Sunday, August 7, 2022
ሌሎች ዓምዶች

    የሰላም የኖቤል ሽልማቱ ትሩፋትና ዕዳ

    - Advertisement -spot_img

    በብዛት የተነበቡ

    ባለፈው ሳምንት ታላላቅ የሚባሉ ዓለም አቀፍ የመገናኛ ብዙኃን ብዙም ባልተለመደ ሁኔታ ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊነትን ከበጎ ሥራዎችና ስኬቶች ጋር በማቆራኘት፣ የዘገባቸው ማሟሻና የትንታኔያቸው ማሳያ አድርገው ሰንብተዋል፡፡

    ፍረወይኒ መብራሃቱ የሲኤንኤን የዓመቱ ጀግኒት መሆኗን በመዘገብና በማብራራት ላይ እያሉ፣ የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የኖቤል የሰላም ሽልማትን መቀበል አክለውበት የመገናኛ ብዙኃኑ ስለኢትዮጵያ በተደጋጋሚ ዘግበዋል፣ እየዘገቡም ነው፡፡

    በተለይ ማክሰኞ ኅዳር 30 ቀን 2012 ዓ.ም. በኖርዌይ ርዕሰ ከተማ ኦስሎ ተገኝተው የሰላም የኖቤል ሽልማታቸውን በተቀበሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ፣ ከሽልማቱ ጋር በተገናኘ የተለያዩ አስተያየቶች እየተሰጡ ነው፡፡

    የተለያዩ የማኅበራዊ የትስስር ገጾች ላይ ያሉ ኢትዮጵያውንም ከኖቤል የሰላም ሽልማት ሥነ ሥርዓት በኋላ ደስታቸውን ሲገልጹ፣ በተለየ መንገድ ተቃውሞ ያሰሙ ጥቂቶችም ተስተውለዋል፡፡

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሰላም ኖቤል ሽልማቱን በተቀበሉበት ወቅት ለሰላም ያላቸውን ቀናዒነት በዝርዝር ያቀረቡ ሲሆን፣ በተለይ ወጣት ወታደር በነበሩበት ወቅት የጦርነትን አስከፊ ገጽታ የተመለከቱ በመሆናቸው ሰላም እጅግ አስፈላጊ ነገር እንደሆነና ሁሉም ተረባርቦ ሊያረጋገጠው የሚገባ እጀግ ውድ ዋጋ ያለው ሀብት መሆኑን በአጽንኦት ሲከታተሉዋቸው ለነበሩ ሁሉ አስረድተዋል፡፡

    በተለይ በኢትዮ ኤርትራ ጦርነት ወቅት በወጣት ዕድሜያቸው በራዲዮ ኦፕሬተርነት በተሳተፉበት ወቅት በጓዶቻቸው ላይ የደረሰውን ጥቃትና ዕልቂት አስታውሰው፣ በወቅቱ የተሰው ጓዶቻቸውንና ቤተሰቦቻቸውን ሁሌም እንደሚያስቧቸው ገልጸዋል፡፡ እንዲህ ያሉ የጦርነትን አስከፊ ገጽታ በጦርነት መሀል ሆነው መታዘባቸው፣ ለሰላም ጠንክረው እንዲሠሩ ገፊ ምክንያት እንደሆናቸውም አብራርተዋል፡፡

    ከአሥራ ስምንት ወራት በፊት ወደ ሥልጣን ሲመጡ ቅድሚያ ሰጥተው ካከናወኗቸው ዓበይት ተግባራት መካከል አንዱና ዋነኛው፣ በኢትዮጵያና በኤርትራ መሀል ለ20 ዓመታት የዘለቀውን ጦርነትም ሰላምም የሌለበትን ፍጥጫ በመቅረፍ በሁለቱ አገሮች መሀል ሰላም እንዲሰፍን ማድረግ ነበር፡፡

    ይህ የሰላምና የዕርቅ ውሳኔና ጥሪ ከኤርትራ ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ምላሽ በማግኘቱና በሁለቱ አገሮች መካከል ተቋርጠው የነበሩት የአየር ትራንስፖርትና የቴሌኮም አገልግሎት የተጀመሩ ሲሆን፣ ለዓመታት ተዘግተው የነበሩ ድንበሮች ለጥቂት ወራትም ቢሆን ተከፍተው ነበር፡፡

    ይህን በሁለቱ አገሮች ግንኙነት ላይ የተፈጠረውን ለውጥ በዋነኛነት ከግምት ያስገባው የኖቤል ሽልማት ኮሚቴም፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩን የዘንድሮ የሰላም ተሸላሚ እንዲሆኑ አድርጓቸዋል፡፡

    በዚህም መሠረት ሽልማታቸውን በታላቅ ሥነ ሥርዓት ተቀብለዋል፡፡ ከሽልማቱ በኋላ የተለያዩ አስተያየቶችም እየተሰጡ ነው፡፡ አብዛኞቹ አስተያየቶች አዎንታዊ ቢሆኑም፣ በኢትዮጵያና በኤርትራ መሀል ያለው ወቅታዊ ግንኙነትን በማውሳት አሉታዊ አስተያየቶች የሰጡም አሉ፡፡

    በተለይ የሁለቱ አገሮች ግንኙነት አሁን ላይ በጀመረው ፍጥነት መጓዝ ባለመቻሉ፣ የድንበሮቹ መልሶ መዘጋት፣ እንዲሁም የሰላም ስምምነቱ ዝርዝር ጉዳዮች ይፋ አለመሆንና ተቋማዊ አሠራር አለመዘርጋቱን በመጥቀስ የሽልማቱ ተቺዎች የሚሰጡት አስተያየት ነው፡፡

    ከዚህ በተቃራኒ ደግሞ በቅርብ ዓመታት መፍትሔ ያገኛል ተብሎ የማይገመተውን የሁለቱን አገሮች ግንኙነት በምንም ሁኔታ ቢሆን ወደ ሰላም ማምጣታቸው በራሱ ትልቅ ስኬት ነው በማለት፣ ሽልማቱና ዕውቅናው ተገቢ እንደሆነ የሚሟገቱ አሉ፡፡  

     የኖቤል የሰላም ሽልማት ኮሚቴም ቢሆን ሽልማቱን ለእሳቸው ለመስጠት ሲወስን ወቅታዊውን ሁኔታ አይገነዘብም ብሎ ማሰብ እንደሚያስቸግር የሚገልጹ ወገኖች፣ ሽልማቱ ያላቸውን ተነሳሽነትና ቀጣይ ቀጣናዊ ሁኔታዎችን ከግምት በማስገባት የተሰጠ ተገቢ ዕውቅና እንደሆነም፣ ለመከራከሪያቸው ማጠናከሪያ አድርገው ያቀርቡታል፡፡

    ከሁሉም በላይ ደግሞ በሽልማቱ ወቅት ኢትዮጵያ ቅኝ አገዛዝን ለመመከት ያሳየችው ቀደምት ተጋድሎ፣ እንዲሁም የሰው ዘር መገኛ መሆኗ ከመድረኩ መሰማቱ ሽልማቱ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ብቻ ሳይሆን የመላው ኢትዮጵያውን እንደሆነ በመግለጽ፣ በጉዳዩ ላይ የሚሰነዘሩ አሉታዊ አስተያየቶችን ይሞግታሉ፡፡

    ከኖቤል የሰላም ሽልማት መረጣና ዕውቅና ጋር በተገናኘ የተጻፉ በርካታ መጣጥፎች እንደሚያሳዩት ከሆነ ደግሞ፣ ሽልማቱን የሚቀበሉ ተቋማትም ሆኑ ግለሰቦች የተለያዩ ተቃውሞዎችን ማስተናገዳቸው የተለመደ ነገር እንደሆነ ያወሳሉ፡፡

    አንዳንድ ጽሑፎች ሽልማቱን ፖለቲካዊ አንድምታው የጎላ በመሆኑና ፖለቲካ ደግሞ የተለያየ አረዳድ፣ ትንተና፣ እንዲሁም ትርጉም የሚሰጠው ከመሆኑ አንፃር ሽልማቱ ማጨቃጨቁ አይቀሬ እንደሆነ ይገልጻሉ፡፡

    እንደ ማሳያነትም የመጀመርያው ጥቁር አሜሪካዊ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ የሰላም ሽልማት አሸናፊ በሆኑበት ወቅት የተነሳውን ተቃውሞና ጭቅጭቅ የሚያቀርቡ በርካቶች ናቸው፡፡

    ፕሬዚዳንት ኦባማ ለሰላም ኖቤል አሸናፊነት የተመረጡት ምንም ሳይሠሩና የፕሬዚዳንትነት አገልግሎታቸውም አለመፈተኑን በመጥቀስ በወቅቱ ከፍተኛ ትችት ይሰነዘሩ እንደነበሩት ሁሉ፣ ፕሬዚዳንቱ ለዓለም ሰላም በትጋት እንደሚሠሩ ቃል መግባታቸውን ተከትሎ በመላው ዓለም ከነበራቸው ተቀባይነትና የለውጥ ወኪልነት አንፃር፣ ለዓለም ሰላም ሊያበረክቱ የሚችሉትን አስተዋጽኦ ከግምት በማስገባት የተሰጣቸው ዕውቅና ተገቢ ነው በማለት የሚሞግቱ በርካቶች ነበሩ፡፡

    ባለፈው ሳምንት መጀመርያ ላይ ሽልማታቸውን የተቀበሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይም፣ እንዲህ ከመሰሉ ክርክሮች ሊያመልጡ እንደማይችሉ ከዚህ ዓለም አቀፋዊ ሁኔታና ትንታኔ መረዳት ይቻላል፡፡

    በዚህም ምክንያት በተለይ በርከት ያሉ ኤርትራውን እንደ አልጄዚራና ሲኤንኤን በመሳሰሉ መደበኛ የመገናኛ ብዙኃን፣ እንዲሁም በተለያዩ የማኅበራዊ ትስስር ገጾች ላይ የኤርትራ መንግሥት በአገሪቱ ዜጎች ላይ እየደረሳቸው ያሉ በርካታ ጉዳዮች በመዘርዘር ተቃውሞ ያሰሙ ሲሆን፣ በኦስሎ ከተማ ተገኝተውም የተቃውሞ ሠልፍ አድርገዋል፡፡

    ነገር ግን ለእነዚህ ግለሰቦች በርካታ ኢትዮጵያውን ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ የኤርትራ የውስጥ ጉዳይ የኤርትራውያን እንጂ የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር ጉዳይ አይደለም፣ ሽልማቱም የተሰጠው በሁለቱ አገሮች ለዓመታት ተቋርጦ የነበረውን ግንኙነት በማደሳቸው እንጂ፣ ኤርትራውያኑ የሚያነሱትን የዴሞክራሲና የመልካም አስተዳደራዊ ጥያቄ እንዲፈቱ በማድረጋቸው አይደለም በማለት፣ ለተቃውሞው ምላሽ በመስጠት ተጠምደው ሰንብተዋል፡፡

    ሌላው በማኅበራዊ ትስስር ገጾች ከሽልማቱ በኋላ ሲሰነዘሩ የነበሩ አስተያየቶች ደግሞ ሽልማቱ ተገቢ መሆኑን የሚጠቅሱ ቢሆኑም፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሽልማቱንና የዕውቅናውን ያህል በአገሪቱ የተለያዩ ሥፍራዎች የሚስተዋለውን የሰላም ዕጦት በመቅረፍ፣ በመላ አገሪቱ መረጋጋት በማስፈን የሰላም አባትነታቸውን ማስመስከርና ማረጋገጥ እንደሚገባቸው የሚወተውቱ ናቸው፡፡

    ከኢትዮጵያውያን የማኅበራዊ ትስስር ገጾች ውትወታ በተጨማሪም፣ የተለያዩ ዓለም አቀፍ የመገናኛ ብዙኃንም ሽልማቱ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሰላም ዘርፍ ተግተው እንዲሠሩ በር የሚከፍት ዕውቅና እንደሆነ ከመግለጽ ባለፈ፣ ሰላምን በመላ አገሪቱ ለማስፈንና በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች ያሉ አለመረጋጋቶችን ዘላቂ መፍትሔ ከመስጠት አንፃር ከፍተኛ ሥራ የሚጠብቃቸው ከመሆኑ አንፃር ሽልማቱ አብሮ ይዞት የመጣው ዕውቅና ብቻ ሳይሆን፣ ከፍተኛ ኃላፊነት መሆኑንም በዘገባቸው አንፀባርቀዋል፡፡

    የሰላም የኖቤል ሽልማት መሰጠት የጀመረው እ.ኤ.አ. ከ1901 ዓ.ም. ጀምሮ ሲሆን፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ 100ኛ የሰላም የኖቤል ሽልማት ተሸላሚ ናቸው፡፡ ከዚህ ቀደም ከአፍሪካ ተሸላሚዎች ተርታ ተሠልፈዋል፡፡

    የኖቤል ሽልማት መርሐ ግብሮች ሰላም፣ ኢኮኖሚክስ፣ ሥነ ጽሑፍ፣ እንዲሁም የሳይንስ ዘርፎችን የሚያካትት ሲሆን፣ በእስካሁኑ የሽልማት ሥነ ሥርዓትም ለ597 ጊዜያት ያህል በተካሄዱ የሽልማት ሥነ ሥርዓቶች ለ950 ግለሰቦችና ተቋማት ሽልማቱ ተበርክቷል፡፡

    ከአፍሪካ የሰላም የኖቤል ሽልማትን እ.ኤ.አ. በ1960 በመቀበል ደቡብ አፍሪካዊ መምህር፣ ወትዋችና ፖለቲከኛ የነበሩት የአፍሪካን ብሔራዊ ኮንፈረንስ (ANC) ፕሬዚዳንት የነበሩት አልበርት ሉቱሊ ቀዳሚ ሲሆኑ፣ ከእሳቸው ቀጥሎ በርካታ አፍሪካውያን ሽልማቱንና ዕውቅናውን አግኝተዋል፡፡

    የኖቤል የሰላም ሽልማትን የተቀበሉ ሌሎች አፍሪካውያን ደግሞ የግብፅ ፕሬዚዳንት አንዋር ሳዳት፣ በእስራኤልና በግብፅ መካከል የነበረውን አለመግባባት ለመፍታት ላሳዩት የሰላም መነሳሳት ከእስራኤል ፕሬዚዳንት ሜናሂም ቤጊን ጋር እ.ኤ.አ. በ1978 በጋራ ሽልማቱን ተቀብለዋል፡፡

    በደቡብ አፍሪካ የነበረውን የአፓርታይድ ሥርዓት ጋር ተያይዘው የተፈጠሩ አለመግባባቶችን በሰላም ለመፍታት ባደረጉት አስተዋጽኦ እንዲሁ በ1984 ዓ.ም. የኖቤል ሽልማት ለቄስ ዴዝሞንድ ቱቱ የተበረከተ ሲሆን፣ ሌላው ደቡብ አፍሪካዊ የነፃነት ታጋይ ኔልሰን ማንዴላ በ1993 ዓ.ም. ከፌሬደሪክ ዴክለርክ ጋር ሽልማቱን ወስደዋል፡፡

    ከእነዚህ በተጨማሪም ጋናዊው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ የነበሩት ኮፊ አናን በ2001 ዓ.ም.፣ ኬንያዊቷ የአካባቢ ጥበቃ ተቆርቋሪ ዋነጋራ ማታይ በ2004 ዓ.ም.፣ ግብፃዊው የዓለም አቀፍ አቶሚክ ኢነርጂ ዳይሬክተር የነበሩት መሐመድ አልባራዳይ በ2005 ዓ.ም.፣ የቀድሞ የላይቤሪያ ፕሬዚዳንት የነበሩት ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ በ2011 ዓ.ም.፣ እንዲሁም የፀደይ አብዮትን ተከትሎ በቱኒዝያ ተፈጥሮ የነበረውን አለመረጋጋት ለመፍታት አስተዋጽኦ ላበረከቱት የቱኒዝያ ናሽናል ዲያሎግ ኳርቴት እንደ ተቋም ሽልማቱን በመውሰድ የሚጠቀሱ ናቸው፡፡

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይም እዚህን አፍሪካውንን የሰላም ሽልማቱን በመቀበል የተቀላቀሉ ሲሆን፣ በአገሪቱ ሰላም ለማስፈን ከፍተኛ ጥረት ከፊታቸው እንደሚጠብቃቸው የሚገልጹ በርካቶች ናቸው፡፡ ከዚህ አንፃር የሽልማቱን በረከት ወደ ተጨባጭ ተግባር ለመቀየር እንደ መነሻ እንደሚሆንና ያላቸውን የሰላም ቀናዒነት ማረጋገጫ ማኅተም ተደርጎ ይወስድ ዘንድ፣ በመላ አገሪቱ ሰላምን ማስፈን ከፊታቸው እንደሚጠብቃቸው በርካቶች ያስረዳሉ፡፡

    - Advertisement -
    - Advertisement -spot_img

    ትኩስ ጽሑፎች

    ተዛማጅ ጽሑፎች

    - Advertisement -
    - Advertisement -