Tuesday, August 9, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    እንዲህ ነበርን እንዲያ እንሆናለን ማለት ድሮ ቀረ!

    ሰላም! ሰላም! መቼም ለእናንተ የምደብቃችሁ ነገር የለም። ሰሞኑን እጆቼን አጣምሬ ስለትላንቱና ዛሬው እኔ፣ ደላላው አንበርብር ምንተስኖት ሳስብ ነበር። ቀስ በቀስ ብዙ እንቁላሎች በእግራቸው ከመሄድ አልፈው በአናታቸው ቆመው እያየሁ፣ ስለዝግመት ለውጥ ለማወቅ ብቻ በትምህርቴ ገፍቼ ቢሆን ኖሮ እያልኩ አንድ ጊዜ ራሴን ረገምኩ። ሁለተኛ ልደግም ስል ግን ማንጠግቦሽ ሰምታኝ ኖሮ፣ ‹‹አንተ ሰውዬ እንኳን ተምረህ ደልለህም የዋጋ ግሽበቱን አልቻልከው?›› ብላ ተቆጣችኝ። ‹እውነቷን ነው› ብዬ ይኼው ሳምንቱን ሙሉ ለንስሐ ማልጄ እየተነሳሁ መደዳውን ሳስቀድስ ሰነበትኩ። ዳሩ አስቀድሰን ስንመለስ ዓለም ጥምጣሟን ቀይራ ትጠብቀናለች። እንዲያውም አንድ ቀን ባሻዬ ከታወቀ ደብር ጠበል እንዳስመጡ ሰማሁ። ድንገት በኑሮ ጫና ምክንያት በተስተጓጎለው ቀልቤ ሰበብ ደጀ ሰላም መሳሙን ብዘነጋ እንኳ ብዬ በጄሪካን ቀንሼ አመጣሁና ቤት አስቀመጥኩት።

    እንደፈራሁት ከትናንት በስትያ ያሻሻጥኩት ቪላ ቤት አወዛግቦኝ ማልጄ ስወጣ ባይሆን አንድ ኒኬል ፀበል ጠጥቼ ለመውጣት ጄሪካኑን ስፈልገው ማጣት። ‹‹የት ሄደ?›› ብዬ ከነምልክቱ ማንጠግቦሽን ብጠይቅ፣ ‹‹ይኼን ሁለት ቀን ምግብ ተሠርቶበት በላኸው እኮ። ባይሆን ለሌላም ግዜ ውኃ ስትሄድ እንዳልቸገር ጄሪካን በርከት አድርገን ገዝተን ማስቀመጥ አለብን፤›› አለችኝኛ። ፀበል መሆኑን ልነግራት አልፈለግኩም። ነግሬያት ደግሞ ሁለታችንም ለንስሐ ስንሯሯጥ ጉልቻችን ይፍረስ? አይታወቅማ። አብዝቶ ምህረት የሚለምን ሰው ሕይወት እንደምን እየጣፈጠችው ትሄዳለች? ከልቤ እኮ ነው። ደላላነቴ ቀርቶብኝ ስለዳርዊን የዝግመት ጽንሰ ሐሳብ በጨረፍታ የሰማሁትን በደንብ በተማርኩ ኖሮ ብዬ በማሰቤ የጀመርኩት የፀፀት ጉዞ ደግሞ ሌላ ፀፀት ላይ ሲጥለኝ፣ ‹‹ሰው ማለት በፀፀት ላይ የሚያጠነጥን አዝጋሚ ፍጡር ነው፤›› ብዬ የራሴን ‹ቲዎሪ› ደመደምኩላችሁ። ምናለበት ሐሳብ እንደመደምደም ፍጥነታችን የተቦረቦሩ መንገዶችን ሞልተን መደምደም ላይ ‹ፋስት› ብንሆን ልበላችሁ እንዴ?

    እስካሁን ያልጠየቃችሁኝ ጥያቄ እኔ ራሴ ላንሳውና ጨዋታችንን እንቀጥል። ‹ብሎ ብሎ ደግሞ ለምን ዳርዊን ‹ቲዎሪ› ላይ ወሰደህ?› በሉኝ። የወሰደኝማ የዝግመት መጨረሻው ጭራቅነት ነው እንዴ? የሚል ሌላ ጥያቄ ነው። ምሁሩን የባሻዬን ልጅ ይኼን የልቤን ጥያቄ ሳነሳበት አፌን በእጁ አፈነው። ተቃዋሚዎች ቢሰሙኝ መቼስ አያምኑኝም። እንዴት? ‹የለም እሱ አያፍንህም። መንግሥት ነው ያፈነህ› ነዋ የሚሉኝ። አንዱ ባለፈው (የሠፈራችን ነዋሪ የነበረ) በረደኝ ብሎ በደንብ ያልተቀጣጠለ ከሰል ለመሞቅ መኝታ ቤቱ አስገብቶ ታፍኖ ሞተ። አስከሬኑ ተመረመረ። በጭስ ታፍኖ መሞቱ ለወዳጅ ዘመድ ለሠፈርተኛው ሳይቀር ተነገረ። ሐኪሞቹን ግን የሚያምናቸው ጠፋ። ታዲያ ምድረ ‹ኢ-አማኝ› ብሎ ብሎ ‹‹ከዛሬ ጀምሮ ከሰል አትጠቀሙ። የመንግሥት ወኪል ሆኗል፤›› እያለ እነዚያ ምስኪን ከሰል ነጋዴዎችን ገበያ አሳጥቶ አረፈው ተባለ። ‹ተው!› ቢባል ማን ይስማ። እንዲያው እኮ። ካልተጠነቀቀ ሰው በጪስ ታፍኖ አይሞትም እንዴ? ደግሞ ጭስ እንጂ ታፋኝ ምን አቅም ኖሮት ማምለጫ ያገኛል? ኧረ ተውኝ አደራችሁን።

    እና ምን እያልኩዋችሁ ነበር? አዎ . . . አፌን በእጁ አፈነው። በታፈነ ትንፋሽ ዓይኔ ፈጦ ‹ምነው?› ስለው በምልክት፣ ‹‹ከጦጣ ነው የመጣነው በመባሉ ብሽቀት የፈጠረባቸው መድረሻችን ጭራቅነት ነው ስትል ቢሰሙ ከአጥፍቶ ጠፊ አሸባሪ ይሉሃል፤›› አይለኝ መሰላችሁ? ማኖ አስነክቶ የማሰብ ነፃነቴን ሲያሸማቅቀው እኮ ነው። ዳሩ አልቀየመውም። ለራሴ ደኅንነት ብሎ ስለሆነ ይገባኛል። ስንቱ አለ አይደል እንዴ ለራሱ ደኅንነትና ለኑሮው መደላደል ሲል እየተስገበገበ አሳቢ መስሎ፣ አልሚ መስሎ ሰው የሚበላ የሰው ጭራቅ። ካጠፋሁ ይቅርታ! መቼም የጨዋታ ደረቅ ባህላችን አይደለም። አንዲት ተረት ላጫውታችሁ። ዩቲውብና ፌስቡክ ላይ ዘመኑ መጥቆ ተረት ማውራቴ ያስገረመው ካለ ‹ኔትወርኩ ቀርፋፋ ስለሆነ ነው› ብሎ ይለፈኝ። ግድ አለኝ?!

    - Advertisement -

    ድሮ ልጆች ሆነን በላንባ (ያን ግዜ ላንባ የሚበራው እንዳሁኑ ይመጣል ተብሎ የሚሄድ መብራት ጭራሽ ስላልነበረ ነው) ብርሃን አባቴ የነገረን ተረት ናት። ነገን በልጆቻችሁ መኖር የምትፈልጉ ወላጆች በዚህ አጋጣሚ ልብ በሉ። ልጆች በምትገዙላቸው ‹ብራንድ› ጫማዎች፣ ያለ ዕድሜያቸው ኪሳቸው ውስጥ በምታጭቁላቸው ገንዘብ፣ በምታስተምሯቸው ውድ ውድ ትምህርት ቤቶች አያስታውሷችሁም። እረፉት! ወላ ፕሮፌሰር ሆኑ (ፕሮፌሰር እንድትሆን ጠንክረህ ተማር ስባል ድሮ ከሰውነት ደረጃ የምዘል ይመስለኝ ነበር እኮ እናንተ) እንደኔ ደላላ፣ በማስተዋልና በጥበብ አዕምሯቸው ውስጥ በምትሰንቁት ምሳሌያዊ ትምህርት ብቻ ነው የሚያመሰግኗችሁ። ለምሳሌ እኔ የአባቴን ሳስታውስ፣ ‹‹አንድ ሰው ቀቅሎ የሚበላ ጭራቅ ነበር›› ብሎ የነገረኝ ተረት ትዝ ትለኛለች። እናም አንድ ረፋድ፣ እናቷ ገበያ ጥላት የሄደች ታዳጊ ብቻዋን ቤት ውስጥ ተቀምጣ ከተፍ አለባት። ወዲያው እሳት አቀጣጥሎ ገንቦ ውስጥ ከተታት። ውኃ ለመሙላት ውኃ ሊያመጣ ሲሄድ ልጅቷ ቶሎ ወጥታ ገንቦውን ድንጋይና እንቧይ ሞልታ ተደበቀችው። ጭራቁ ያመጣውን ውኃ በገንቦው ሞልቶ እሳቱን እየቆሰቆሰ ተቀመጠ። ተቀምጦ ገንቦው ውስጥ ያለው እንቧይ ‹ጧ!› ሲል ‹ዓይኗ ፈነዳ› ይላል። ‹ጧ!› ሲል ‹ጉንጯ ፈነዳ›። መጨረሻ ላይ ገንቦው ራሱ ፈነዳና ጭራቁን ገደለው። በቆፈሩት ጉድጓድ መቀበር ይመጣል ነው ነገሩ። ብድር ይቀር መሰላችሁ በምድር? ተረቴን መልሱ ከእነ ‹ኢንተረስቱ!›  ደግሞ ባንክ ለማጭበርበር ሞከረ እንዳታስብሉኝ፡፡ ስቀልድ ነው አደራ!     

     በነገራችን ላይ አንድ ጥሩ ይዞታ ላይ የነበረ ‹ካሚዮን› ካጋዛሁት ደንበኛዬ ጋር እንዲሁ በወሬ በወሬ ለልጆች ተረት ስለማውራት ልምድ አንስተን ስንጫወት፣ ‹‹የአሁን ዘመን ልጆች እኮ ተበድለዋል። ከእራት በኋላ ቴሌቪዢን ማየት ይፈቀድልን ብለው መነትረክ ነው የሚያውቁት። አፍ የሚያስከፍት ተረት እንዳልሰማን፡፡ ኑሮውም ነው መሰል አፍ የሚያስከፍት ተረት ሆኖብን፡፡ የልጅነት ጣዕማቸውን ወላጆች እያበላሸነው ነው፤›› አልኩት። ‹‹አይ አንተ! የዘንድሮ ልጅ እንኳን ለተረት መቼ ለወተት ይመቻል? አጥንት ብቻ እኮ ነው፤›› አለኝ። ‹ምንድነው የሚለኝ? ቋንቋና ምናብ በመለጠጥ ሳንበደል አድገናል ብለን ተኩራርተን ሳንጨርስ በአማርኛ ላንግባባ ነው?› ብዬ ስደነግጥ ቀጠለ። የአስደንጋጩ ብዛት!

    ‹‹ይኼውልህ እኔ የአምስት ዓመት ልጅ አለኝ። አንድ ቀን አጠገቤ ተቀምጦ የሆነ ነገር እየጎረጎረ አስነጠሰው። ‹እደግ› እንደማለት ‹ይማርህ!› ማለት። መውለዴን ብቻ እንጂ ስለልጅ አስተዳደግ ያልተማሩትን ወላጆቼን ያህል እንዳላሰብኩበት ያወቅኩት ያኔ ነው። ያዘኛ። ‹ማን ነው የሚምረኝ?› ብሎ ጀመረ። አንዴ ስቻለሁና ‹ፈጣሪ!› ብዬ መለስኩለት። ‹ምን አጥፍቼ ነው የሚምረኝ?› አለኝ። ብዙ ላስረዳው ሞከርኩ። ስላልተዋጠለት አንድ ጥያቄ ብቻ ጠየቀኝ። ‹አልምርህም ቢለኝ ዝም ትለዋለህ?› አለኝ። ‹ፈጣሪ መሐሪ ስለሆነ እንቢ አይልም› ስለው፣ ‹እንቢ ካላለ ታዲያ መጀመሪያም ጥፋት የሚባል የለም ማለት ነዋ› ብሎ ተነስቶ ሄደ። ይኼውልህ የዛሬ ልጅ…›› ብሎ ያጫወተኝ ትዝ ይለኛል። እኛም እንዲህ ነበርን ወይንስ እንጀራ እንጀራ ስንል ‹ሎጂክ› ተነነብን? ምን ያልተነነብን ነገር አለ ዘንድሮ ብዬ እኮ ነው? የማዳበሪያው ትውልድ ነገር ከተነሳ ራሱን በራሱ ማንበብና መፃፍ ያስተማረ ጩጬ ያለውን ልመርቅላችሁ። አንድም በልማትና ፈጣን የኢኮኖሚ ዕድገቱ ተባባሪ በመሆን፣ አንድም በፈጣን አላቂ ዕቃዎቻቸው የወረሩንን ሰዎች ዕቃዎች እያነሳ ጽሑፋቸውን ያነባል። ሲያነብ ‹ሜድ ኢን ቻይና› ነው። ቢል ያው ‹ቻይና› ነው። እና ምን ቢል ጥሩ ነው? ‹‹እኔንም የሠራኝ ቻይና ነው እንዴ?›› — ሆሆ! ይቀራል ብለህ ነው ትንሽ ከቆየን? ማሙሽ . . .  ይቀራል?

    በሉ እንሰነባበት። ያሻሻጥኩትን ቪላ ቤት ‹ኮሚሽን› በተቀበልኩ አመሻሽ ባሻዬ ደወሉልኝ። የማርያም አራስ ሊጠይቁ ያለ እኔ አልሆንላቸው ብሎ ነበር የደወሉልኝ። ተያይዘን አራስ ጥየቃ። ሳያት የት እንደማውቃት ጠፋኝ እንጂ መልኳ አዲስ አልሆነብኝም። ባሻዬን ጠጋ ብዬ ‹‹መቼ አገባች? አልሰማሁም ማግባቷን?›› አልኳቸው። ባሻዬ ደንግጠው፣ ‹‹ኧረ እባክህ ስለፈጠረህ ዝም በል። እኔ የወለደ እንጠይቅ አልኩህ እንጂ ላገባና ላላገባ እንመስክር ብዬ አመጣውህ?›› ብለው ሲቆጡኝ ነገሩ ገባኝ። የገባኝ መስዬ ባሻዬን ለመካስ፣ ‹‹እንዴት ነበር ታዲያ ምጡ? ጠናብሽ?›› ብዬ መጠየቅ። አፌ አያርፍም እኮ አንዳንዴ። ‹‹ማማጥ ድሮ ቀረ። ዕድሜ ለቀዶ ጥገና…›› አለችኛ። ባሻዬን ቀና ብዬ አላየሁም። ግድ ካልሆነ ባሻዬ በምንም ተዓምር በቀዶ ጥገና መገላገልን አይደግፉም። ስንቀለቀል መስማት የማይፈልጉትን ስላሰማኋቸው እንደሚቆጡኝ ገብቶኛል። ምኔ ሞኝ ነው ታዲያ? አውቄ ስልክ ተደወለለኝ ብዬ፣ ‹ማርያም ጭንሽን ታሙቀው› ብዬ ላጥ።

    ወዲያው ለልጃቸው ደወልኩለት። የተለመደችዋ ግሮሰሪ እንድንገናኝ ተነጋገርን። ስንገናኝ የሆነውን ነገርኩት። እንደ ወትሮው በአባቱ ወግ አጥባቂነት ዘና እያለ ያጫውተኛል ስል ኮስተር ብሎ፣ ‹‹በቃ አምጦ መውለድ ተረት ሊሆን ተቃረበ ማለት ነው?›› አለኝ። ‹‹አቤት?›› አልኩት ባሻዬ የመጡ መስሎኝ ክው ብዬ፡፡ ‹‹አሳሳቢ የሆነ እክል ሊገጥም እስካልቻለ ድረስ ሰው ለምን አምጦ መውለድ እንደሚፈራ አልገባኝም። በምጥ የሚወለድ ልጅ፣ የሚገኝ ፍሬ እኮ ጤናማነቱ ጥንካሬው ሌላ ነው። እህ በአቋራጭ የመክበር፣ በአቋራጭ የመድለብ፣ በአቋራጭ የመንገሥ የዘመኑ አካሄድ ስንቱን ጤናማ ተፈጥሯዊ በረከት አበላሸው መሰለህ? ሕመም ፈርተን፣ ላብ ተፀይፈን፣ ሥራ ንቀን፣ ጎንበስ ማለት ጠልተን፣ በአጠቃላይ ከምጥ ገሸሽ ብለን ያዋጣናል? ማቆራረጥና ዝላይ ዋጋ እንዳያስከፍሉን ፍራ፤›› እያለ ሲያስፈራራኝ አመሸሁ። ከአሁን አሁን አምጥ አለኝ ብዬ ነዋ። እንዲህ ነበርን እንዲያ እንሆናለን ማለት ድሮ ቀረ ብለን ብንሰነባበትስ? መልካም ሰንበት!   

              

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት