Tuesday, August 16, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisment -
    - Advertisment -

    ዴሞክራሲን በሕገወጥነት ሰላምን በንህዝላልነት እንዳንነጠቅ!

    ሰሞኑን ከናይጄሪያና ከኬንያ የወጡ ዜናዎች ለእኛ ለኢትዮጵያውያን የማንቂያ ደውል ሊሆኑን ይገባል፡፡ በናይጄሪያ ለመላው አፍሪካ በተምሳሌትነት የሚጠቀስ ውጤታማ ምርጫ ሲካሄድ፣ በጐረቤት ኬንያ ደግሞ እጅግ ዘግናኝ ጭፍጨፋ ተፈጽሟል፡፡ የናይጄሪያው ምርጫ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመገንባት ለሚጣጣሩ ወገኖች በአርዓያነት የሚጠቀስ ሲሆን፣ በኬንያ በጋሪሳ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ላይ የተፈጸመው አረመኔያዊ ድርጊት ሊያሳስበን ይገባል፡፡ በተለይ እኛ ኢትዮጵያውያን ከሁለቱ አገሮች ሰሞነኛ ውሎ የምንቀስመው ቁም ነገር መኖር አለበት፡፡

    የናይጄሪያ ምርጫ አዎንታዊ ጐኖች

    ናይጄሪያ እ.ኤ.አ. በ1960 ከእንግሊዝ ቅኝ አገዛዝ ከተላቀቀች ጀምሮ፣ በአፍሪካ አኅጉር በመፈንቅለ መንግሥት የምትታወቅ አገር ናት፡፡ በተለይ እ.ኤ.አ. ከ1966 እስከ 1999 ባሉት ጊዜያት ስምንት መፈንቅለ መንግሥቶች ተካሂደውበታል፡፡ ምንም እንኳ አልፎ አልፎ በየመሀሉ ምርጫዎች ቢካሄዱም ተመራጮቹ በወታደሮች ተገልብጠዋል፡፡ እ.ኤ.አ. በ1999 በምርጫ አማካይነት መሪዎች ቢለዋወጡም አመፅና ብጥብጥ ጠፍቶ አያውቅም፡፡ እ.ኤ.አ. በ2011 ፕሬዚዳንት ጉድላክ ጆናታን በተመረጡበት ምርጫ እንኳ ከ800 በላይ ናይጄሪያውያን ተገድለዋል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ በምርጫ መጭበርበር የተፈጠረ ብጥብጥ ነው፡፡

    የናይጄሪያ ምርጫ ባለፈው ሳምንት ከመካሄዱ በፊት አሁንም ብጥብጥ ይነሳል ተብሎ ተፈርቶ ነበር፡፡ በተለይ ቦኮ ሐራም የተባለው የሽብር ቡድን ምርጫውን ከማጨናገፉም በላይ፣ የምርጫው ውጤት ተበለሻሽቶ ለብጥብጥ ምክንያት ይሆናል ተብሎ ቢገመትም ግምቱ ፉርሽ ሆኗል፡፡ ገዥው ፒፕልስ ዴሞክራቲክ ፓርቲና ዋነኛው ተቃዋሚ የአራት ፓርቲዎች ውህድ የሆነው ኦል ፕሮግሬሲቭስ ኮንግረስ ለፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ሲፋጠጡ፣ ፍርኃቱ ከናይጄሪያ አልፎ ዓለምን አሳስቦ ነበር፡፡ ገዥው ፓርቲ በአገሪቱ በነበረው ተፅዕኖና የበላይነት ምክንያት ተቃዋሚው ፓርቲ የማሸነፉ ጉዳይ ጥርጣሬ ቢያስነሳም፣ ከቦኮ ሐራም ሥጋትና ከተቃዋሚው ፓርቲ ተጠናክሮ መቅረብ ጋር በውጤት መጭበርበር ብጥብጥ ይነሳል የሚለው ነበር የፍርኃቱ ምንጭ፡፡

    የነበረው እንዳልነበር ሆኖ በቀድሞው ወታደራዊ መሪ መሐሙዱ ቡሃሪ የሚመራው ኦል ፕሮግሬሲቭስ ፓርቲ በ2.5 ሚሊዮን ድምፅ መምራቱ ሲሰማና የምርጫ ኮሚሽኑ ውጤቱን በይፋ ሳይገልጽ፣ በሥልጣን ላይ ያሉት ፕሬዚዳንት ጉድላክ ጆናታን ሽንፈታቸውን በፀጋ ተቀበሉ፡፡ ወዲያውም የፓርቲያቸው አባላትና ደጋፊዎች እንዲረጋጉና ውጤቱን እንዲቀበሉ ጠየቁ፡፡ አሸናፊውን ቡሃሪን ‹‹እንኳን ደስ ያለዎት›› አሉ፡፡ ተሰናባቹ ፕሬዚዳንት በዚህ ድርጊታቸው ‹‹የናይጄሪያ ጀግና›› ተብለው በአሸናፊው ፕሬዚዳንትና በናይጄሪያውያን ተሞገሱ፡፡ ዴሞክራሲያዊው ምርጫ በሰላምና ተዓማኒነት በተሞላበት መንገድ በመካሄዱ የናይጄሪያውያን ድምፅ ተከበረ፡፡ የሚፈልጉትን መረጡ፡፡ ይህ የአፍሪካ ትልቅ ድል ነው ተባለ፡፡ ሒደቱ አስፈሪ የነበረው ምርጫ በአጥጋቢ ሁኔታ መጠናቀቁ እንዳለ ሆኖ እኛን ምን ያስተምረናል? የሚለው መወሳት አለበት፡፡

    በመጀመሪያ ደረጃ ሥልጣን የሚገኘው ከአፈሙዝ ሳይሆን በሰላማዊና በዴሞክራሲያዊ ምርጫ በሕዝብ ድምፅ ነው የሚለው የጋራ ግንዛቤ ሊሆን ይገባል፡፡ በምርጫ የሚወዳደሩ ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ ፓርቲዎች ያስፈልጉናል፡፡ ምርጫ የሚካሄደው በሰላማዊና በዴሞክራሲያዊ ድባብ ውስጥ ነው ሲባል የመወዳደሪያ ሜዳው ለሁሉም ተፎካካሪዎች እኩል መሆን አለበት፡፡ በመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም፣ በፍትሕ፣ በፀጥታና በመሳሰሉት ጉዳዮች ሁሉም የምርጫ ፓርቲዎች በእኩልነት መስተናገድ ሲኖርባቸው፣ ቅሬታዎችና አቤቱታዎች ሲኖሩ ደግሞ በሕጋዊ መንገድ መስተናገድ አለባቸው፡፡ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምርጫን አስመልክተው የወጡ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያላቸውን የምርጫ ሕጐች ማክበር አለባቸው፡፡ የምርጫ አስፈጻሚዎችም በገለልተኝነት ተግባራቸውን ማከናወን ይኖርባቸዋል፡፡ ይኼ ዓይነቱ አሠራር ምርጫን ዴሞክራሲያዊ፣ ሰላማዊ፣ ፍትሐዊና ተዓማኒነት እንዲኖረው ይረዳል፡፡ በመላው ዓለምም ይሠራበታል፡፡

    እኛ ኢትዮጵያውያን ከናይጄሪያ የዘንድሮ ምርጫ ምን መማር አለብን ብለን ራሳችንን ስንጠይቅ፣ እከሌ ከእከሌ ሳንባባል ምርጫው ዴሞክራሲያዊ እንዲሆን የሚያግዙ ተግባራትን እናከናውን፡፡ የሕዝብ ድምፅ የሚከበረው ዴሞክራሲያዊ ተቋማት ሲያብቡና በነፃነት ሲንቀሳቀሱ ነው፡፡ ለዴሞክራሲያዊው ሒደት ማደግ የሚያግዙ ግብዓቶች በሌሉበት፣ ሲቪል ማኅበራት በነፃነት በማይንቀሳቅሱበት፣ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ባልተስፋፋበት፣ የፖለቲካ ምኅዳሩ በጠበበበት፣ ወዘተ ስለምርጫ መነጋገር ከባድ ነው፡፡ በሌላ በኩል ዴሞክራሲያዊ ምርጫ እንዲኖርና ሕዝቡ አማራጭ እንዲያስብ ደግሞ ጠንካራ ተፎካካሪ ፓርቲዎች ያስፈልጋሉ፡፡ በሰላማዊ የፖለቲካ ትግሉ ውስጥ የረባ ሥራ ሳይሠሩ ምርጫ ሲመጣ ብቻ እንደ ግሪሳ ወፍ የሚግተለተሉ ፓርቲዎች ምንም ፋይዳ የላቸውም፡፡ ምርጫ ተዓማኒ እንዳይሆን የውስጥ ችግራቸውንና ሽኩቻቸውን በምርጫ ሰሞን የሚያራግቡ ሰነፎችም አያስፈልጉም፡፡ ከምርጫ ውጤት እኩል ሒደቱም የሚያምር እንዲሆን ሁሉም ወገን ኃላፊነት አለበት፡፡ ሕገወጥና ሕጋዊ አሠራርን እየቀላቀሉ ምርጫን ለመበጥበጥ የሚነሱ እንዳሉ ሁሉ፣ ምርጫው ውጤታማ እንዲሆን የሚጣጣሩ አሉ፡፡ ነገር ግን በአገሪቱ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ውስጥ ትልቁ ተግባር መሆን ያለበት ከምርጫ ጊዜ ግርግር ይልቅ፣ ዘለቄታዊውን የአገር ህልውና ከዴሞክራሲ ጋር ማስተሳሰር ይጠቅማል፡፡ ሕጋዊ አሠራሮችን መከተል የግድ ይላል፡፡

    በአፍሪካ ውስጥ ጥቂት የማይባሉ አገሮች ከዴሞክራሲ ጋር እየተለማመዱ ምርጫ በሕዝብ ድምፅ ሥልጣን የሚያዝበት መሣሪያ እየሆነ ነው፡፡ ግዙፍ አገር ናይጄሪያ ለዘመናት ከተተበተበችበት አምባገነናዊ አገዛዝ ወጥታ ለመጀመሪያ ጊዜ በሥልጣን ላይ ያለ መሪ በምርጫ ሲሸነፍ ታይቶባታል፡፡ ድሉ የአሸናፊው ብቻ ሳይሆን የተሸናፊው ጭምር መሆኑ ታይቷል፡፡ ኢትዮጵያና የተቀሩት አገሮችም ይህንን በአንክሮ አይተዋል፡፡ አሁን ዋናው ቁም ነገር ማን አሸነፈ ብቻ ሳይሆን፣ በዴሞክራሲያዊ መንገድ ምርጫ ማካሄድ ይቻላል ወይ ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ ኃላፊዎቹ በምርጫ የሚፎካከሩ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች ሲሆኑ፣ ወሳኙ ደግሞ የሥልጣን ምንጭ የሆነው ሕዝብ ነው፡፡ የናይጄሪያን ምርጫ በዚህ አዎንታዊ ጐኑ እንመልከተው፡፡ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ሲካሄድ ሕገወጥነት እንዳይሰፍን ይረዳል፡፡

    የኬንያ የሽብር እልቂት ሰቆቃ

    በሶማሊያ ምድር የበቀለው ሽብርተኛ ቡድን አልሸባብ ሰሞኑን በኬንያ ጋሪሳ ዩኒቨርሲቲ ያደረሰው የሽብር ጥቃት እጅግ በጣም አሳዛኝ ነው፡፡ በዩኒቨርሲቲው ውስጥ 147 ተማሪዎችና ሠራተኞች ተጨፍጭፈዋል፡፡ በርካቶችም ለአካል ጉዳት ተዳርገዋል፡፡ ይህ ነውረኛ የሽብር ቡድን በተለይ በኬንያ ያደረሰው ተደጋጋሚ ጥቃት ለበርካቶች ሕልፈት ምክንያት ሆኗል፡፡ የኬንያ መንግሥትና የፀጥታ ኃይሎች አሁንም ፈጸሙት በሚባል ንህዝላልነት ኬንያውያን የሽብርተኞች ሰለባ እየሆኑ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነቱ ተደጋጋሚ የሽብር ጥቃት ጐረቤት አገር ውስጥ ሲከሰት ከመቼውም ጊዜ በላይ ነቃ ማለት ያስፈልጋል፡፡

    ኢትዮጵያ በታሪኳ ከውጭ ወራሪዎች የተሰነዘሩባትን ጥቃቶች በመመከት የምትታወቅ አገር ናት፡፡ አሁንም ይኼ አትንኩኝ ባይነት ተጠናክሮ ቀጥሏል፡፡ እስካሁን ራስን በመከላከል መቶ በመቶ ውጤታማ የሆነችው አገራችን በአንድ ቀን ስህተት ምክንያት ችግር ውስጥ እንዳትገባ ጥንቃቄው ተጠናክሮ መቀጠል አለበት፡፡ አልሸባብ ኬንያን እያሰቃየ ያለው ኬንያ በሶማሊያ የሰላም ማስከበር ተልዕኮ ባላት ድርሻ ምክንያት ነው፡፡ ነገር ግን ኢትዮጵያ በሶማሊያ ውስጥ ሰላም ለማስፈን ከተጫወተችው ግንባር ቀደም ሚና አንፃር ዋነኛው ዒላማ እሷ ናት፡፡ አልሸባብ በተደጋጋሚ ቢመታም አለሁ ለማለት በሚፈጽመው ኢሰብዓዊ ድርጊት የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችን ጭምር በግፍ በመፍጀት ማንነቱን አሳይቷል፡፡ ይህ ማቆሚያው የት ነው? ኬንያ በአልሸባብ ምክንያት የቱሪዝም ገቢዋ እየተመናመነ መሆኑ ይሰማል፡፡ የውጭ ኢንቨስተሮች ፊታቸውን እያዞሩባት ነው፡፡ የአካባቢው የፋይናንስ መናኸሪያነቷም እየቀዘቀዘ ነው፡፡ ምክንያቱ ደግሞ የኬንያ መንግሥትና የፀጥታ ኃይሎች ንህዝላልነት ነው እየተባለ ነው፡፡

    ሽብርተኛው አልሸባብ በተደጋጋሚ ኢትዮጵያ ላይ ዝቷል፡፡ ያሰማራቸው ጀሌዎቹም በቁጥጥር ሥር ውለዋል፡፡ ነገር ግን የአንድ ቀን ስህተት ሊያደርስ የሚችለው ጉዳት ግን ትልቅ ኪሳራ ያስከትላል፡፡ የሕዝባችንን በሰላም ወጥቶ የመግባት መብትንም ይፈታተናል፡፡ የአንድ ቀን የሽብር ድርጊቱ በርካታ እንቅስቃሴዎችን ከመግታት ባለፈ፣ በአገሪቱ ሰላም ላይ ደንቃራ ይፈጥራል፡፡ የሽብርተኛነት ምንጩ መድረቅ ያለበት በሶማሊያ ውስጥ በሚሠራ ወታደራዊና ፖለቲካዊ ተግባር መሆኑ እንዳለ ሆኖ፣ የአገራችን የፀጥታ ኃይሎችና ሕዝቡ በጋራ አገራቸውን በንቃት ይጠብቁ ዘንድ ብሔራዊ መግባባት ሊኖር የግድ ይላል፡፡ ለሽብርተኝነት ከሚያገለግሉ ግብዓቶች መካከል አኩራፊዎችና በሥርዓቱ ተጐድተናል የሚሉ ወገኖች ናቸው፡፡ መንግሥት እንዲህ ያሉ ወገኖችን በመቅረብ የጠላት መሣሪያ እንዳይሆኑ መሥራት አለበት፡፡ ሁሉም የአገሪቱ የፖለቲካ ኃይሎች በአገር ጉዳይ የጋራ አጀንዳ ሊኖራቸውም ተገቢ ነው፡፡ አገርና የግል ወይም የቡድን ጉዳይ የተለያዩ ናቸውና፡፡

    ሽብርተኝነት መሠረተ ልማቶችን ከማውደም፣ ኢኮኖሚን ከማናጋት፣ ክቡር የሆነውን የሰው ልጆች ሕይወት ከመቅጠፍና የአገርን ገጽታ ከማበላሸት ጀምሮ ከፍተኛ የሆነ የሞራልና የሥነ ልቦና ስብራት ያደርሳል፡፡ ኬንያውያን በተደጋጋሚ በተፈጸመባቸው የአልሸባብ የሽብር ጉዳት በዓለም አቀፍ ደረጃ መነጋገሪያ ከመሆን አልፈው መሳቂያና መሳለቂያ እየሆኑ ነው፡፡ የፀጥታ ኃይሎች ስማቸው ከሙስና ጋር ተዳውሮ ስለሚነሳ ጥቃት በተፈጸመ ቁጥር ጣት ይቀሰርባቸዋል፡፡ በእኛ አገር ደግሞ ይኼ ዓይነቱ የወረደና የዘቀጠ ተግባር ስለማይሰማ ለፀጥታ ኃይሎች ምሥጋና ነው የሚቀርበው፡፡ ይህ አኩሪ ባህል ተጠናክሮ ይቀጥል ዘንድ እያሳሰብን፣ የኬንያ ዓይነቱ የሽብር እልቂት እንዳይከሰት በጋራ መቆም አለብን፡፡ ዴሞክራሲያችንን ከሕገወጥ ተግባራት እያፀዳን ሰላማችን ከንህዝላልነት መጠበቅ ተግባራችን ይሁን እንላለን!            

    በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

    ባንኮች እንዲዋሀዱ እስከ ማስገደድ ሊገባ እንደሚችል ብሔራዊ ባንክ ጠቆመ

    በአሁኑ ወቅት የባንኮች ቁጥር እየጨመረ መምጣቱ ችግር የሚሆንና የውጭ...

    ለኬንያ ኤሌክትሪክ ኃይል የሚሸጥበት ታሪፍ ማሻሻያ ተደረገበት

    በቅርቡ ሙሉ ለሙሉ ስምምነቱ የተጠናቀቀው የኢትዮጵያና የኬንያ የኤሌክትሪክ ኃይል...

    አዲስ አበባ እንዳይገቡ በተከለከሉ ዜጎች ጉዳይ የኦሮሚያና አማራ ክልሎች ተወያይተው ችግሩ እንዲፈታ አደረጉ

    ለሳምንታት በርካታ ቅሬታ ሲነሳበት የነበረውና ከአማራ ክልል በደብረ ብርሃን...
    - Advertisment -

    ትኩስ ፅሁፎች

    ለሰላም ድርድሩ ‹‹ከአፍሪካ ኅብረት አደራዳሪነት ውጭ ሌላው ተቀባይነት የለውም›› የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

    የሰሜን ኢትዮጵያን ጦርነትና ግጭት በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የተጀመረው የአፍሪካ...

    በተጠናቀቀው የበጀት ዓመት በንብረት ላይ የደረሰው የትራፊክ አደጋ በ494 በመቶ ጨምሯል

    በትራፊክ አደጋ 3,971 ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል በአገር አቀፍ ደረጃ በተጠናቀቀው...

    አዲሱን የመንግሥት መዋቅር ዘርግተው ያጠናቀቁ ተቋማት 31 በመቶ ብቻ ናቸው

    በሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ሥር ካሉት 160 የፌዴራል መንግሥት መሥሪያ...

    ለተቃርኖ ምክንያት የሚሆኑ ከንቱ ድርጊቶች ይወገዱ!

    ሰሞኑን የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ሦስተኛ ዙር የውኃ ሙሌት...

    ለኬንያ ኤሌክትሪክ ኃይል የሚሸጥበት ታሪፍ ማሻሻያ ተደረገበት

    በቅርቡ ሙሉ ለሙሉ ስምምነቱ የተጠናቀቀው የኢትዮጵያና የኬንያ የኤሌክትሪክ ኃይል...
    spot_img

    ተዛማጅ ፅሁፎች

    ለተቃርኖ ምክንያት የሚሆኑ ከንቱ ድርጊቶች ይወገዱ!

    ሰሞኑን የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ሦስተኛ ዙር የውኃ ሙሌት በስኬት መጠናቀቁና የኤሌክትሪክ ኃይል የሚያመነጨው ሁለተኛው ተርባይን ሥራ መጀመሩ፣ በኢትዮጵያውያን ዘንድ የፈጠረው ደስታ ቃላት ከሚገልጹት...

    የሥጋት ደመና ተወግዶ ሰላም ይስፈን!

    ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በደቡብ የአገሪቱ ክፍል ክልል ለመሆን የፈለጉ የተለያዩ ዞኖች እየተሰባሰቡ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ጥያቄ እያቀረቡ ናቸው፡፡ ለብቻችን ክልል መሆን አለብን የሚሉ ዞኖችም...

    በአገር ጉዳይ አንዱ ባለቤት ሌላው ባይተዋር መሆኑ ይብቃ!

    ኢትዮጵያ የታፈረችና የተከበረች አፍሪካዊት አገር ናት፡፡ ለመላው የዓለም ጥቁር ሕዝቦችና ለአፍሪካውያን ነፃነትም ተምሳሌት ናት፡፡ የጥንቶቹ ኢትዮጵያውያን አገራቸውን የሚያኮራ ተግባር ፈጽመው ያለፉት፣ ከአገራቸው በፊት የሚቀድም...