Sunday, August 14, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊሕግ ያልጠበቃቸው የማጀት እመቤቶች

    ሕግ ያልጠበቃቸው የማጀት እመቤቶች

    ቀን:

    የዓለም የሥራ ድርጅት እ.ኤ.አ. 2016 ያወጣው ሪፖርት እንደሚያሳየው በትንሹ 67 ሚሊዮን የቤት ሠራተኞች በየጓዳው ደፋ ቀና ይላሉ፡፡ አብዛኛው የሰው ኃይል የሚሰማራበት የቤት ሠራተኝነት መስክ ግን በሕግ የማይገዙ ግለሰቦች እንዳሻቸው የሚሆኑበት ነው፡፡ የቤት ሠራተኞች ለተለያዩ አደጋዎች የተጋለጡ ናቸው፡፡ በግለሰቦች ቤት ሲቀጠሩ በብዛት ግልጽ የሆነ የሥራ ውል ሳይኖራቸው፣ በብጣሽ ወረቀት ላይ የሰፈረ ስምምነት እንኳ ሳያደርጉ ነው፡፡ የአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነት ከሚመራባቸው ማንኛውም ሕግጋት ውጪ በመሆኑ ሁለቱን ወገን መዳኘት ኢትዮጵያን ጨምሮ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች ከባድ ነው፡፡

    ድርጅቱ አሉ ካላቸው 67 ሚሊዮን የቤት ሠራተኞች ውጪ ሌሎች በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ዕድሜያቸው ለሥራ ያልደረሱ ታዳጊዎች በቤት ሠራተኛ ስም በየማጀቱ ጉልበታቸው ይበዘበዛል፡፡ ይህ ቁጥር ባደጉትና በታዳጊ አገሮች በየዓመቱ በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ይገኛል፡፡ አመዛኝ ቁጥር ያላቸው የቤት ሠራተኞች ሴቶች እንደሆኑ አያጠራጥርም፡፡

    ድርጅቱ ከሁለት ዓመታት በፊት ይፋ ያደረገው ሪፖርት እንደሚያሳየውም 80 በመቶ የሚሆኑት የቤት ሠራተኞች ሴቶች ናቸው፡፡ በአጭሩ ይህ የሥራ መስክ ለሴቶች የተተወ ነው፡፡ ቀሪውን 20 በመቶ የሚይዙት ወንዶች ሾፌርና አትክልተኛ ሆነው ያገለግላሉ፡፡ ሴቶቹ ደግሞ ቤት የማዘጋጀት፣ ምግብ የማብሰል፣ ልብስ አጥቦ የመተኮስ፣ ሕፃናትና አዛውንቶችን የመንከባከብ ሌሎችንም ቤት ያፈራቸውን ሥራዎች የመሥራት ግዴታ አለባቸው፡፡

    80 በመቶውን ሥምሪት የተቆጣጠሩ ሴቶች ተመላላሽ ወይም ጠቅላላ ሠራተኛ ሆነው ይቀጣራሉ፡፡ በዓለም ላይ ከሚገኙ 25 ሴቶች መካከል አንዷ የቤት ሠራተኛ ትሆናለች፡፡ ይህም ማለት አራት በመቶ የሚሆኑ ሴቶች በየግለሰቡ ቤት ተቀጥረው ያለ እረፍት ደፋ ቀና ሲሉ ይውላሉ፣ በሳምንት አንድ ቀን እንኳ እረፍት ሳይኖራቸው ማድቤት ሲንደፋደፉ ይከርማሉ ማለት ነው፡፡

    ኑሮ ገፍቶ ከሰው ማድቤት ሲከታቸው ለተለያዩ ጥቃቶችም ተጋላጭ ይሆናሉ፡፡ የሚደርስባቸው አካላዊና ፆታዊ ጥቃት በቀላል የሚታይ አይደለም፡፡ ይህም ለቤት ሠራተኝነት ወደ ዓረብ አገር በሚሄዱ ኢትዮጵያውያን ላይ በስፋት የሚታይ ነው፡፡

    በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ለቤት ሠራተኝነት ወደ መካከለኛው ምሥራቅ ሲጎርፉ በአሠሪዎቻቸው የሚደርሱባቸውን ዘርፈ ብዙ ጥቃቶች ማንም የሚያውቀው ነው፡፡ ሙሉ ጤና ኖሯቸው ከአገር ይወጣሉ፡፡ ሲመለሱ ግን ጥቂት የማይባሉት እንዳልነበሩ ሆነው ነው፡፡

     አሠሪዎቻቸው ከፎቅ ላይ ገፍትረዋቸው በዚያው ሕይወታቸው ያለፈ ብዙ ናቸው፡፡ በሕይወት የተረፉም ዕድሜ ልክ አብሯቸው ከሚቆይ ከባድ የአካል ጉዳት ጋር እንዲኖሩ ይሆናል፡፡ አንዳንዶቹ በሚደርስባቸው አደጋ አካላቸውን ማላወስ ተስኗቸው አልጋ ላይ ውለው ያድራሉ፡፡ በሚደርስባቸው ከአቅም በላይ የሆነ የጉልበት ብዝበዛ ምክንያት ለውስብስብ የጤና ቀውስ የሚዳረጉም እንዳሉ ይታወቃል፡፡ ምን እንደሆኑ የማይታወቅም አዕምሯቸውን የሳቱም በሰዎች ዕርዳታ ወደ አገራቸው ሲመለሱ ይታያል፡፡ ኢትዮጵያውያን የቤት ሠራተኞች ተገንዘው በሬሳ ሳጥን ተጭነውም ይመጣሉ፡፡ ለዓመታት ደክመው የሠሩበትን ሰባራ ሳንቲም ሳያገኙ ባዶ እጃቸውን የሚመለሱም ብዙ ናቸው፡፡

    ይህ የሚሆነውም የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ በቤት ሠራተኞችና ቀጣሪዎቻቸው መካከል በሚተገበርበት አገር ነው፡፡ አንዲት ሴት ዓረብ አገር በቤት ሠራተኛነት ስትሄድ የሚኖርባትን ግዴታ አውቃ ቀጣሪውም ያለበትን ኃላፊነት ተረድቶ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት በዓረብ አገር የሚሠሩ ኢትዮጵያውያን ዝቅተኛ ወርኃዊ ክፍያም ተበጅቶላቸዋል፡፡ ዝቅተኛ የደመወዝ መጠን ባልተዘጋጀበት፣ የሠራተኛዋ ግዴታና መብት እምን ድረስ እንደሆነ በግልጽ የተቀመጠ ደንብ በሌለበት አገር በኢትዮጵያ ደግሞ በቤት ሠራተኞችና ቀጣሪዎቻቸው መካከል ያለው ግንኙነት በየቤቱ የተለያየ ነው፡፡

    በኢትዮጵያ ከቤት ሠራተኞች ጋር በቅርበት እየሠራ የሚገኝ መንግሥታዊ ያልሆነ ድርጅት ውስጥ የማኅበራዊ ፕሮጀክቶች አስተባባሪ ወ/ሮ አማረች ታደሰ፣ የቤት ሠራተኝነት በአገሪቱ እንደ አንድ የሥራ ዘርፍ እንኳን አይታይም ይላሉ፡፡ ይህም የሁለቱ ወገኖች የሥራ ግንኙነት እንደ ቀጣሪው ፈቃድና እንዳለው የሰው ኃይል አቅርቦት እንዲወሰን አድርጓል፡፡ የሰው ኃይል እጥረት ባለባቸው አካባቢዎች የሚሠሩ ሠራተኞች የተሻለ ክፍያ ሲያገኙ ሠራተኛ እንደ ልብ በሆነባቸው አካባቢዎች ደግሞ ሰዎች መጠጊያ እስካገኙ ድረስ በነፃም ሊያገለግሉ ይችላሉ፡፡

    እንደ አስተባባሪዋ ገለጻ፣ ከዓመታት በፊት አንዲት ሠራተኛ ያለ ዕረፍት ደፋ ቀና ስትል ከርማ በወሩ መጨረሻ ላይ የሚከፈላት ደመወዝ ከ15 ብር አይበልጥም ነበር፡፡ በወር 20 ብር የሚከፈላቸውም ጥሩ ቀጣሪ ያገኙ ናቸው፡፡ በአሁኑ ወቅት ግን ለሠራተኞች ከ600 ብር ያነሰ አይከፈልም፡፡ ዳሩ ግን ደሞ ቢሻሻልም በሠራተኞች ላይ የሚደርሰው ብዝበዛና ጥቃት አሁንም ድረስ አሳሳቢ ነው፡፡

    መጠለያና ምግብ ስላገኙ ብቻ ሳይከፈላቸው ቀኑን ሙሉ በሥራ ተጠምደው የሚውሉ ሠራተኞች አሁንም ድረስ አሉ፡፡ በአሠሪዎቻቸው አካላዊ ጥቃት የሚደርስባቸውም ብዙ ናቸው፡፡ በአሠሪዎቻቸው ወይም ቤት ውስጥ ባለ በሌላ ሰው የሚደፈሩም እንዲሁ፡፡ ተደፍረው ያረገዙትን ልጅ ለማሳደግ የከፋ ችግር ውስጥ የሚገቡ አሉ፡፡

    እንደ ሰው የማይቆጠሩ የቤት ሠራተኞች መኖራቸውን ‹‹ለሰዓታት ያለ ዕረፍት የሚሠሩ ብዙ ናቸው፡፡ ጎናቸውን የሚያሳርፉበት ቦታ የሌላቸውም አሉ፡፡ ያዘጋጁትን ጥሩ ነገር እንዳይበሉ የሚከለከሉም ያጋጥማሉ፡፡ ጥሩ ምግብ ሲያበስሉ ከጎን ሌላ ምድጃ ለኩሰው ለራሳቸው እንደነገሩ የሆነ ነገር እንዲያዘጋጁ ይደረጋሉ፤›› የሚሉት ወ/ሮ አማረች፣ የቤት ሠራተኞች እንደተለየ ፍጡር እንደሚታዩ ይገልጻሉ፡፡

    ይህንን ለማስተካከል የቤት ሠራተኞችና ቀጣሪዎቻቸው የሚገዙበት ሕግ ሊኖር ግድ ነው፡፡ የቤት ሠራተኞችን የተመለከተ ሕግ ግን ለረዥም ዓመታት አልነበረም፡፡ ይህ በዓለም አቀፍ የሥራ ድርጅት ለዘመናት ወደ ጎን የተተወ ጉዳይ ነበር፡፡ የሁለቱ ወገኖች ግንኙነት በሕግ እንዳይተዳደር ብዙ ምክንያቶች ሲደረድሩ ቆይተዋል፡፡ የለው ሙቭመንት ከስዊድን ኤምባሲ ጋር በመተባበር ባለፈው ሳምንት አጋማሽ ላይ ባዘጋጀው የውይይት መድረክ የሕግ ባለሙያዎችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ተገኝተው በጉዳዩ ያላቸውን ሐሳባቸውን አጋርተዋል፡፡ በዕለቱ የተገኙ አንድ የሕግ መምህር የሁለቱ ወገኖችን የሥራ ግንኙነት በሕግ ለማስተዳደር ከባድ ነው የሚሉ ወገኖች የሚያነሷቸውን መከራከሪያዎችም በዝርዝር አቅርበዋል፡፡

    የቤት ውስጥ ሥራ በጣም ግላዊና የማጀት ነገር ስለሆነ በሕግ ለመቆጣጠር ከባድ ነው፡፡ የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ ዓላማ የሥራ ሁኔታ ደረጃ እንዲኖረው ማድረግ ነው፡፡ ነገር ግን እያንዳንዱ ጓዳ እንደየሰዉ የተለያየ ስለሆነ በመሥፈርት መመዘን ከባድ ነው፡፡ ቀጣሪዎች ሠራተኞችን የሚቀጥሩት አቅሙ እስካላቸው ድረስ ነው፡፡ የሚጠይቁት ክፍያ በተወደደ መጠን ለመክፈል ስለሚቸገሩ ራሳቸው መሥራት ይጀምራሉ፣ ቀስ በቀስ ሠራተኛ መቅጠር ይተዋሉ፣ ይኼ ደግሞ ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል የሚሉ ነጥቦችን በማንሳት የቤት ሠራተኞችና አሠሪዎቻቸውን በሕግ እንዳይተዳደሩ ይደረደሩ የነበሩ ምክንያቶች መሆናቸውን የሕግ መምህሩ አንስተዋል፡፡

    ‹‹በጣም የጓዳና የግል ጉዳይ ነው፡፡ የጓዳ ጉዳይ ደግሞ በሕግ መገዛት የለበትም የሚለው ሐሳብ ተቀባይነት የለውም፡፡ ምክንያቱም የባልና ሚስት ግንኙነት፣ የወላጅና ልጆች ግንኙነት ሳይቀር በሕግ እየተገዛ ነው፡፡ ሌሎቹም እንዲሁ ምክንያታዊ መሠረት ስለሌላቸው ዓለም አቀፍ የሥራ ድርጅት የቤት ውስጥ ሠራተኞችን የተመለከተ ሕግ እ.ኤ.አ. በ2011 እንዲወጣ አድርጓል፤›› ሲሉ ተናግረዋል፡፡

    ከስምንት ዓመታት በፊት የወጣው ሕጉ 25 አገሮች ፈርመው ተቀብለውታል፡፡ ከነዚህ ፈራሚ አገሮች መካከል ሦስቱ ከአፍሪካ ናቸው፡፡ ከሦስቱ አገሮች መካከል ግን ምሥራቅ አፍሪካዊቷ ኢትዮጵያ የለችበትም፡፡ በዕለቱ የተገኙት የሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ኤርጎጌ ተስፋዬ (ዶ/ር) ጉዳዩን መንግሥት እንደሚያጤነው ገልጸዋል፡፡ ጉዳዩ በሕግ እንዲተዳደር የማድረግ ጅምሮችም እንደነበሩ በወቅቱ ተገልጿል፡፡

    የሁለቱ ወገን ግንኙነት በሕግ እንዲተዳደር ማድረግ ጠቀሜታው ለቀጣሪዎችም ነው ያሉት ወ/ሮ አማረች፣ ከቤት ሠራተኞችም በኩል የተለያዩ ችግሮች መኖራቸውን ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ኃላፊነታቸውን በአግባቡ የማይወጡ ሲያልፍም የወንጀል ድርጊት የሚፈጽሙ መኖራቸውን ተናግረዋል፡፡ በማረሚያ ቤት ከሚገኙ ሴት ታራሚዎች መካከል ብዙዎቹ የቤት ሠራተኞች መሆናቸውንም በማስረጃነት አንስተዋል፡፡

    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img
    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    ለሰላም ድርድሩ ‹‹ከአፍሪካ ኅብረት አደራዳሪነት ውጭ ሌላው ተቀባይነት የለውም›› የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

    የሰሜን ኢትዮጵያን ጦርነትና ግጭት በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የተጀመረው የአፍሪካ...

    በተጠናቀቀው የበጀት ዓመት በንብረት ላይ የደረሰው የትራፊክ አደጋ በ494 በመቶ ጨምሯል

    በትራፊክ አደጋ 3,971 ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል በአገር አቀፍ ደረጃ በተጠናቀቀው...

    አዲሱን የመንግሥት መዋቅር ዘርግተው ያጠናቀቁ ተቋማት 31 በመቶ ብቻ ናቸው

    በሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ሥር ካሉት 160 የፌዴራል መንግሥት መሥሪያ...

    ለተቃርኖ ምክንያት የሚሆኑ ከንቱ ድርጊቶች ይወገዱ!

    ሰሞኑን የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ሦስተኛ ዙር የውኃ ሙሌት...