Thursday, August 18, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    የጨረታ ጭልፊቶች

    ባለፈው ሳምንት አንድ ስብሰባ ላይ ነበርኩ፡፡ ስብሰባው የአዳማ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት መደበኛ ጉባዔ ነበር፡፡

    እንዲህ ባሉ ጉባዔዎች ላይ ከመደበኛው የጉባዔ አጀንዳዎች ውጪ የንግድ ኅብረተሰቡን የሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ውይይቶች ማድረግ የተለመደ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነት ውይይቶች የንግድ ኅብረተሰቡ ገጠመኝ የሚላቸውን ችግሮች የሚተነፍስበት አጋጣሚን ይፈጥራሉ፡፡ መፍትሔ የሚንፀባረቅባቸውም ናቸው ማለት ይቻላል፡፡ በአዳማው ውይይት ላይም ይኸው ተንፀባርቋል፡፡ ከሁሉም በላይ ግን የብዙዎቻችንን ቀልብ የሳበን አንድ የጋርመንት ባለቤት ገጠመኝ ያሉት ችግር ነበር፡፡ ችግራቸው ደግሞ የተለያዩ ጨርቃ ጨርቆችን ለመሥራት በሚወጡ ጨረታዎች ላይ የጋርመንት ወይም የጨርቃ ጨርቅ ሥራ ለመሥራት ፈቃድ ያላቸው ግን ማምረቻ የሌላቸው ተጫራቾች ሥራቸውን እያበላሹ ናቸው ማለታቸው ነው፡፡ እንደእሳቸው አባባል፣ ‹‹እነዚህ ፋብሪካ የሌላቸው ግን ፈቃድ ያላቸው ጮሌዎች ጨረታውን አሸንፈው ሥራውን ከተረከቡ በኋላ የሚሠሩበት ማምረቻ ወይም ፋብሪካ ስለሌላቸው እኛ በጨረታ የተሸነፍንበትን ሥራ ትርፍ ይዘው መልሰው ለእኛ ይሰጡናል፤›› የሚል ነው፡፡ እንደ አስተያየት ሰጪው ይህ አካሄድ በሕጋዊ መንገድ እየተንቀሳቀሱ ያሉትን ድርጅቶች እየጎዳ ስለመሆኑም ሰፋ ያለ ማብራሪያ ሰጥተውበታል፡፡ ይህ አስተያየት ብዙ ያወያየ ነበር፡፡

     በዕለቱ በክብር እንግድነት የተገኙት የአዳማ ንግድና ገበያ ልማት ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ድርጊቱ ሆኖ ከሆነ አስገራሚና አሳሳቢ መሆኑን በመግለጽ መፍትሔ ለማበጀት ምን መደረግ እንዳለበት የግል አስተያየታቸውን ሰጥተዋል፡፡ ኃላፊዋ በዚህ ጉዳይ አስተያየታቸውን ከመሰንዘራቸው ቀደም ብሎ ግን አንድ ገጠመኛቸውን አስቀድመው ነበር፡፡ ነገሩ በኦሮሚያ ክልል፣ አርሲ ዞን አርባጉጉ በተባለ ወረዳ ውስጥ ተፈጸመ የተባለ ድርጊት ነው፡፡ የከተማው አስተዳደር ግንባታ ለማካሄድ ለኮንስትራክሽን ጨረታ ያወጣል፡፡ ጨረታውን አንድ ስሙን ያልጠቀሱት ኮንትራክተር ያሸንፋል፡፡ አሸናፊነቱንም ተገልጾ ግንባታውን ለማካሄድ የሚያስችል የኮንትራት ውል በአስተዳደሩና በኮንትራክተሩ መካከል ይፈጸምና በውለታው መሠረት ቅድሚያ ክፍያም ይፈጸምለታል፡፡ መልካም ሥራ ይሁንልህም ይባላል፡፡ ቅድመ ክፍያውን የተቀበለው አሸናፊው ኮትራክተር ግን ሥራውን አልጀመረም፡፡ የተወሰነ ጊዜ ይጠበቃል፡፡ ኮንትራክተሩን የበላ ጅብ አልጮህ አለ፡፡ ኮንትራክተሩን ለማግኘት ባስመዘገበው አድራሻ ፍለጋ መደረግ አለመደረጉን ኃላፊዋ ባይገልጹም፣ የአርባጉጉው አስተዳደር ‹‹እንዲህ የሚባል ኮንትራክተር ታውቃላችሁ ወይ? የሚል ጥያቄ አዘል ደብዳቤ ለበላይ አካላት (ይህንን ገጠመኝ ለተናገሩት ኃላፊ ለሚመሩት መሥሪያ ቤት) ስለመጻፉ ጠቅሰዋል፡፡ ደበዳቤው የደረሰው መሥሪያ ቤታቸውም አስተዳደሩ በተጠቀሰው ስያሜ የተመዘገበ ኮንትራክተር ያለመኖሩንና በስሙም የተወሰደ የንግድ ፈቃድ እንደሌለ አረጋግጦ ምላሽ ይሰጣል፡፡ በመጨረሻ ላይ ማረጋገጥ የተቻለው ኮንትራክተሩ በጨረታ ያሸነፈበት መረጃ፣ (ንግድ ፈቃድ) አስመስሎ የተሠራና የተጭበረበረ መረጃ ወይም ‹‹ፎርጅድ›› መሆኑ ነው፡፡ የሥራ ኃላፊዋ ደረሰ ያሉት ገጠመኝ እኔን ብቻ ሳይሆን በቦታው የነበሩትን የውይይቱ ታዳሚዎች አስደምሟል፡፡

    የአንድ ፕሮጀክት ጨረታ አሸናፊና ለሥራቸውም ቅድመ ክፍያ የተከፈለው ኮንትራክተር ረዥም ሒደት ያለውን ጨረታ እንዴት ሊያወናብድ እንደቻለ ግራ ያጋባል፡፡ ይህ ከሆነ ፈቃድ ብቻ ይዘው ምንም ዓይነት ማምረቻ የሌላቸው ‹‹የጨርቃ ጨርቅ ፋብሪካ›› ባለቤቶች ወይም ኩባንያዎች እየሠሩት ነው የተባለው ድርጊት ትክክል ነው ወደሚል መደምደሚያ ሊወስደን ይችላል፡፡ ምናልባትም እንደ አርባጉጉው ኮንትራክተር ጨረታ ላይ የሚሳተፉት በፎርጅድ ፈቃድ ያለመሆኑን ማረጋገጥ አይቻልም፡፡ የአርባጉጉውም ሆነ በአዳማ አካባቢ በጋርመንት ዙሪያ የተፈጸሙት ድርጊቶች፣ አንዳንድ ወንጀሎች ምን ያህል እየረቀቁ እንደመጡ ያሳያሉ፡፡ ደፋር ‹‹ነጋዴዎች›› እንደበዙም እንደ ምሳሌ ሊጠቀስ ይችላል፡፡

    - Advertisement -

    የነገሩ አስገራሚነት ደፋር ወንጀለኞች ራሳቸውን ኮንትራክተር ወይም የፋብሪካ ባለንብረት አድርገው መንግሥት በሚያወጣቸው ጨረታዎች ላይ ደረታቸውን ነፍተው ጨረታ አሸናፊ መሆን መቻላቸው ብቻ አይደለም፡፡ ችግሩ በነዚህ ሰዎች ላይ ብቻ የሚንጠለጠል አይሆንም፡፡ የአርባጉጉውም ሆነ በጨርቃ ጨርቅ ዘርፍ ላይ ጨረታውን የሚያካሂዱት የተጫራቾችን ማንነትና ምንነት በቅጡ ሳያውቁ ተሳታፊ እንዲሆኑ ያደረጉ የጨረታ ኮሚቴ አባላቱን ጭምር የሚመለከት ነው፡፡ መንግሥት በሚያወጣቸው ጨረታዎች ላይ ይቅርና በግል ተቋማት በሚያወጧቸው ጨረታዎች ላይ አንድ ተጫራች ሕጋዊነት በደንብ ይመዘናል፡፡ እንደ ቅድመ ግዴታ የሚቀመጡ በርካታ መሥፈርቶችም አሉ፡፡ ከዚህ አንፃር ጨረታውን ያወጡት መሥሪያ ቤቶች ዋና ዋና የሚባሉትን መሥፈርቶች ማሟላት ያልቻሉ ተጫራቾችን በአግባቡ ይፈትሻሉ፡፡ ውድድር ውስጥ ሳይገቡ የሚሰረዙ ይኖራሉ፡፡ የአርባጉጉው ግን ከዚህ በተለየ ሳይፈትሹ በቸልተኝነት የፈጸሙት ሊሆን ከቻለ ችግሩ የእነሱም ነው፡፡ አጭበርባሪዎቹ ብቻ ሳይሆኑ ክፍተት ያለመኖሩን ባለማረጋገጥ ለአጭበርባሪዎቹ በሩን ወለል አድርገው የከፈቱት አጫራቾች እኩል ተጠያቂነት አለባቸው ማለት ነው፡፡ ለምሳሌ በአርባጉጉው ጨረታ አሸናፊ የተባለው የቅድሚያ ክፍያውን ‹‹ላፍ›› አድርጎ ተሰወረ ስለተባለው ጮሌው ኮንትራክተር ማንነት የሚገልጹ መረጃዎች ትክክል ስለመሆናቸው ሳይረጋገጡ ቅድመ ክፍያ ጭምር መፈጸማቸው ለምን? የአርባጉጉው አጫራቾች መጀመርያ መሥራት የነበረባቸውን ሥራ አለመሥራታቸውን አያሳይም? አጫራቾች ገንዘቡ ከተበላ በኋላ ግን መጀመርያ መሥራት የነበረባቸውን ሥራ ለመሥራት ሞክረዋል፡፡ ወደ በላይ አካል ደብዳቤውን ጽፈው እንዲህ ያለ ኮንትራክተር ታውቃላችሁ ቢሉም፣ ደብዳቤያቸው የሚፈይደው ነገር አልነበረም፡፡ ምክንያቱም ጥያቄያቸው ‹‹ከፈረሱ ጋሪው›› ሆኗል፡፡

    ይህ አንድ ጉዳይ ሆኖ አንድ ጨረታ ለማካሄድ ሲወሰን የጨረታ ኮሚቴ በሚል ቢያንስ ሦስት የኮሚቴ አባላቶች እንደሚኖሩም ይታወቃል፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ ከሦስቱ አንዱ እንኳን የኮንትራክተሩን ማንነት ለማወቅ ያለመሞከራቸውም ሊያጠያይቅ ይችላል፡፡

    በአዳማው ስብሰባ ላይ በጨርቃ ጨርቅ ኢንዱስትሪ ውስጥ ምንም ዓይነት ተሳትፎ የሌላቸው ግን ፈቃድ ያላቸው የተባሉ ግለሰቦችና ድርጅቶች እየፈጸሙ ነው የተባለው ድርጊት አርባጉጉገው ተፈጸመ ከተባለው ድርጊት ጋር በተመሳሳይ የሚታይ ነው፡፡ መቼም አንድ ሰው ተነስቶ ኧረ እንዲህ እየተደረገ ነው ሕገወጦች እንዲህ እየፈጸሙ ነው ሊል አይችልም፡፡ ያውም በአደባባይ፡፡ ስለዚህ ነገሩ በደንብ ሊጤንና ሊፈተሽ ይገባል ብቻ ሳይሆን የጨረታ አሠራሮች እንዲህ ያሉ ክፍተቶችን ሊደፍኑ በሚያስችል ደረጃ መቃኘት አለባቸው፡፡ በእርግጥ የሥራ ኃላፊዋ በጨርቃ ጨርቅ ኢንዱስትሪ አካባቢ እያጋጠመ ነው ተብሎ የቀረበው አስተያየት ካደመጡ በኋላ በጉዳዩ ዙሪያ ምላሽ ሲሰጡ በቅድሚያ ያስቀመጡት ይህ ከባድ አደጋ መሆኑን ነው፡፡ ለዚህም ይመስለኛል  የአርባጉጉውን ገጠመኝ ማስታወስ የወደዱት፡፡ ነገሩን ለማጣራትም ኃላፊነት ወስደዋል፡፡ የሆኖ ሆኖ እንዲህ ዓይነት አጋጣሚዎችም በማስተማሪያነት ማሳየት ይበጃል፡፡ ከሁሉም በላይ ግን ጨረታዎችን ለማካሄድ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሰዎች ብቃትና ንፅህናም ትኩረት ሊሰጠው ይገባል፡፡ ያላግባብ ለመበልፀግ የሚሞክሩ ጭልፊቶችን ለመከላከል የተደራጀ የመረጃ ሥርዓት መዘርጋትም ልብ ሊባል ይገባል፡፡

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት