Tuesday, August 16, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ልናገርየአፍሪካ ቀንድ ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቁር መጋረጃ ሲቀደድ

    የአፍሪካ ቀንድ ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቁር መጋረጃ ሲቀደድ

    ቀን:

    በልዑልሰገድ ግርማ

    በቅርብ ዓመታት በኢትዮጵያ ውስጥ የተጀመረው ጠንከር ያለ ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ የለውጥ እንቅስቃሴ ቀድመው የተጀመሩትን አካባቢያዊ የመተሳሰር ተግባሮችን ወደ ላቀ ደረጃ ለማሸጋገር ከፍተኛ ዕገዛ በማድረግ ላይ ይገኛል፡፡ በጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የሚመራው ኢሕአዴግ መራሹ የኢትዮጵያ መንግሥት የውስጥ ሰላምንና ደኅንነትን ከማረጋገጥ ባሻገር፣ ከጐረቤቶቻችንና ከዚያም ባሻገር የሚኖረንን የውጭ ግንኙነት በመርህ ላይ የተመሠረተና የተሻለ ዕድገትና ጥቅም በሚያስገኝ መንገድ እንዲቀጥል አስፈላጊው ሁሉ በመደረግ ላይ ይገኛል፡፡

    በተለይም ለሁለት አሠርት ዓመታት ተቋርጦ የነበረውና በአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትራችን ሞት አልባው ጦርነት ተብሎ የተሰየመው የኢትዮጵያና ኤርትራ ግንኙነት እጅግ ተስፋ ሰጪ በሆነ መንገድ እየተሳለጠ ነው፡፡ የሁለቱ አገሮች ወደዚህ ደረጃ መድረስ እንዲሁ በአጋጣሚ የተከሰተ ሳይሆን የበርካታ ጂኦ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ የሆኑ አገራዊ፣ አካባቢያዊ፣ አኅጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ምክንያቶች ድምር ውጤት ነው፡፡ ጥቂቶቹን በዚህ መጣጥፍ ለመዳሰስ ይሞከራል፡፡

    የመጀመርያውና ዋነኛው ምክንያት የሁለቱ አገሮች የቆየ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ትስስር መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ ሁለቱ አገሮች በተፈጠረው ሁኔታ የከፋ ደረጃ በመድረሳቸው የተጐዱት ዜጐቻቸው ናቸው፡፡ በጦርነቱ በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ ዜጐቻቸው ሕይወታቸው ከማለፉ በተጨማሪ፣ እንደ አንድም ሆነ እንደ ሁለት አገሮች ለዘመናት የተሰናሰለው ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ባህላዊ ትስስር በእጅጉ እንዲሸረሸርና የፕሮፓጋንዳ ፍጆታም ጭምር በመሆን አገልግሏል፡፡

       የኢትዮጵያ መሪዎች በተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ያከናወኑና የፕሬዚዳንት ኢሳያስ መንግሥት ጆሮ ዳባ ልበስ በማለት የቆየ ቢሆንም፣ ኢሕአዴግ በቅርቡ ባደረገው ጥሪ መሠረት ለጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ የተሰጠው ምላሽ የኤርትራ ከፍተኛ የልዑካን ቡድን አዲስ አበባ በመጣበት ወቅት እጅግ ያስደመመንና ተስፋ የሰጠን ነበር፡፡ እሑድ ሐምሌ 1 ቀን 2010 ዓ.ም. ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ በአስመራ ባደረጉት ታሪካዊ ጉብኝት የኤርትራን ሕዝብ የዝምድና ረሃብና የናፍቆት ደረጃ ለመረዳት ያስችላል፡፡ የሁለቱ አገሮች ሕዝቦች በጉርብትና ብቻ አለመገለጻቸውንና ተመሳሳይነታቸውን እንድንረዳ አስችሎናል፡፡ ይኸው ጉዳይ የነበረውን አስቸጋሪ ጊዜ ወደ ኋላ በመተው አዲስ ምዕራፍ እንዲከፈት ወሳኝ አስቻይ ሁኔታ እንደሆነ ሁሉ፣ ወደፊትም ለሚደረገው ተስፋ ሰጪ መስተጋብር ዋነኛው የኃይል ምንጭ ሆኖ ያገለግላል፡፡

    የድንበር አካባቢ ሰዎች የኑሮ ሁኔታ ሁለተኛው የመልካም ግንኙነቱ አቀራራቢ ምክንያት ሆኖ ሊወሰድ ይችላል፡፡ በሰላምም ሆነ በጦርነት ያልተፈረጀ ሁኔታ ኢኮኖሚንም ያደቃል፡፡ በድንበር አካባቢ የልማት እንቅስቃሴዎች አልነበሩም፡፡ በተቃራኒው ድንበሩን ለመጠበቅ የሚወጣው ወታደራዊ ወጪ፣ የጦር መሣሪያ ግዢና ሥጋት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ በመምጣቱ ጥይት ባይተኮስም፣ ሥነ ልቦናዊ ጉዳት በማድረስ ያደረሰው ጉዳት እጅግ ብዙ ነው፡፡ እናትና ልጅ፣ ባልና ሚስት፣ እህትና ወንድም እንዲሁም ጥብቅ ትስስር ያላቸው ቤተሰቦች ከወዲህና ከወዲያ ማዶ ሆነው ሳይገናኙ፣ የታመመ ሳይጠይቁና የሞተ ሳይቀብሩ ሁለት አሥርት ዓመታትን አሳልፈዋል፡፡ የቁም ስቃይ ይሏል እንዲህ ነው፡፡ ይህ ድንበር ላይ እየተከፈለ ያለው ወታደራዊና ኢኮኖሚያ ዋጋ በሁለቱ አገሮች ሕዝቦች መካከል ማኅበራዊ ክስረትን እያስከተለ መቀጠል እንደሌለበት በሕዝቦች፣ በአገሮች፣ በቀጣናዊና ዓለም አቀፋዊ ተቋማት እየተወገዘ በመምጣቱ የሁለቱ አገሮች መንግሥታት በመጨረሻም ቢሆን ሰምተውታል፡፡

    በአፍሪካ ቀንድ በኢጋድ መሪነት የሚካሄደው የአካባቢያዊ ትስስር ፕሮጀክት አገሮችን በመሠረተ ልማት ከማስተሳሰርና ከሰጥቶ መቀበል መርህ ባሻገር አድማሱን እያሰፋ ይገኛል፡፡ ይኸው የቀንድ አገሮች በንግድ የመተሳሰርና አብሮ የማደግ አዝማሚያ ኤርትራን ያላካተተ ሆኖ ቆይቷል፡፡ የአፍሪካ ኅብረት ዋና ዓላማ በአፍሪካ አገሮች መካከል አንድነትና ትብብር ማምጣት ሲሆን፣ ይህም ዕውን የሚሆነው በአባል አገሮቹ መካከል ፖለቲካዊና ማኅበረ ኢኮኖሚያዊ ውህደት ሲፋጠን መሆኑን ያሰምርበታል፡፡ ይህ ደግሞ በተለይ ዕውን ሊሆን የሚችለው በአካባቢያዊ የፖለቲካና ኢኮኖሚያዊ ውህደት መሆኑን አስቀድሞውኑ ተወስኗል፡፡ ኢትዮጵያና ኤርትራ የሚገኙበት ኢጋድም ዘላቂ ልማትን ለማረጋገጥ አገሮች በትብብር ሰላምና መረጋጋትን ማረጋገጣቸው ወሳኝ እንደሆነ፣ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትን ቻርተር እንዲሁም የአፍሪካ ኅብረትን የመመሥረቻ ሰነድ ማጤን ተገቢ መሆኑን ያምናል፡፡

    ባለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት የሆነው ሁሉ ግን ኤርትራን ያካተተ አልነበረም፡፡ ኤርትራ ተገልላ የቆየችው ከአካባቢው ፀጥታ ጋር ተያይዞ መሆኑ የሚታወስ ሲሆን፣ አገሪቱን ያሽመደመደ የኢኮኖሚ ማዕቀብም ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጥሎባታል፡፡ አሁን የተጀመረው የሁለቱ አገሮች እውነታ ይኼንን አካባቢያዊና ዓለም አቀፋዊ ድባብ ይቀይራል ተብሎ ይገመታል፡፡ የሁለቱ አገሮች ጥምረት አካባቢያዊና አኅጉራዋ ውህደቱን እንደሚያፋጥን ይታመናል፡፡ ኤርትራ የአካባቢው እጅግ አስፈላጊና ስትራቴጂክ አገር በመሆኗ፣ አካባቢው ትቷት ወይም እሷ ከቀንዱ አካባቢ ተነጥላ ውህደትን ማሰብ የማይሆን በመሆኑ የሁለቱ አገሮች አዲስ ነገር ግን የቆየና ሥር የሰደደ ግንኙነት ውህደቱን ያፈጥነዋል፡፡

    የመካከለኛው ምሥራቅ አገሮች አሁን የደረሱበት ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ደረጃ፣ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በአፍሪካ ቀንድ በሚያደርሰው ተፅዕኖ ምክንያት ኢትዮጵያና ኤርትራ በበርካታ የትብብር መስኮች አብረው መሳተፍ እንደሚችሉ የሚፈጥረው አጋጣሚ ከፍተኛ ነው፡፡ እንደሚታወቀው የዓረብ አገሮች በተለይም የገልፍ ትብብር ምክር ቤት አገሮች ከነዳጅ ጥገኝነት ለመላቀቅና የኢኮኖሚያቸውን መሠረት ለማስፋት በሚያደርጉት ጥረት፣ እንዲሁም ለምግብ ዋስትናቸው መረጋገጥ የአፍሪካ ቀንድ አካባቢን በእጅጉ ይፈልጉታል፡፡ ኢትዮጵያና ኤርትራ ደግሞ የአገሮቹን የኢንቨስትመንት ትኩረት ይስባሉ፡፡

    የየመን ጦርነትና የኳታር ቀውስ የአካባቢው የፖለቲካ ጉዳይ ቢሆንም፣ የአፍሪካ ቀንድ አገሮች በጦርቱም ሆነ በቀውሱ ወገናዊነትም ሆነ ተሳትፎ ያሳዩበት ሁኔታ በመኖሩ፣ የገልፍ አገሮች የአሁኑም ሆነ የወደፊቱ ዘርፈ ብዙ እንቅስቃሴዎች ቀንዱ በአንድም ሆነ በሌላ ተፅዕኖ እንደሚያርፍበት አመላካች ነው፡፡ ኢትዮጵያና ኤርትራም ከገልፉም ሆነ ከሌሎች የመካከለኛ ምሥራቅ አገሮች ጋር የሚኖረውን የትብብር ማዕቀፍ በጋራ በመወሰንና ሁሉም ተጠቃሚዎች የሚሆኑበትንና የሰላም ኢኮኖሚ ልማት የማረጋገጥ ሥራ ለማከናወን መጣመራቸው የግድ እየሆነ መጥቷል፡፡

    የቀይ ባህር ደኅንነት ጉዳይም ሁለቱ አገሮች ሊተሳሰሩባቸው ከሚገቡ ጉዳዮች አንዱ ነው፡፡ ከስዊስ ካናል እስከ ባብ ኤል መንደብ ያለውና በዓረብ ባህረ ሰላጤ ያለው የባህር ላይ ደኅንነት ሁኔታ፣ የዓለም የንግድ ደኅንነት የሚፈተንበትና የሚረጋገጥበት አካባቢ በመሆኑ የአካባቢው አገሮች እንዲሁም የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብን ጥብቅ አጋርነት የሚጠይቅ አካባቢ ነው፡፡ ወርዱና ቁመቱ እጅግ ውሱን በሆነው የቀይ ባህር ደኅንነት ጂቡቲን፣ ሶማሊያንና ኤርትራን ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያንም የሚመለከት ይሆናል፡፡ ኢትዮጵያ አፈሯ በቀይ ባህር ውኃ ባይረጥብም የአካባቢው አገሮች ወደብ ተጠቃሚ እንደ መሆኗና ከቀይ ባህር በአማካይ በስልሳ ኪሎ ሜትር እንደመገኘቷ የቀይ ባህር ደኅንነት ይመለከታታል፡፡

    ኃያላንና አሁን ወደ ኃያልነት እየገሰገሱ ያሉ አገሮች፣ እንዲሁም አንዳንድ የመካከለኛ ምሥራቅ አገሮች በአካባቢው የጦር ሠፈር መመሥረታቸው የቀይ ባህርን አካባቢ ወሳኝነት የሚያሳይ ከመሆኑ ባሻገር፣ ከቀንዱ አገሮች ጋር ሊኖር የሚገባውን የኢኮኖሚ፣ የፖለቲካና የወታደራዊ ትብብር አመላካች ነው፡፡ ለአካባቢው ደኅንነት የቀንዱ አገሮች ትብብር ወሳኝ ነው፡፡ ከአንድ መቶ ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ያላት ኢትዮጵያ በአካባቢው የሚኖራት ከፍ ያለ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ሚና እንዲሁም በሰላም ማስከበርና ግንባታ የምትጫወተው አይተኬ ሚና፣ ከኤርትራ ጋር በሚደረግ የትብብር ማዕቀፍ ቢታገዝ ደግሞ ለአካባቢው የተሻለ ውጤት ማስመዝገብ እንደሚቻል ዕሙን ነው፡፡ የዓለም አቀፍ አገሮችና የዓለም አቀፍ ድርጅቶች መሪዎች የሁለቱ አገሮች ሰላም እንዲመለስ የበኩላቸውን ሲጥሩ ቆይተዋል፡፡ በቅርቡ አዲስ አባበና አስመራ የተመላለሱት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶናልድ ያማሞቶ ኃያላን ለአካባቢው ደኅንነት የሚሰጡትን ትኩረት ያሳያል፡፡

    በአካባቢው ያሉትና በየጊዜው የሚከሰቱትን የሽብርተኝነት፣ የድርቅና የረሃብ አደጋዎችን ለመቀነስ የቀንዱ አገሮች ትብብር አይተኬ እየሆነ መጥቷል፡፡ የዜጐችን መሠረታዊ ፍላጎት ለማሟላትም መተጋገዙ ዘላቂ ሰላምን ደኅንነትንና ልማትን ለማምጣት ያግዛል፡፡ ሁለቱ አገሮች በተፈጥሮ ያገኟቸውን ማኅበራዊና ባህላዊ እሴቶች በማቀናጀት ለአካባቢው የሚተርፍ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትርፍ ማስመዝገብ እንደሚችሉ በማመን፣ የትናንቱን ለታሪክ በመተው ዛሬን ለነገ መሠረት እንዲሆን መገንባት ያስፈልጋቸዋል፡፡ ትብብሩ የሕዝባቸው አንድነት ቀጣይነት እንዲኖረው በሚያስችልና የዜጐችን መብቶች በሚያከብሩ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓቶች ቢታገዙ ደግሞ፣ ጂኦ ፖለቲካዊ ሰላምና ደኅንነት ለማረጋገጥ ወሳኝ ወደ መሆን ይሸጋገራሉ፡፡

    ሁለቱ አገሮች በመካከላቸው ያለውን ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቁር መጋረጃ ቀዳደው ጥለውታል፡፡ በዚህ ውስብስብ ነገሮች በበዙበት ውጥንቅጥ ዓለም ውስጥ እንዲህ ዓይነት ክስተቶች ምሳሌ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ በእሑዱ የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የአስመራ ጉብኝትም፣ ግንኙነቶችን መደበኛ በነበሩበት ሁኔታ እንዲመለሱ ሁለቱ መሪዎች ወስነዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትራችንም ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነትን ሥራ ደርበው እንደሰጧቸው ገልጸዋል፡፡ መልዕክቱ ግልጽ ነው፡፡ ኤርትራ በዓለም አቀፋ ማኅበረሰብ የተጣለባት ማዕቀብ ሊነሳላት ይገባል፡፡ ወደ ኢጋድ አባልነቷም መመለስ አለባት፡፡ በእነዚህ ሁለት ተቋማት ተሰሚነት ያላት ኢትዮጵያ አሁን ከአስመራ ጋር ስምምነት ላይ ደርሳለች፡፡ አሁን ጊዜው የመደመር ሆኗል፡፡

    ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊው በኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት ስትራቴጂካዊ ጥናት ኢንስቲትዩት ተመራማሪ ሲሆኑ፣ ጽሑፉ የእሳቸውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን በኢሜይል አድራሻቸው leulsegedg@yahoo.com ማግኘት ይቻላል፡፡

    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img
    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    ለሰላም ድርድሩ ‹‹ከአፍሪካ ኅብረት አደራዳሪነት ውጭ ሌላው ተቀባይነት የለውም›› የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

    የሰሜን ኢትዮጵያን ጦርነትና ግጭት በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የተጀመረው የአፍሪካ...

    በተጠናቀቀው የበጀት ዓመት በንብረት ላይ የደረሰው የትራፊክ አደጋ በ494 በመቶ ጨምሯል

    በትራፊክ አደጋ 3,971 ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል በአገር አቀፍ ደረጃ በተጠናቀቀው...

    አዲሱን የመንግሥት መዋቅር ዘርግተው ያጠናቀቁ ተቋማት 31 በመቶ ብቻ ናቸው

    በሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ሥር ካሉት 160 የፌዴራል መንግሥት መሥሪያ...

    ለተቃርኖ ምክንያት የሚሆኑ ከንቱ ድርጊቶች ይወገዱ!

    ሰሞኑን የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ሦስተኛ ዙር የውኃ ሙሌት...