Tuesday, August 16, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    የምክንያታዊነትና የስሜታዊነት ድብልቅልቅ!

    ሰላም!  ሰላም! መቼም ዘንድሮ ሰው ሁሉ ደፋር ሆኗል። ሌላው ቀርቶ ቢያንስ ፌስቡክ ላይ መደንፋትን የፊታውራሪ ዜና መዋዕል ሳያጠና ተክኖታል። ሞትና መለየት አንድ መሆናቸው ቀርቷል። ፌስቡክ ስለመጣ ብቻ አይመስለኝም ይኼ የሆነው። ሰሞኑን ስለ ሉሲ አወዳደቅና አሟሟት ከሰማን በኋላ፣ በተለይ እንዴትም እንውደቅ እንዴት፣ እንዴትም እንሙት እንዴት ውሎ አድሮ ተቆርቋሪና ተካዥ ወገን እንደማናጣ አረጋግጠናል። ይህን አታሳጣን ማለት ይኼ ነው። ‘ሟች ከመሞቷ በፊት ዛፍ ላይ ወጥታ’ ነበር ሲል የሰማሁት ማንን ነው? በነገራችን ላይ የሉሲን ከዛፍ ላይ ወድቆ መሞት ‘ቢቢሲ’ ከ’ኢቢሲ’ (ወሬና ወሬኞች ግን ሲሲ የሚበዛባቸው ለምድነው?) ተቀብሎ ከዘገበው በኋላ፣ ዛፍ ለዛፍ እየዘለሉ የመውደቅ አምሮት በእጅጉ ማሻቀቡን ‹አንዳንድ የአዲስ አበባ ነዋሪዎች› እየገለጹ ነው ተብሎ ታቅዷል። አወዳደቃቸው ቀርቶ ‘አገላለጻቸውን ያሳምረው’ ሆኗል መቼም የዘንድሮ ምኞት። ለምን ካሉ? በአያያዝ መቀደድ እንዳለው በአገላለጽና በአነጋገርም የጎራና የቡድን ማልያ መልበስ ስለመጣ።

    እናላችሁ ጊዜያችን  እንደምታዩት ነው። ሳንሞት የሚገል ሳንገል የሚያጀግን የቴክኖሎጂ ዘመን ሆኗል።  የዛሬን አያድርገውና ባሻዬ ‘አሟሟቴን አሳምረው’ ሲሉ ውለው ያድሩ ነበር። ዛሬ ግን እርግፍ አድርገው ትተውት ተዘልለው መኖር ጀምረዋል። እኔ ግራ ገባኝ። ባሻዬ  ፌስቡክ አይጠቀሙም። ምንም ዓይነት ቴክኖሎጂ ከእሳቸው ሩቅ ነው። ቢያንስ እነዚህ ነገሮችን የሚጠቀም፣ የቁጠባ ባይኖረው የፎቶ አልበም ማከማቻ የፌስቡክ ‘አካውንት’ ያለው ሰው ስለአወዳደቁ መጨነቅ ቢያቆም አይገርመኝም። ባሻዬ ምን አግኝተው ነው? ‹አሟሟቴንና አወዳደቄን አሳምረው› ማለትን እንዴት አቆሙ? ብዬ ቀስ ብዬ ብጠይቃቸው፣ “ስንቱን ፈርተህ ትችላለህ አንበርብር? ሉሲ ምናልባት ከዛፍ ወድቃ ሞታ ይሆናል። እኔ ደግሞ በንፋስ ልሞት እችል ይሆናል። የአንተ እንቅፋት እኔን አይገለኝ። ስለአወዳደቅ መጨነቅ በራሱ እኮ ውድቀት ነው፡፡ መጀመርያ እስኪ ለመኖር ልጨነቅ፤” አሉኛ። በዚህ ዕድሜም ሰው ለመኖር ይሳሳል? አይ ነፍስ!

    እንግዲህ ጨዋታችን ሲቀጣጠል ስለብዙ ስስት እያነሳን እንቀጥላለን። ድመት ለሳንባ ትሳሳለች፣ ውሻ ለአጥንት ይሳሳል። ሰው ደግሞ ለነፍሱ።  “ዘንድሮ ግን ከነፍሱ ይልቅ የፌስቡክ አካውንቱ እንዳይዘጋ (እንዳይታገድ) የሚሳሳ ነው ‹እያየን ያለንበት ሁኔታ ነው ያለው›፤” አለኝ የባሻዬ ልጅ በቀደም ሳቅ ሳቅ እያለው። ግን ሁኔታና ባለሁኔታ አልገናኝ እንዳለው ይቀር ይሆን ግን? “ታዲያ ሳቁን ምን አመጣው?” እለዋለሁ፣ “እንዴት እሱንም መከልከል አማራችሁ?” ብሎ ተረበኝ። አንዳንዴ ወዳጅ ነን እያለ እንዲህ የሚያስገባልኝ ነገር አለው። እኔስ ይገባኛል። ለተጠቀመበት ከጠላት ወዳጅ ቢጠርብ ይበጃል። ብረት የሚሳለው በመሰሉ አይደለም እንዴ? ድንጋይና ድንጋይ ተፋጭቶ መሰለኝ እሳት የሚያነደው። እኛ ደግሞ ጥሎብን የሚቀርበን ሰው ሲጠርበን አንወድም። ለነገሩ ያንዳንዱ ወዳጅ አጠራረብ ከጠላት ይብሳል እኮ።

    ታዲያ ‘ተው እንደሱ አያዛልቅም’ ስንባል፣ በሚገባን ቋንቋ የተነገረን ቀን የምንወደው ዘለን መደባደብ ነው። ለምሳሌ ለመንግሥታት ከሕዝብ የቀረበም የበለጠም የለም። ግን በሁለቱ መካከል ከሰላሙ የድብድቡ ታሪክ አጨናነቋታል. . . ማንን? ዓለምን ማለቴ ነው። እኛ አገር እንኳ እሱ እውነት በቃችሁ ብሎን እንዲያው ይኼው ተናግረናል። መንግሥትም ሰምቻለሁ ብሏል። መንግሥት ነፍስ ባይኖረውም ስም አለው። ቅድም ምን ብለናል? እያንዳንዱ ፍጥረት አንድ የሚያሳሳው ነገር አለው አልተባባልንም? እኔን ግርም የሚለኝ ለወትሮው ኢትዮጵያዊ ሲባል ለስሙና ለክቡሩ የሚሳሳ እርቦት ፆሙን ሲር ይላታል እንጂ፣ የሰው የማይነካ የማይመኝ ሲባል ነበር። ለስም እየኖርን ለስም አለመሳሳት ግን ከመቼ ጀምሮ እንደተጠናወተን ግን አላውቅም? ባውቅ አላጋልጥም እንዴ?

    - Advertisement -

    ታዲያላችሁ በደህና ቀን አዲስ አበቤ ሥራና ገንዘብ ለምዶ እየሮጠ ሲያራውጠኝ ይውላል። እኔ እንደሆነ አገሪቷ የምትመራው በደላላ ሆኗል ከተባለባት ቀን አንስቶ እስከ ዛሬ ስሜ አንበርብር ምንተስኖት ሥራዬ ደላላ ብዬ ራሴን ማስተዋወቅ እንደሆነ አቁሜያለሁ። የዘንድሮው ይባስ ‘የመልካም አስተዳደር ችግሮች ዋና አባባሽ ደላሎች ናቸው’ ሲባል ሰማሁ። በእርግጥ ፍትሕ በደላላ፣ መሬት በደላላ፣ ሰማይ በደላላ ሆኗል።  ሌላው ቀርቶ ከትንሽ ቆይታ በኋላ መቀበሪያ መሬት በደላላ መሆኑ አይቀሬ ነው። ብቻ ያስፈራኝ እንደለመደብን ከኑግ ጋር የተገኘን ሰሊጥ አብረን መውቃት ነውና ሙያችን፣ ጥርሴን ከነቀልኩበት የእንጀራ ገመዴ ከአሁን አሁን ልገለል ነው እያልኩ ሥጋት ውስጥ ወድቄያለሁ።

    ነጭ ጋዋን የለበሰ ሁሉ ሐኪም፣ መነጽር ያደረገ ሁሉ (ድሮ ምሁር) አሁን የአራዳ ልጅ፣ ኮፍያ የደፋ ሁሉ መላጣ፣ የከሳ ሁሉ በሽተኛ፣ ባለሥልጣን ሁሉ ሙሰኛ፣ ሕዝብ ሁሉ ጨዋ፣ የወፈረ ሁሉ የደላው ተብሎ በሚታሰብበት አገር ደላላ ሁሉ ሕገወጥ ተብሎ የማታሰብበት ምክንያት ላገኝ አልቻልኩም። በጅምላ መጨፍለቅና በአስረሽ ምቺው እንደሆነ ዘንድሮ እንኳን አፍሪካ አውሮፓና አሜሪካም አልቻሉንም። ታዲያ ባለፈው አንድ ወዳጄ፣ “አንበርብር ተው ግዴለህም የያዝናትን ይዘን መቀመጫችንን  አዲስ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት ብናደላድል ነው የሚሻለን?” ሲለኝ የምለው ጠፍቶኝ ዝም አልኩ። እስኪ ከመተካካት ወደ መገላለል ጨዋታ እንምጣና እናስብበታለን ብዬ በሆዴ ዋጥኩት። ትን ቢለኝ የጠጣሁት ወይ የበላሁት እንዳይመስላችሁ አደራ፣ የማኝከው ነገር ሆኗል!

    እንደፈረደብኝ ተፍ ተፍ እላለሁ። ከትናንት ወዲያ ነው። አንድ ባለፀጋ መሬት ሊገዛ ሻጩን ላገናኘው ተያይዘን እንጓዛለን። ከቤት ሳይወጣ ቴሌቪዥን ላይ አፍጦ እየተቀመጠ ያስቸገረውን የአምስት ዓመት ልጁን አስከትሎታል። ለአንዳንዱ ቤት መቀመጥ አድማ ነው ለአንዳንዱ ደግሞ እርግማን ሆኗል። እናም አንዳንድ ስንል ጨዋታ ጀመርን። ስለልጅ አስተዳደግ እንጫወት ጀመር። “ኧረ ተወኝ። እኔ ይኼው እሱን ካየሁ በኋላ አልወልድም ብዬ እህት የለው ወንድም የለው፤” ይለኛል። “ኧረ እንዳይሰማህ ተው። የልጅነት አዕምሮ ውስጥ የሚሰርጽ ነገር ኋላ ልፋቅህ ቢሉት አይፋቅም፤” ስለው፣ “ለእሱማ ፈጣሪ ይመስገን አይሰማም፤” አለኝ። እኔ ይኼን ጊዜ ጨነቀኝ። ልጁ መስማት የተሳነው ስለመሰለኝ በምን መንገድ ወሬውን እንደምቀጥል ጠፋብኝ። ሳልጠይቀው ደንበኛዬ ያብራራ ጀመር። “ሳይቸግረኝ ‘እኔ እንዳደኩት አያድግም’ ብዬ ያለ የሌለኝን እየከፈልኩ ውድ ትምህርት ቤት አስገብቼ ይኼው አማርኛ አይሰማ አይናገር። ፈረንሣይኛና እንግሊዝኛ ብቻ ነው የሚያወራው፤” ሲለኝ ክው። ከአሁን አሁን በእግሊዝኛ የሆነ ነገር ጠየቀኝ ብዬ ልጁን እንደ መብረቅ መፍራት። የዘንድሮ ልጆች ምላስ እንኳን በእግሊዝኛ በአማርኛ ከመብረቅ አይብስም? እሱን እኮ ነው የምላችሁ።

    ልክ ከመኪና እንደወረድን አባትና ልጅ የሆነ ነገር ተነጋገሩ። አባት የልጁን ጫማ እያየ ጥቂት ክርክር  ገጠሙ። በመጨረሻም ጫማ ማስጠረግ እንደፈለገ ነገረኝ። ማሳሳሰቢያ ደላላ ሊስትሮ አያፈላልግም። ግን ያን ሰዓት ጠቀም ያለ ኮሚሽን የማገኝበት ድለላ ስለነበር ተሯሩጬ ሊስትሮ አመጣሁለት። ጠራጊው ግፋ ቢል የእሱ ቢጤ የአምስት ዓመት ሕፃን ነው። እኔ ራሴ ያስተዋልኩት ጎምበስ ሲል ነው። አስጠራጊው ያው አምስት ዓመቱ ነው። ከላይና ከታች ሆነው ሳይ ሰውነቴን የሆነ ነገር ወረረኝ። አስጠራጊው ሕፃን ከእግሩ ሥር ማን እንዳለ እንኳ አያይም። ጥሪቴን ብሸጥ የማልገዛውን ዘመናዊ መለስተኛ ‘ቲቪ’ ይዞ ጌም ይጫወታል። እግሩ ሥር ያንን ምስኪን እኩያውን  ሕይወት ትጫወትበታለች። ይኼን ጊዜ አገራችን ከሃያ ሚሊዮን ሕዝብ ግድም ከድህነት ወለል በታች ይኖርባታል ሲባል የሰማሁት ትዝ ብሎኝ ባልጠፋ ሰዓት ዛሬ መንታ መንገድ ላይ መቆማችን አሳሰበኝ። እንጃ ዘንድሮ እኮ የሚያስብ ይሁን የማያስብ፣ ማን ወዳጅ ማን ጠላት እንደሆነም መለየት አልተቻለም፡፡ ኧረ ግራ ገባን!

    በሉ እንሰነባበት። ክረምቱ እንደምታዩት ነው። መሸትሸት ሲል ደጅ አያሰኘኝም። ቶሎ እገባና ማንጠግቦሽ ጉያ ውስጥ ሽጉጥ እላለሁ። ‘መንግሥት ጥያቄያችንን እስኪመልስ ሚስቶቻችሁ ጉያ ሥር መሸጎጥ አቁሙ’ የሚል ትዕዛዝ በፌስበ ቡክ ከመውጣቱ በፊት ብዬ ሳይሆን ይቀራል? ቂቂቂ! ወይ የዘንድሮ ንፋስና ፉጨቱ አያ። እስኪ ለማንኛውም ልፊያውም ቀልዱም እንዳይወራ እንዳይነገር የሚባልበት ጊዜ ስለሚመጣ ጥቂት ነግሬያችሁ ላብቃ። የማንጠግቦሽን ቀኝ ክንድ ጠምዝዤ ግራዋን እየሳምኩ ስኮረኩራት ‹ኡኡ› እያለች ኡኡታዋ በሚያምር ሳቅ እየታጀበ፣ “ኃይል የሌለኝ መሰለህ እንደ ኢሕአዴግ ተቆጣጥሬው ነው እንጂ፤” አለችኝ። ‘አፍ ሲያመልጥ ራስ ሲመለጥ አይታወቅም’ ማለት እንግዲህ ይኼ ነው። ሁለታችንም ጨዋታችን ጠፋ። ምናልባት ጎረቤት ሰምቶን እንደሆን ብለን ጆሮ ቀስረን ረጭታውን ስናጠና ቆየን።

     ሽብሩ ውስጣችን እንደሆነ ካጣራን በኋላ ከት ብለን ሳቅን። ‹‹በይ ሌላ ነገር ስትይ ሳልሰማሽ በጊዜ እንተኛ፤” ስላት፣ “እኔ መብራቴን አላጠፋም አንተ ከፈለግክ አጥፋው፤›› አለችኝ። ይህን ብላኝ ብዙም አልቆየች ጇ ብላ ተኛች። እኔን ሐሳብ ያዘኝ። በአንድ አልጋ እየተኙ በሁለት ልብ የሚገላበጡ ሰዎችን ቆጠራ ልቤ መነነ። በአንድ ቤት እየተኙ አንዱ በጨለማ አንዱ በብርሃን የተከፋፈሉ የቤተሰብ አባላትን አሰብኩ። በአንድ ቀዬ እየኖሩ አንዱ በውኃ ጥም ሌላው በጎርፍ መከራውን ሲያይ ታየኝ። በአንድ አገር እየኖርን በሁለት ልብ የተከፈልነውን ጭምር። እንቅልፍ በዓይኔ ሳይዞር ዶሮ ሦስቴ ጮኸ። አንዱ ተኝቶ በኩርፊያው አገር ያናውጣል፣ ሌላው እንቅልፍ አጥቶ እቃ እየሰበረ እንቅልፍ ይረብሻል። አንዱ ይራመዳል አንዱ ይጎትታል። የፍርኃትና የድፍረት ካርታው ተምታቷል። የምክንያታዊነትና የስሜታዊነት ጎጆዎች ተቀላቅለዋል። ሚዜው ሙሽራ፣ ሙሽራው ሻማ አብሪ ሆነዋል። እንዲያው በአጭሩ ‹ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ› ሆኗል እናንተ? ምክንያታዊነትና የስሜታዊነት ድብልቅልቅ ማለት ይኼም አይደል? እኔ ተኛሁ እስኪ እናንተ ተራችሁን ንቁ። መልካም ሰንበት! 

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት