Sunday, August 7, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ሸክሙን ማን ያቅልለው?

    እነሆ መንገድ! ከመገናኛ ወደ ሜክሲኮ ልንጓዝ ነው። ለምለሙን የፀደይ ንፋስ የተቃጠለ አየር እየረበሸው መንገደኛው ይጨናበሳል። ጎዳናው ላይ የምናትመው የህልውናችን ዱካ፣ በኖ በአፍ በአፍጫንችን ሲምዘገዘግ፣ መሬት መረገጥ ሰልችቷት ‘ወግዱልኝ’ የምትለን ይመስላል። የኑሮ ሸክም መንፈሳችንን አዝሎ ዕድሜያችሁን ካልቆረጥኩት ሲለን፣ ለምቶ ያላማረበትን የመሬት ወገን እያሰደብንስ እንደሆን ማን ያውቃል? ሕይወት እንደ ባህሪያችን በምትጽፍልን ተውኔት አጉል ተመስጣ ትውልድ እየሸኘች ትውልድ ስታጭ፣ ይህ የመጨናበስ ቅጽበት ኮረሪማዋ ወይም ጥቁር አዝሙዷ ከሆነስ? ማን ያውቃል?

     “አፈር ነህና ወደ አፈር እስክትመለስ አፈር ትቅማለህ ሆነብን እኮ እናንተ ይኼ አቧራ። ቱ ቱ ቱ!” የሠልፉ አባል የሆነ ወጣት ከምራቁ ጣዕም ጋር ፀብ ገብቷል። “አቤት! አቤት! ስንት ዘመን ጭቃ እያቦካን አፈር ላይ ስንተኛ እንዳልኖርን ዛሬ ኮንዶሚኒየም ላይ እንጣጥ አልንና አፈር ተፀየፍን? ጉድ ነው!” ሳያያት ያየችው ያለ ይመስል (ጎዳናው ላይ እንደ ጠጅ ሳር ተጎዝጉዞ የምንቆጥረው ኩርፊያና ጥላቻ ብቻ ነዋ) ፊቷን በጥቁር ሻርፕ ጥምጥም አርጋ የሸፈነች ወጣት ናት እንዲህ ባይዋ። እንደ ዕድሜ ጠገብ ረጅም ዘንዶ ጭራ፣ ከወዲህ እስከ ወዲያ ጥቅጥቅ ብሎ የሚታየው ሠልፋችን ትይዩ አንድ በመሲሁ ፍቅር ያበደ ሰባኪ ጥቅስ በጥቅስ ላይ እያከታተለ ይከተክተናል። “እስኪ ንገረን። የትራንስፖርት ችግራችን የሚፈታው ከምፅዓት ወዲያ ወይስ ወዲህ?” በጥበቃ አንጀቱ የነፈረ ሠልፈኛ ይጠይቃል። ወዲያው የሰባኪውን ድምፅ ድራሽ የሚያጠፋ የምርጫ ቅስቀሳ ድምፅ ይተካል። “ . . . ብትመርጡን ሠልፍ የሚባል ነገር ለልጅ ልጆች የሚተረክ ተረት ሆኖ ይቀራል፤” ሲሉ እንሰማለን። “እኛ ሠልፉ ምን አለን? ቆመን መዋላችን እንጂ ያደከመን፤” ስትል አንዷ ቀዘባ፣ “አይገርምሽም? ቢደላም ባይደላም ደህና እንዳንተኛ ቀሰቀስኩ ብሎ አልጋችንን የሚያጣብበን እኮ ባሰብን፤” ይላል አጉል ወደ ልጅት ጠጋ ጠጋ ያበዛ ልጅ እግር። ይኼኔ ባዶ ጃጉዋር ከተፍ። ታክሲያችንን ተረኞች ሞልተናት ላፍ። ወደኋላ ነጥብ ወደማያውቀው ግጥግጥ ያለ የታክሲ እጦተኛ ሠልፈኛ እየተገላመጥን። ምን ወደፊት ቢሉ ይቀራል እንዴ ወደኋላ መገላማጥ? ሥልጣኔ አጓጉል ካልተተረጎመች?

    ገራገር መሳዩ ወያላ፣ “አይዟችሁ! መካከለኛ ገቢ ካላቸው ወያሎች ተርታ በቅርቡ ስሰለፍ በቁጥራችሁ ልክ የታሸገውን በነፃ ማቅረብ እጀምራለሁ። ፆማችሁን ውላችሁማ ፆማችሁን አትጓዙም። ትንሽ ቀን ጠብቁኝ ብቻ፤” ይላል። “እኮ ትንሽ ቀን ማለት?” እኩሌታ ዘመናቸውን ወደማጠፉ የተቃረቡ አዛውንቱ ሾፌራችን ያሸሙራሉ። “ትንሽ ቀን ነዋ! እርስዎ ደግሞ የሰው ፍቅር ይስጥህ እያሉ እየመረቁኝ ቅስቀሳዬ ላይ ያላግጣሉ፤” ብሎ ወያላው ወጣ ገባ የሚልባትን መስኮቱን ይዘጋል። “ደግሞ ፍቅር በቅስቀሳ ይገዛል አሉህ? የሐሰተኛ ነቢያት ዘመን ማለት ይኼ ነው፤” አዛውንቱ ጃጓሯን ያስፈነጥሯታል። “እህ በወላጆች ፈቃድ ብቻ በጥቂቶች ውሳኔ አጭቶ ማግባትማ ቂም በቀል እንጂ ፍቅር ቢገዛልን ኖሮ በአብዮት እናልፍ ነበር? ዳሩ ዘመኑ ሠርቶ ከመወደድ አውርቶ የመኮፈስ እየሆነ አስቸገረን፤” አጠገባቸው የተሰየመ ተሳፋሪ ጣልቃ ገባ። “ምን እሱ ብቻ? ይኼ ምርጫ ይለፍ እንጂ፣ ምርጫ ሲደርስ ቅስቀሳ የሚጀምሩብንስ ዓይናቸው መቼ በራ?” ትቀጥላለች እዚያው ጋቢና የተቀመጠች ወጣት።

    “በለው! ዕድሌ ሲቃና ተሽሞንሙኖ የሚቀርብ የእግዜር ውኃ አቀርባለሁ ባልኩ ይኼ ሁሉ ፖለቲካ? ‘በለፈለፉ ጠፉ’ አሉ። እስኪ ለማንኛውም ሒሳብ ወጣ ወጣ!” ወያላው ወደ ሥራው ይጎብጣል። “ታዲያ ቀን እስኪወጣለህ ድረስ ለምን በእንስራ ውኃ ጭነህ በጣሳ አታጠጣንም ነበር? ነው አገራችን መካከለኛ ገቢ ካላቸው አገሮች ተርታ ሳትሠለፍ በአቋራጭ ከፍተኛ ገቢ የሚያስገቡትን ስታይ ህልምህ ነገ እውን የሚሆን መሰለህ?” የተጣጠፉ ዝርዝር ብሮች እያፍታታች አጠገቤ የተቀመጠች ወይዘሮ ትጠይቃለች። ወያላው ቀልድ የበቃው ይመስላል። የመረረውን አጣፈጥን ሲሉ ይባስ አጎምዝዞ ማረፉ እሱንና እሱን መሰሎችን “ዝም ባለአፍ ዝንብ አይገባም፤” ሳያስብላቸው አልቀረም። የጨነቀ ነገር!

    - Advertisement -

    ሦስተኛው ረድፍ ላይ የተቀመጡ አባትና ልጅ ያወራሉ። ሲኮላተፍ እልፍ ድምፆችን እየሸረፈ ሕፃኑ አባቱን በጥያቄ ያጣድፈዋል። “ዳዲ?” አባት በስስት የልጁን አናት እየዳበሰ “አቤት?” ይላል። “‘አይኤሶች’ ቢይዙህ . . . እ . . . እና ‘እኛን ከምትከተልና ከምናርድህ’ ቢሉህ? . . .  እ . . .  ምን ትላለህ?” አባትየው ሽምቅቅ ይላል። የሚለው ጠፍቶት ሳቀ። ከልጁ አዕምሮ እንዲህ ያለውን ነገር ይሰርዘው ይመስል መቅለስለስ መረጠ። “ማነው እንዲህ ያለህ ደግሞ? እነሱ እኮ ፖሊስ የሌለበት ቦታ የሚያገኙትን ሰው ነው የሚይዙት። እዚህ መጥተው እኔንም ሆነ ማንንም ሊይዙ አይችሉም። እሺ?” አለ አባት የሞት ሞቱን። “ግን  . . .  እ . . .  ቢይዙህ ‘እሺ’ ትላቸዋለህ? ‘ግደሉኝ’ ትላለህ?” ልጁ ዙሪያ ጥምጥሙን ትቶ ሌላ ጥያቄ ያፈነዳል። “እንዴ አይዙኝም አልኩህ እኮ። እኔ አባትህ እንኳን እንደነሱ ዓይነቱ ማንም አይነካኝም። ደግሞ ስለእነሱ አታስብ አታውራ ብዬህ አልነበር?” አባት ተራውን ጠያቂ ሆኖ የልጁን ሐሳብ ሊበታትን ይጥራል። “እኔ ግን ከምሞት እነሱን መከተል እመርጣለሁ…”  አለ፡፡ ሕፃኑ ጣቱን ወደ አፉ ልኮ እየመጠመጠ።

    አባትየው ክው ብሎ የልጁን አስተሳሰብ ለማስተካከል ስብከት የተቀላቀለበት ‘ሌክቸር’ ሲጀምር ከሾፌሩ ጀርባ የተቀመጡ ጎልማሶች፣ “ትሰማለህ ይኼ አንድ ፍሬ ልጅ የሚለውን?” ይባባላሉ። “በቃ አሁን እኮ ‘አያ ጅቦ መጣልህ’ ብለህ ከማስፈራራት ‘አይኤስ መጣልህ’ ስትለው ሥርዓት የሚይዝ ልጅ ማሳደግ ልንጀምር ነው ማለት ነው። ትውልድ ለማነፅና ለመገሰፅ የማይመች ጊዜ…” ይላል ጥግ ይዞ የተቀመጠው። ወዲህ መጨረሻ ወንበር ደግሞ፣ “ልጅ በምክርና በትምህርት ይታነፃል እንጂ በማስፈራራት? ኧረ ዘመኑ የመብት ነው ጎበዝ። ስንት ልናወግዘውና ልንታገለው የሚገባ ‘ቴረሪስታዊ’ አስተዳደግና አኗኗር እያለ?” ትላለች ከአጠገባችን አንዲት ለግላጋ፡፡ መሀል መቀመጫ የተቀመጠችው ባለጥቁር ሻርፕ ቀበል አድርጋ፣ “ከአሠራር የሥልጣን ተዋረድና ክፍፍል ይልቅ አምባገነናዊ አገዛዝ መልኩን እየቀያየረ በኖረበት አገር መካሪና አስተማሪ ወላጅ መጠበቅሽ በራሱ ገርሞኛል፤” አለቻት ዞራ። ተዋረዳዊ ‘ቴረሪስት አታክ’ አለ እያለች ልትለን ይሆን እንዴ? የዘንድሮ ሰው ምልከታ ግራ እኮ ነው!

    ጉዟችን ቀጥሏል። ጥሩ መግባባትና መከባበር ይታይባቸው የነበሩ ሾፌርና ወያላ አለመግባባት እናይባቸው ጀምረናል። ለአፍታ አብረን ስንውል የሌለብን ሁሉ አብሮን እንዳደገ ሆኖ ሲያስተዛዝብ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ አይደለም። እናም ወያላው ትርፍ ሊጭን ካንድም ሁለት ጊዜ እንዲያቆሙለት ሞክሮ፣ አዛውንት ሾፌራችን አልፈቀዱለትም። “ያለንን ይባርክልናል። ትርፍ መጫን ሰው ሲያጠፋ እንጂ ሲያለማ አላየንም፤” አሉት ቆየት ብለው። በሰላም ጊዜ ሲያዩት መሬት የነበረው ልጅ አሁን እሳት ለብሶ እሳት ጎርሶ ሲወራጭ ላየው፣ ‘የሰዎች ትክክለኛ ፀባይ የሚወጣው ሲጋጩዋቸው ነው’ ብሎ የለጠፈው ጥቅሱ ማመሳከሪያ ሆኖልናል። “እንዴ? ባለቤቱ በቃኝ እያሉ አንተን ምንድነው እንዲህ የሚያደርግህ?” ሲለው መሀል ወንበር የተቀመጠ ወጣት ጠየቀ፡፡ የምጣዱ ሳለ የእንቅቡ መንጣጣት ገርሞት፣ “ምናልባት መካከለኛ ገቢ ካለቸው ግለሰቦች ተርታ የመሠለፍ ህልሙን ቶሎ የሚያሳካው ትርፍ እየጫነ ይሆናላ። ምን ያድርግ? በአቋራጭ በሰው ላብና በሰው እንጀራ እየገቡ በአደባባይ በማዕረግና በክብር የሚንፈላሰሱ የቀን ጅቦችን እያየ ምን ያስብ ታዲያ? ትላለች ባለጥቁር ሻርፕ።

    “ኧረ እባካችሁ ተው። ጭፍን ፖለቲከኛ ይመስል ቀልድ እያስመሰላችሁ በአገር ህልም አትቀልዱ እንጂ?” ወይዘሮዋ  ከሆዷ ተከማችቶ ሊያማት የደረሰ ሐሳቧን ትለዋለች። ይህን ጊዜ አጉል ፊት አሸፋፈኗ ግራ ያጋባው የመሰለ አንድ ተሳፋሪ፣ “ማን ነው በአገር የሚቀልደው? እኛ ወይስ የወገን ሀብትና ንብረት እየዘረፉ ለልጅ ልጅ የሚያስቀምጡት? የአገር ሀብት ንብረት የሚያግበሰብሱ ሙሰኞች?” ብላ ቱግ አለች። “ኧረ አረጋጊው በሉዋት። ‘ያላግባብ ዋንጫውን በሉት’ እያሉ ያለሰዓቱና ጊዜው መደንፋት ለደረጃ እንዳንጫወት እንደሚያሰርዘን አታውቅም እንዴ? ምን ነካት?” ብሎ መጨረሻ ወንበር መሀላችን የተሰየመ ወጣት የጦርነት ሊግ ወደ መሆን ያዘነበለውን ጨዋታ ዘወረው፡፡ መቼ ይሆን ነገር የመገለባበጥ ክህሎታችን የድህነትን ታሪክ ወደ መገልበጥም የሚሸጋገረው?

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። አባትና ልጅ ወርደው በምትካቸው የቀን ሥራቸውን ጨርሰው ወደማደሪያቸው የሚያዘግሙ ግንበኞች ተሳፍረዋል። የእጅ ሙያተኞቹ ከገቡ ጀምረው የሚያወሩት አንደኛው በዘመናዊዎቹ ስማርት ስልኮች ሥልት ተሠርታ በቅርቡ ስለገዛት የቻይና ስልኩ ነው። “አይ ቻይና! እውነተኛ የደሃ አጋር ማለት ቻይና ናት። ቻይናዎች ባይኖሩ መቼ እንዲህ ያየነው ሳይቀርብን ከሰው እኩል ሆነን እንኖር ነበር?” ትለኛለች ወይዘሮዋ ወደ ጆሮዬ ሹክክ ብላ እየተጠጋች። ወያላው አዲስ የጫናቸውን ተሳፋሪዎች ሒሳብ አምጡ ብሎ አንከፍልም እንዳሉት ሁሉ አፍንጫቸው ላይ ቆሟል። እነሱ እዚያች ሞባይል ቀፎ ላይ ቀልባቸው ሠፍሮ አይሰሙትም። “ . . . ለካ ሁለት ዘፈን አንድ ላይ መክፈት ትችላለህ?” ይላል አንደኛው የእጅ ባለሙያ። “እስኪ ማል? ሁለት ዘፈን ባንድ ላይ?” የወዲህኛው፣ የጓደኛውን ሞባይል ስልክ አጠቃቀም ግኝት የአንድን ታላቅ ምሁር የምርምር ሥራ ውጤት እንደማየት የቆጠረው ወዳጁ ሲመሰጥ እንታዘባለን። ባለስልኩ እንዳለው ሁለት ዘፈን ባይሆንም በሁለት የተለያዩ የሙዚቃ ማጫወቻዎች እኩል መዝሙርና ዘፈን ከፍቶ ‘ምን ብዬህ ነበር?’ ዓይነት ወደ ጓደኛው ይመለከታል። “ወይ ቴክኖሎጂ!” ይላል ወዳጁ እየፈነደቀ። “ወይ እኛና ቴክኖሎጂ!” ይላል ይኼን ትዕይንት የሚከታተል ሌላ ተሳፋሪ።

    “እና በዚህ ዓይነት ነው የሚጣለውን ጥለን፣ የሚያዘውን ይዘን፣ አብላልተን፣ አኝከን፣ አላምጠን ጤናማ  በሆነ የባህል፣ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ ዕድገት ውስጥ የምናልፈው?” ስትል እንደ ዘበት ለግላጋዋ ወጣት፣ ወይዘሮዋ ቀበል አድርጋ፣ “ዘመኑ የፈጣን ዕድገት ሆነ። ምን ይደረግ? ውጤቱ ደግሞ እንዲህ እንደምታይው መዝሙርና ዘፈን በአንድ ስፒከር አስከፍቶን ወይ አያመሰግኑ ወይ አይጨፍሩ የሚመርጡትን ሲያሳጣ ታያለሽ፤” ብላት ወደ ባለስልኩ ዞራ፣ ‘‘እባክህ አንዱን አጥፋው፤” አለችው። ብዙ ሳንጓዝ ግን ታክሲያችን ጥጓን ይዛ ቆመች። ወያላው “መጨረሻ” ብሎ አወጀብን፡፡ እኛ ግን በላይ በላዩ ከሚደራረብብን ነገር በዝቶ ቶሎ ካልጠገብን ስንል፣ በሁለት ጉንጭ የማኘካችንን ሒደት መጨረሻ የምናበጅለት አንመስልም ያሰኛል። ‘‘‘ሁለት እግር አለኝ ተብሎ ሁለት ዛፍ ላይ አይወጣም’ የሚባለው የዕድሜ ቅራሪ የተጋተ ተረት ታቅፈን ስለኖርን የቻይና ቴክኖሎጂ ቢያስደንቀንም፣ መጪው ጊዜ ከምናስበው በላይ ፍጥነቱና ተለዋዋጭነቱ ብዙ ያሳየናል፤›› የሚለው ከታክሲዋ ላይ ወርዶ ከአጠገቤ የሚራመደው ነው፡፡ በሰውየው አነጋገር ላይ ተጨማሪ አለኝ ያለ ሌላው ደግሞ፣ ‘‘እንደ ድንበር ድንጋይ አንድ ቦታ ላይ ለዘመናት መገተር ካልሰለቸን፣ ጊዜው ጥሎን መንጐዱ ብቻ ሳይሆን እኛንም ተረት ማድረጉ አይቀርም፤›› ሲል ሸክሙን አከበደው፡፡ ሸክሙን ማን ያቅልለው? ምርጫ ዋዜማ ላይ ሆነንም ጥያቄው ይቀጥላል፡፡ መልካም ጉዞ!      

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት