Monday, August 8, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ዝንቅምርጫ በዘውዳዊ ሥርዓት /1923-1967 ዓ.ም./

    ምርጫ በዘውዳዊ ሥርዓት /1923-1967 ዓ.ም./

    ቀን:

    በ1923 ዓ.ም. የመጀመሪያው የተጻፈ ሕገ መንግሥት ተረቆ የንጉሠ ነገሥቱን የማይገሰስ ሥልጣንን፣ የዘውድ አወራረስና የፓርላማ ማቋቋሚያ አዋጅ ይዞ በይፋ ወጣ፡፡ በዚህም ሕገ መንግሥት ተመሥርቶ የመጀመርያው ፓርላማ ተቋቋመ፡፡ የፓርላማው ይዘት እኩል የአባላት ቁጥር ያላቸው ሁለት ምክር ቤቶች ማለትም የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት እና የሕግ መምሪያ ምክር ቤት ተብለው ተቋቁመው ነበር፡፡ ፓርላማውም ከ1924 እስከ 1928 ሲሠራ ቆይቷል፡፡ የተጠቀሱት ምክር ቤቶች አባላትንም የሚመርጧቸው ንጉሠ ነገሥቱ ራሳቸው ነበሩ፡፡ ምክንያቱም በ1923  የተዘጋጀው ሕገ መንግሥት ‹‹ሕዝቡ ራሱ መምረጥ እስከሚችል ድረስ የምክር ቤቶቹ አባላት በንጉሡና በመኳንንቱ ይመረጣሉ›› የሚል አንቀጽ ስለነበረበት ነው፡፡ ይህ ፖርላማ በጣሊያን ወረራ ምክንያት እስከ 1935 ዓ.ም. ድረስ ተዘግቶ ነበር፡፡

    ከነፃነት በኋላ በ1935 ዓ.ም. የተቋቋመው ፓርላማም እንደፊተኛው የሕግ መምርያና የሕግ መወሰኛ  ምክር ቤቶች ነበሩት፡፡ የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት አባላትም በንጉሠ ነገሥቱ የተመረጡ ሲሆን የሕግ መምሪያ አባላት ግን እንደቀድሞው በንጉሡና በባለሟሎቻቸው አማካይነት የተመረጡ መሆናቸው ቀርቶ የአገር የሽማግሌዎች በየወረዳቸው ተሰብሰበው የሚመርጡዋቸው ባላባቶች እንዲሆኑ ተደረገ፡፡ እነዚህ የምርጥ ምርጥ ተወካዮች ከ1935 እስከ 1948 ዓ.ም. ድረሰ ሳይለወጡ ለአሥራ አምስት ዓመታት አገልግለዋል፡፡

    ከ1948 ዓ.ም. ጀምሮ ሕዝቡ ራሱ እንደራሴዎቹን በቀጥታ እንዲመርጥ ተፈቀደ፡፡ ከ1948-1967 ዓ.ም. በየአራት ዓመቱ አምስት ተከታታይ ምርጫዎች ተካሂደዋል፡፡ በወቅቱም ምርጫውን የሚያካሂደው የምርጫ ቦርድ የተቋቋመ ሲሆን፣ ከአገር ግዛት ሚኒስቴር ጋር በመተባበር ይሠራ ነበር፡፡

    የመራጭነት መስፈርቱም ኢትዮጵያዊ መሆን፣ ዕድሜ 21 ዓመትና ከዚያ በላይ፣ በአካባቢው ለአንድ ዓመትና ከዚያ በላይ የኖረ፣ ጤነኛ አእምሮ ያለው የሚል ሲሆን የተመራጭነት መስፈርት ደግሞ ኢትዮጵያዊ መሆን፣ ዕድሜ 25 ዓመት ወይም ከዚያ በላይ፣ ጤነኛ፣ በአካባቢው አንድ ዓመት ወይም ከአንድ ዓመት በላይ የኖረ፣ ሁለት ሺሕ ብር የሚገመት ተንቀሳቃሽ ንብረት ወይም አንድ ሺሕ ብር የሚገመት የማይንቀሳቀስ ንብረት ያለው መሆን ነበረበት፡፡ 

    ምርጫ በደርግ ዘመነ መንግሥት /1967-1983 ዓ.ም./

    ዘውዳዊ ሥርዓት በወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ከሥልጣን እንደተወገደ በጥቂት ወታደራዊ መኮንኖች የተወከለ «ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ» በሚል ስም ሥልጣኑን ጨበጠ፡፡ በሥራ ላይ የነበረው ፓርላማ ተበትኖ በምትኩ በ1967 ዓ.ም. በጥቅምት ወር ከልዩ ልዩ ወታደራዊ ክፍሎችና መሥሪያ ቤቶች የተውጣጡ 60 ሰዎችን ያቀፈ የመማክርት ጉባኤ ተመሠረተ፡፡ ይህ የመማክርት ጉባኤ እስከ 1968 ዓ.ም. ድረስ ሲሠራ ቆይቶ ተበተነ፡፡

    በ1979 ዓ.ም. 835 አባላት ያሉት የሥራ ዘመናቸውም አምስት ዓመት የሆኑ ባለ አንድ ሸንጎ ምክር ቤት በምርጫ ተሰየመ፡፡ በወቅቱ ለመራጭነት የሚያበቁ መስፈርቶችም፤ የመራጭ ዕድሜ 18 ዓመት እና በላይ፣ አእምሮው ጤነኛ፣ በፍርድ ቤት ቅጣት ውስጥ ያልሆነ የሚል  ነበር፡፡

    ዕጩውን የሚጠቁመውም፣ የሚያስመርጠው ኢሠፓ/ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ ነበር፡፡ ኢሠፓ የመድብለ ፓርቲ ሥርዓትን የሚቃወምና የሶሻሊስት ርዕዮትን የሚከተል ሥርዓት ሆኖ ጠቋሚው፣ አስመራጩ እና ተመራጩ ራሱ  ኢሠፓ ነበር፡፡

    ምርጫ በሽግግር መንግሥት /1983-1987 ዓ.ም./

    ኢሕአዴግ በትጥቅ ትግል በሥልጣን ላይ የነበረውን አምባገነናዊ መንግሥት ገርስሶ አገሪቱን ግንቦት 20 ቀን 1983 ዓ.ም. ከተቆጣጠረ በኋላ በተካሄደው የልዩ ልዩ የፖለቲካ ድርጅቶች ስብሰባ ሰላማዊ የሸግግር  መንግሥት ተመሠረተ፡፡ በሽግግር ወቅቱም እንደ ሕገ መንግሥት የሚያገለግል ቻርተር ፀደቀ፡፡ በቻርተሩ መሠረት 86 አባላት ያሉት የተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶች የተሳተፉበት የሽግግር መንግሥት ምክር ቤት ተመሠረተ፡፡ የምርጫ ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 11/1984 ዓ.ም. በሽግግር ወቅቱ ምክር ቤት ተዘጋጅቶ በየካቲት ወር 1984 ዓ.ም. የወረዳና የቀበሌ ጊዜያዊ አስተዳደር አካላት ምርጫ ተደረገ፡፡ ብዙ ሳይቆይ በዚሁ ዓመት በግንቦት ወር 1984 ዓ.ም. የብሔራዊ፣ ክልላዊ፣ የዞን እና የወረዳ ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ተካሄደ፡፡

    ምርጫ በኢ...ሪ /1987-2007 ዓ.ም./

    የኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ በሕገ መንግሥቱ አንቀፅ 102 መሠረት ነፃ፣ ገለልተኛና ፍትሐዊ ምርጫ ለማካሄድ የተቋቋመ ሲቪል ተቋም ነው፡፡

    ምርጫ ኮሚሽን ሥራውን አጠናቆ ሲጨርስ በምትኩ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ በአዋጅ ቁጥር 64/1985 ዓ.ም. መሠረት ተቋቋመ፡፡ ቦርዱ ከተሰየመበት ከኅዳር 1986 ዓ.ም. ጀምሮ የምርጫ አዋጁ አምስት ጊዜ ተሻሽሏል፡፡

    የኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ ከተቋቋመ ጀምሮ ያካሄዳቸው ጠቅላላ ምርጫዎች አራት ሲሆኑ፤ አንደኛው በግንቦት 1987፣ ሁለተኛው በግንቦት 1992፣ ሦስተኛው በግንቦት 1997፣ አራተኛው በግንቦት 2002 አካሂዷል፡፡ አምስተኛው አገር አቀፍ ምርጫ ግንቦት 16 ቀን 2007 ዓ.ም.  ይካሄዳል፡፡

    • የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ድረ ገጽ
    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    በዓለም ጂኦ ፖለቲካ መድረክ የኢትዮጵያ ተፈላጊነት

    የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በሦስት የአፍሪካ አገሮች...

    በአገር ጉዳይ አንዱ ባለቤት ሌላው ባይተዋር መሆኑ ይብቃ!

    ኢትዮጵያ የታፈረችና የተከበረች አፍሪካዊት አገር ናት፡፡ ለመላው የዓለም ጥቁር...

    ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በ2015 የሒሳብ ዓመት ተቀማጭ ገንዘቡን ከአንድ ትሪሊዮን ብር በላይ ለማሳደግ እንደሚሠራ አስታወቀ

    በተጠናቀቀው የሒሳብ ዓመት በተለያዩ ክንውኖቹ ከዕቅድ በላይ ውጤት ማስመዝገቡን...