ ከሚገኙ ዳኞች መካከል አትሌቶች የሚሮጡበትን ርቀት የሚለካ አንድ ዳኛ ላኩ የሚል ጥሪ ቀረበ፡፡ ይህ ዳኛ ታዲያ ብስክሌት መንዳት የሚችል መሆን እንዳለበትና ሒሳብ ማስላት የሚችል መሆን እንዳለበት ያስቀምጣል፡፡ እንደ አጋጣሚ ሆኖ እኔ ከስፖርት መምህርነት ባሻገር በሒሳብ መምህርነት ሳገለግል ስለነበር ሥልጠናውን ለማግኘት ቻልኩ፡፡ እውነትም ሙያው ሒሳብ የማስላት አቅም የሚጠይቅ ነበር፡፡ በዚህም መሠረት በ1998 ዓ.ም. ለመጀመሪያ ጊዜ በዓለም አቀፉ የማራቶንና የረዥም ርቀት ማኅበር ትምህርቱን ወስድኩ፡፡ በመጀመሪያ ሥልጠናም የሚሰጠውን ሲ ግሬድ አግኝቼ አጠናቀቅኩ፡፡

    ሪፖርተር፡- ሥልጠናው እንዴት ነበር?

    አቶ ተሾመ የሥልጠናው የመጀመሪያ መመዘኛ ብስክሌት መንዳትና ሒሳብ ማስላት መቻል ነው፡፡ ከተለያዩ የአፍሪካ አገሮች የተሰባሰቡት ሠልጣኞች ገና አየር ማረፊያ እንደደረሱ ብስክሌት ነው የሚሰጣቸው፡፡ ብስክሌት ማሽከርከር የማይችል በዚያው ነው የሚባረረው፡፡  ሥልጠናውን ከአፍሪካ 19 አገሮች የተወጣጡ ሠልጣኞች ተካፋይ ነበሩ፡፡ ሥልጠናው እያንዳንዷን ነገር ለክቶና አስልቶ ርቀቱን ማስቀመጥ ነው፡፡ ለምሳሌ መጀመሪያ በብረት ሜትር መለኪያ ከ0-400 ሜትር፣ ከ400 ሜትር-0፣ በድጋሚ ከ0-400 ሜትር እንዲሁም ከ400 ሜትር-0 በተደጋጋሚ ከተለካ በኋላ ብስክሌት ላይ በሚታሰር መቁጠሪያ በድጋሚ ተለክቶ በሒሳብ ስሌት ትክክለኛው ወይም ተቀራራቢ ኪሎ ሜትር እንዲመጣ ይደረጋል፡፡ በሥልጠና ላይ የለካናቸው እያንዳዶቹን ርቀቶች ሪፖርት ተደርገው ይገመገማሉ፡፡ የመጀመሪያ ውጤቴ ከታየ በኋላ በ2001 ዓ.ም. ሙያዬን የሚያሻሽለውን የቢ ግሬድ ሥልጠና ወሰድኩ፡፡

    ሪፖርተር፡- በኢትዮጵያ እንዲሁም በተለያዩ አገሮች በርካታ የጎዳና ላይ ውድድሮች ይከናወናሉ፡፡ በተለይ በኢትዮጵያ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የጎዳና ላይ ውድድሮች ተበራክተዋል፡፡ በአንፃሩ እናንተ ሙያዊ ድጋፍ የምትሰጡበት ውድድሮች እንዲሁ አሉ፡፡ ምንድነው አንዱ የጎዳና ውድድር ከሌላው የሚለየው?

    አቶ ተሾመ፡-አሁን ላይ በርካታ የጎዳና ውድድሮች በተለያዩ የአገሪቷ ክፍሎች ይከናወናሉ፡፡ ርቀቶቹ በመኪና እንዲሁም በሞተር ይለካሉ፡፡ ግን ዓለም አቀፉ አትሌቲክስ አስተዳዳሪ አካል የሚቀበለው በትክክለኛውና በብስክሌት ተደግፎ በባለሙያዎች የተለካውን ብቻ ነው፡፡ ምክንያቱም አትሌቶች እላፊም አይሮጥም ያነሰም ሊሮጥ አይችልም፡፡ ለምሳሌ ርቀቱን በመኪና እንለካ ቢባል፣ የመኪናው መቁጠሪያ ካምቢዮ ወይም መሪ ላይ ነው፡፡ ብስክሌት ሲዞርና መኪና ሲዞር ያለውን ልዩነት መረዳት ይቻላል፡፡ በዋነኛነት ስሌቱ በማራቶን፣ ግማሽ ማራቶን እንዲሁም አሥር ኪሎ ሜትር ርቀቶች ላይ ነው የሚተገበረው፡፡ ምክንያቱም አትሌቱ እያንዳንዷን ሰከንድ አስልቶ ነው የሚሮጠው፡፡ ስለዚህ ያለምንም ስህተት በአግባቡና በባለሙያ መለካት ይኖርበታል፡፡

    ሪፖርተር፡– ከዚህ ቀደም የነበረው አሠራር እንዴት ነበር? ለታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ በምን መንገድ ነበር ሙያዊ እገዛ ሲያደርጉ የነበረው?

    አቶ ተሾመ፡ ከዚህ ቀደም በመኪና ሲለካ አስታውሳለሁ፡፡ እኔም ትምህርቱን ከማግኘቴ በፊት ተመሳሳይ መንገድ ነበር የምከተለው፡፡ እኔ በታላቁ ሩጫ የምታወቀው በዳኝነቴ ነበር፡፡ ታላቁ ሩጫ  ከዳኝነቱ ባሻገር ሌላ ሙያ እንዳለኝ አያውቁም ነበር፡፡ የመንገድ ልኬቱን ሙያ ሥራ የምሠራው ከኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንና ከአዲስ አበባ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ጋር ነበር፡፡

    ታላቁ ሩጫ ከእንግሊዝ አገር ባለሙያ እያስመጣ ነበር የሚያስለካው፡፡ እኔን ያስተማረኝ ሂው ጆንስ የተባለ የታላቁ ሩጫ ውድድርን ሊለካ የሚመጣ ባለሙያ ነበር፡፡ በአንድ አጋጣሚ የታላቁ ሩጫ የውድድር ቀንና የህንዱ ኒው ዴልሂ ማራቶን ቀን ተመሳሳይ ሆነ፡፡ በዚህም ምክንያት ባለሙያው ወደ ዴልሂ መሄዱን ተከትሎ ታላቁ ሩጫ ርቀቱን የሚለካለት ሰው አጣ፡፡ ከዚያ ለዚህ ባለሙያ ምን ይሻላል ተብሎ ሲጠየቅ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሠለጠንነው ሰው አለ ብሎ እኔን ጠቆማቸው፡፡ ቀድሞ በዳኝነት የሚያውቁኝ የነበረው ታላቁ ሩጫ፣ በዚህኛውም ሙያ እንደ አዲስ ተዋወቅን፡፡ ከዚያ በኋላ ከቀድሞ የታላቁ ሩጫ ሥራ አስኪያጅ ኤርምያስ አየለ ጋር ሆነን እንግሊዛዊው ባለሙያ መጣ አልመጣ ብለን ሳንጨናነቅ በራሳችን መሥራቱን ተያያዝነው፡፡

    ሪፖርተር፡- በሙያው በጣት የሚቆጠሩ ባለሙያዎች እንዳሉ ይታወቃል፡፡ ሙያውን እንዴት ይገልጹታል?

    አቶ ተሾመ፡- አብዛኛው ሰው ሥራው ልፋት እንዳለው አይረዳም፡፡ ውድድር ከመጀመሩ አስቀድሞ ርቀቱን ለመለካት በቂ ዝግጅት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ እንዲሁ በቀላሉ አሥር ኪሎ ሜትር መለካት አይቻልም፡፡ ሁሉም ልኬቶች የሚከናወኑት ሌሊት ነው፡፡ ከምሽቱ 4፡00 ሰዓት ተጀምሮ ሌሊት 10፡00 ሰዓት ሊጠናቀቅ ይችላል፡፡ አንዴ የታላቁ ሩጫን የሐዋሳ ግማሽ ማራቶን ስንለካ ነግቶብን ያውቃል፡፡ በተለያዩ የዓለም አገሮች ውድድሮች ተከናውነው ክብረ ወሰኖች ሲሰበሩ፣ እስኪፀድቁ ድረስ ይቆዩ የሚባሉት ርቀቶቹ ዳግም ተለክተው ማረጋገጥ ስለሚያስፈልጋቸው ነው፡፡ ስለዚህ በጣም ልፋት አለው፡፡ ከዚያ አንፃር ከሌላው ሙያ አንፃር ሲታይ ብዙም ትኩረት የተሰጠው ሙያ አይደለም፡፡ አትሌቲክስ ከልጅነት ጀምሮ ያደግንበት ስለሆነ ነው እንጂ ክፍያው በጣም ተስፋ የሚያስቆርጥ ነው፡፡

    ሪፖርተር፡ – በዚህ ሙያ የተለያዩ የመወዳደሪያ ርቀቶችን መለካት ችለዋል፡፡ የርቀቶቹ አቀማመጥ ምቹ የሆነና ያልሆነ ብሎ ማንሳት ይቻላል?

    አቶ ተሾመ፡- ከኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን፣ ከአዲስ አበባ ከተማ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን እንዲሁም በታላቁ ሩጫ በበርካታ ውድድሮች ላይ መካፈል ችያለሁ፡፡ በተለይ በብሔራዊ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ብዙ ተሳትፌያለሁ፡፡ ሐዋሳ፣ ባህር ዳርና ቢሾፍቱ በጣም ምቹ የሆኑ ከተሞች ናቸው፡፡ በተለይ ሐዋሳ በርካታ ውድድሮችን እዚያ መሰናዳታቸውን ተከትሎ፣ ቤተኛ ሆኗል ማለት ይቻላል፡፡ ስለዚህ ሦስቱ ከተሞች ለአትሌቶች እንዲሁም ለባለሙያ ተመራጭ የውድድር ቦታዎች ናቸው፡፡

    ሪፖርተር፡-  በተለያዩ  ከተሞች የጎዳና ውድድሮች እየተበራከቱ መጥተዋል፡፡ እንደዚህ ዓይነት ውድድሮች መብዛታቸው ምን ፋይዳ ይኖራቸዋል?

    አቶ ተሾመ፡- ሕዝባዊ ውድድሮች እየተበራከቱ መምጣታቸው መልካም ነው፡፡ ግን አትሌቲክስ የይድረስ ይድረስ ሥራ መሆን የለበትም፡፡ ለምሳሌ ታላቁ ሩጫ ዝግጅቱን ገና ከስድስት ወር በፊት ቀደም ብሎ ነው የሚጀምረው፡፡ ዝግጅቱን ከአሁኑ ቲ-ሸርት በመሸጥ፣ የመወዳደሪያ ቦታውን ማሰናዳት፣ መለካትና መገምገም የሚጀምረው ቀደም ብሎ ነው፡፡ አትሌቲክስ ትልቅ ወጪና በቅንጅት የታጀበ ዝግጅት ይፈልጋል፡፡ ታላቁ ሩጫ ቀልጣፋና ለበርካቶች ምሳሌ የሚሆን የጎዳና ውድድር ነው የሚያሰናዳው፡፡ በታላቁ ሩጫ ሁሉም በሙያው የተሰጠውን ሥራ ነው የሚሠራው፡፡ ስለዚህ ውድድሮችን በገፍ ማዘጋጀት ብቻ ሳይሆን በእያንዳንዷ ጉዳይ ላይ በቂ ዝግጅት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡

    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    በዓለም ጂኦ ፖለቲካ መድረክ የኢትዮጵያ ተፈላጊነት

    የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በሦስት የአፍሪካ አገሮች...

    በአገር ጉዳይ አንዱ ባለቤት ሌላው ባይተዋር መሆኑ ይብቃ!

    ኢትዮጵያ የታፈረችና የተከበረች አፍሪካዊት አገር ናት፡፡ ለመላው የዓለም ጥቁር...

    ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በ2015 የሒሳብ ዓመት ተቀማጭ ገንዘቡን ከአንድ ትሪሊዮን ብር በላይ ለማሳደግ እንደሚሠራ አስታወቀ

    በተጠናቀቀው የሒሳብ ዓመት በተለያዩ ክንውኖቹ ከዕቅድ በላይ ውጤት ማስመዝገቡን...