Tuesday, August 16, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ‹አልሽር ያለ ደዌን በምን ያክሙታል?›

    እነሆ ጉዞ። ከትውልድ ትውልድ እየተቀባበልን ባቀናነው፣ ባፈረስነው፣ ባሳመርነው፣ በቆፈርነው ጎዳና ዛሬም በ’ኧረ መላ መላ’ ዜማ ጉዟችንን ጀምረናል። ‹‹አለመጠጋጋት የጠባብነትና የትምክህተኝነት አስተሳሰብ ማሳያ ነው። ሄይ . . . ጠጋ ጠጋ. . .” እያለ ወያላው ትርፍ ያግበሰብሳል። “ምን አስገለበጠኝ ወተቱን በጋን፣ ችዬ እገፋዋለሁ የማልለውን?” ስትል መላ የጠፋት፣ መላ የጠፋበት በበኩሉ፣ “ከቶ አንቺ አይደለሽም ጥፋቱ የእኔ ነው፣ እንደማይሆን ሳውቀው የምመላለሰው፤” ይላታል። ችለው የማይገፉትን ወተታቸውን በጋን የገለበጡና እንደማይሆን እያወቁ በሞትና በሕይወት ጎዳና የሚመላለሱት፣ ‘እምጵ’ አፈር ልብላለህ’ እያሉ ከከተማ መኮንን እኩል ያቀነቅናሉ። እኛ መጨረሻ ወንበር የተሰየምን ወጣቶች ከቅኔውም ከዋርካውም፣ ከመብቱም ከወተቱም ስለሌለንበት፣ “አቦ ዲጄ አይሬ ሊጀምር ነው ጣቢያውን ቀይርልን፤” እያልን ሾፌሩ ላይ እንጮሃለን። “መቃሚያ ቤት መሰላችሁ?” በማለት ወያላው ተኮሳትሮ ወደኛ ዞረ። “የት ታውቀናለህ? አንተ ነህ ውሎና አዳራችንን የምትነግረን? ጣቢያ ቀይሩ ማለት እዚህ ያዳርሳል?” አለው አንደኛው ከመሀላችን ቱግ ብሎ።

    ከተማ፣ ‘ኧረ መላ መላውን’ ቀጥሏል። “ፀብ አብርዱ በቃ። ምናለበት ይኼንንስ ብንሰማ? የቸገረን እኮ በአገር ልጅ ለአገር ልጆች የሚበሰር መላ ነው። እስከዛሬ ያጣነውም እሱን ነው። እስኪ በኑሮ እስኪያድለን በዘፈን እንፅናና፤” አለው ፊታችን የተሰየመ ቀጠን ረዘም ያለ ጎልማሳ። አጠገቤ የተሰየሙት ወጣቶች ሰከን አሉ። ሾፌሩ ይኼኔ እንዲህ ይላል፣ “ሰው ዘንድሮ ምን ነክቶት ነው ጣቢያዎችና ሥርጭቶቻቸው ላይ መግባባት ያቃተው?” ሲል አጠገቡ የተሰየሙ ብርቱ አዛውንት፣ “እየተደናበረ ነዋ። ሁሉ ተሳዳቢ፣ ሁሉ ተቺ፣ ሁሉ ጽንፈኛ ሆነ። መንግሥት የማሰብና የመናገር መብታችንን ይጋፋናል እያሉ በሌላ ጥግ ከእነሱ ጋር ቆሞ ያልተሳደበና ያልጮኸ ሁሉ ጠላት ይደረጋል፤” አሉት። ሾፌሩ፣ “ጋሼ እኔ እኮ ስለዘፈን ጣቢያዎቻችን ነው ያወራሁት፤” ሲላቸው፣ “እኔስ ታዲያ ስለምን አወራሁ?” ብለው አስፈገጉን። እውነት አይደል? ዘፈንና ጫጫታ አልበዛባችሁም?!

    ጥቂት እንደሄድን ደግሞ ከአዛውንቱ አጠገብ የተሰየመ ተሳፋሪ፣ “እንግዲህ ጨዋታን ጨዋታ ያነሳዋልና አንድ ጨዋታ ላጫውታችሁ፤” ሲል አዛውንቱ፣ “ማን ተጫወተ? ሳንነጋገር?” አሉት። “እንዴ? ጋሼ ዝምታም እኮ ጨዋታ ነው። አሁን የማጫውታችሁም ተድበስብሶ በዝምታ ስለፀና እኩልነት ነው፤” አላቸው። “እስኪ ቀጥል. . .” ተባለ። “ጨዋታው እነ አያ አንበሴ መንደር ነው። ቀበሮ፣ በግና አያ አንበሴ ከዕለታት አንድ ቀን ከየማዕዳቸው ጠግበው እንደተነሱ መንገድ ላይ ተገናኙ። ጥጋብ ላይ ናቸውና በጥሞና የእግዜር ሰላምታ እየተሰጣጡ ተሳሳሙ፣ ተጨባበጡ። ቀበሮ ‘አያ አንበሳ ሰሞኑን ስፈልግህ ነበር’ ብላ ጀመረች። ‘በደህና?’ አለ አያ አንበሴ የማረፊያ ቦታ እየመረጠ። በአካባቢያችን ከጊዜ ወደጊዜ እየተባባሰ የመጣው ሁከትና ሰላም ማጣት በእጅጉ እያሳሰበኝ ነው። እርስዎ ደግሞ ከእኔ በላይ እንደሚያሳስብዎ አልጠራጠርም። አይደለም እንዴ እሜቴ?’ አለች ወደ በግ ዞራ።

    ‹‹ልክ ነው። መቼም የዚህ ሁሉ አለመረጋጋትና ሰላም ማጣት መንስዔው የሁላችንም የአመጋገብ፣ የቋንቋና የአፈጣጠር ልዩነት ነው። በልዩነት ብንቻቻል ይኼ ሁሉ ነገር አይመጣም፤’ ስትል አንበሳ ቀበል አድርጎ፣ ‘ድንቅ ንግግር ነው። ደግሞ እንዴት ነው ሁለታችሁም ያማረባችሁ?’ እያለ በአንክሮ ማዳመጡን ቀጠለ። ቀበሮም የአንበሳን ከልክ በላይ መጥገብ፣ የምትለውን ሁሉ ለመቀበል ዝግጁ መሆኑን አይታ ‘ታዲያ አያ አንበሴ ከዛሬ ቀን ጀምሮ ሁላችንም ሳር በል ብንሆን ምን ይመስልሃል? የሆዳችንን ነገር ከተቆጣጠርን በሌላ በሌላው መቻቻል አይከብደንም’ አለች። አያ አንበሴ ተስማስማማ፤” እያለ ሲቀጥል፣ “ኧረ አሳጥረው በፈጠረህ የመንግሥት መግለጫ አስመሰልከው እኮ?” ብሎ አንዱ መሀል መቀመጫ የተቀመጠ ጮኸበት። ነገሩ፣ ተረቱ፣ ፀቡ፣ ኩርፊያው፣ መግለጫው፣ ሠልፉ ስለሚረዝምብን ይሆን ዕድሜያችን የሚያጥረው?

    - Advertisement -

    ታክሲያችን ጉዞዋን ቀጥላለች። ባለተረቱ ተናዶ፣ “ምናለበት ብታስጨርሱኝ? ፌስቡክ ላይ ካልሆነ በቃ ንግግራችንን ጀምረን መጨረስ አንችልም ማለት ነው?” ብሎ ተቆጣን። “ታዲያ በየት አገር ነው አንበሳ ሳር ለመጋጥ የሚደራደረው?” አለች ሾፌሩ ጀርባ የተሰየመች ወይዘሮ። “ሁሉንም ስጨርሰው ታውቁት የለ?” ብሎ አለቃቀሰ። መከፋቱን አይታ ደግሞ አንዷ፣ “ሁልጊዜ ሰዎች በእኛ የአስተሳሰብ አካሄድ ለምን አልሄዱም? ወይም አላሰቡም ብለን አንቃወማቸው እባከችሁ። ከተሳሳቱ ሊመለሱ ወይም ፋራ ከሆኑ ደግሞ ምናልባት ‘ካፈርኩ አይመልሰኝ’ ብለው በዚያው ሊቀጥሉ ይችላሉ። አካሄዳችውን ጊዜ ሰጥቶ ማየት መልካም ነው፤” ብላ ስታበረታታው ጉሮሮውን ይጠራርግ ነበር። “እሺ በል ቶሎ ነገረን፤” ጮኸ አጠገቤ የተመጠው፡፡

    “ኋላማ ሁሉም ሆዳቸው ጎደለና ሳር ሊግጡ ሜዳ ተገናኙ። እሜቴ በግ አጨድ አጨድ ሽርክት ሽርክት እያደረገች ስታላምጠው ቀበሮ የቱን ግጣ የቱን እንደምትተወው ጨነቃት። ይኼኔ ወደ በግ ጠጋ ብላ ሆድ ዕቃዋን ዝርግፍ። አያ አንበሴ ከተፍ። ‘ምነው ቀበሮ ምን ተባብለን ነበር?’ ቢላት ‘ምን ላድርግ እሜቴ በግ በእኩልነት አታምንም። ልምድና ተሞክሮዋን በመጠቀም የጋጠችው ሳር የወር ነው’ አለችው። ‘እንዲያማ ከሆነ ደግ አድርገሻል’ ብሎ ተራውን አያ አንበሴ ቀበሮ ላይ ጉብ፡፡ ‘ምነው አያ አንበሳ ምን ተባብለን ነበር?’ አለች ቀበሮ ተራዋን ውጪ ነፍስ ግቢ ነፍስ፡፡ ‘እኩልነት ያለፍትሐዊ ሀብት ክፍፍል እኮ አይሠራም’ አላታ! ምን ለማለት ፈልጌ ነው . . . ሲል፣ “በቃ በቃ በቃ!” እያለ ሁሉም ጮኸበት፡፡ ደግሞ መልሶ ተሳፋሪው በምፀት ሳቅ አሽካካ፡፡ “ምነው? የሰው ዘፈን ደግመው እየዘፈኑ የሰው ቀልድ ደግመው እየቀለዱ ታዲያ እስከ መቼ? ሥራ መፍጠር ቢያቅተን ተረት ለምን አንፈጥርም? ብዬ እኮ ነው፤” እያለ አሁንም ተራቹ ሰቅዞ ሲይዘን  እንገላገለው ብለን አጨበጨብንለት፡፡ ለመገላገል እያጨበጨብን በገዛ እጃችን አናታችን ላይ የሚወጡብን በዙ እንጂ የማጨብጨብስ ችግር አልነበረብንም!

    ወያላችን ሒሳብ እየሰበሰበ ነው፡፡ አንዱ በመሀል አንድ ተሳፋሪ፣ “የት ነበር ያደረግኩት? የት ነበር?” እያለ ይርበተበታል። ወያላው በአፅኖት ሲያጤነው ቆየና፣ “ከሌለህ ውረድ” አለው። “ገንዘቡ አይደለም የጠፋኝ ጓንቱ ነው፤” አለው። “የምን ጓንት?” አለ ከጎኔ። “የእጅ ነዋ። ታዲያ እናንተን አምኜ ደግሞ አተት ይጫወትብኝ?” ሲል የታክሲው ተሳፋሪ አጉረመረመ። “ለምንድነው ግን የአሸባሪዎችና የአንዳንድ በሽታዎች ስም እጥር ቅጥን የሚለው?” ትላለች ከፊት የተሰየመች ወጣት። “እኛ ምኑን አውቀን ቆንጂት?” ይላታል ተረት ፈጣሪው። “ነውር አይደለም እንዴ? እንዳመጣለህ የሰው ሰው ቆሻሻ ብለህ ትሳደባለህ? ጠባብነትና ትምክህተኝት እኮ ከዚህ ነው የሚጀምረው፤” አለው አንዱ። “እኔ ምለው ‘ኢቢሲ’ እንዴት እስካሁን ስለጠባብነትና ትምክህተኝነት ዶክመንተሪ ሳይሠራ ቀረ?” ብላ ወይዘሮዋ ጠየቀች።

    “ኧረ ስላላየሽ ነው ሠርቶ ካስተላለፈ ቆይቷል። እኛ እኮ ሲፈርስ እንጂ ሲሠራ ለማየት አንጓጓም፤” ሲላት ወጣቱ፣ “ይኼ ኦሊምፒክ እንዴት ሥራ እንዳስፈታኝ አትጠይቁኝ፤” አለቻቸው የምንተእፍረት። “ምንም እንኳ ‘ኢቢሲ’ን መከታተል ራሱን የቻለ ሥራ መሆኑን ብናምንም ይኼ ይኼ ጉዳይ የሞት የሽረት ስለሆነ ሁላችንም ባያመልጠን ጥሩ ነው፤” መሀል መቀመጫ ላይ የተሰየመ ጎልማሳ፡፡ “አንተን እኮ ነው የምጠብቀው፤” ብሎ ወያላው ሲጮህ ነው ያ ተሳፋሪ ጓንቱን ፍለጋ ላይ እንደነበር ያስታወስነው፡፡ የግዱን ከኪሱ አውጥቶ በእጁ አሥር ብር ሰጠው። ወያላው ዘርዝሮ መልስ መለሰ። ወያላው፣ “እናንተ እኮ በዚህ አያያዛችሁ ታክሲ ውስጥ የእጅ መታጠቢያ አዘጋጁልን ትሉ ይሆናል፤” ቢል አዛውንቱ ቀበል አድርገው፣ “እናንተ እኮ አታፍሩም ይኼንንም ጠባብነትና ትምክህተኝነት ትሉት ይሆናል?” ብለው አሳጡት። ትምክህተኝነት መጸሐፍ ቅዱስ ላይ ጭምር ባይወገዝ ኖሮ በዶክመንተሪ ብቻ የምንማማር አንመስልም ዘንድሮ!       

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። መንገዱ እርጥበታማ ነው፡፡ አቀማመጣችን ቁዘማዊ ነው። ሥጋትና ግራ መጋባት በእያንዳንዱ ተሳፋሪ ላይ ጎልቶና ደብዝዞ ይስተዋላል። “የዘንድሮው ደግሞ የተለየ ነው” ትላለች ቆንጂት። “ምኑ?” ይላታል ጎልማሳው። “ፈውሱም ሕመሙም አንድ ላይ ሆኗል። ጥፋትና ልማት መሳ ለመሳ ቆመዋል። ወዴት እየሄድን ነው?” ስትል ከጎኔ የሰየመ ወጣት፣ “ወደ ሜክሲኮ ነዋ፤” አላት እየሳቀ። “ይኼን እኮ ነው የምለው። ቁም ነገር ሲወራ እንቀልዳለን። ቀልድ ሲወራ ተጠምዝዞ ፖለቲካ ይሆናል። ይኼ የተምታታ ሰብዕና ከየት የወረሰን ነው?” ብላ ከመጠየቋ፣ “ምናልባት ከጋሽ ትራምፕ ይሆናላ። እውነቴን ነው። እንደ እኔ አስተያየት ‘ኢትዮጵያዊ ትራምፖች’ እየበዙ ነው። አንዱ ‘ኑ ግድግዳ እናፍርስ’ ብሎ ይገጥማል፣ ሌላው ‘ኑ አጥር እንጠር’ ብሎ መግለጫ ያወጣል። ደግሞ አንዳንዱ ሳንወክለው ተወካያችሁ ነኝ እያለ ‘ስታርባክስ’ ቁጭ ብሎ ‘ዛሬም በሕይወት አላችሁ? ሙቱ አላልኳችሁም? አትጫረሱም?’ እያለ ቁም ስቅላችንን ያሳየናል፤” አለቻት ወይዘሮዋ።

    “ታዲያ ጥፋቱ የማን ነው? ዕውቅና የሰጠናቸው እኛ፤” ጎልማሳው መለሰ። “ጎበዝ መውጫ መግቢያ ካሳጣን የአካባቢና የግል ንፅህና ጉድለት በላይ የአስተሳሰብ አተት ሊያሰጋን ይገባል፤” ሲል ተረተኛው አዛውንቱ ዝም ብለው ቆይተው፣ “እኮ ይኼ አተት በሐተታ ነው በተግባር የሚሽረው? ኮሶው የቱ ይመስልሃል?” ብለው ጠየቁት። ጥያቄው ሳይመለስ ወያላው “መጨረሻ” ብሎ በሩን በረገደው። ከሚያዩትና ከሚሰሙት የሚጠበቁ ብፁዓን ናቸው ብለናል። ‘አተት በተግባር እንጂ በሐተታ ብቻ አይሽርም’ ያለም ነበረ ከተሳፋሪው መሀል። ‹አልሽር ያለ ደዌን በምን ያክሙታል?› ያለው ማን ነበር? መልካም ጉዞ!

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት