Thursday, August 18, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - ማስታወቂያ -
    - ማስታወቂያ -

    የባለሙያ እጥረት ፈተና የሆነበት ዓለም አቀፍ የሒሳብ አያያዝ ትግበራ

    - ማስታወቂያ -

    ተዛማጅ ፅሁፎች

    ለም አቀፍ የሳብ አያያዝ የመንግትና የል ድርጅቶች የሚተገብሩት ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ የሳብ አራር ርዓት ነው፡፡ ይህንን ሥርዓት በለም ላይ ከ140 ላይ የሚሆኑ አገሮች እንደሚተገብሩት መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ በዓለም ላይ ተወዳዳሪ የሆኑና ለብረተሰቡ ግልፅ የሳብ ሪፖርት ያላቸው ተቋማትና ድርጅቶችን ለመፍጠር ታስቦ በኢትዮጵያም ተግባራዊ ለማድረግ ከ2007 ዓ.. ጀምሮ ይህንን የሚከታተልና የሚቆጣጠር ብሎም ግንዛቤ በመፍጠር ትግበራውን እንዲያስፋፋ የኢትዮጵያ ሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድ በአዋጅ ቁጥር 847/2006 ተቋቁሞ በራ ላይ ይገኛል፡፡

    ቦርዱ በተለይ በአምስት መታት በገር አቀፍ ደረጃ ዓለም አቀፍ የሳብ አያያዝን ተግባራዊ ለማድረግ በማቀድ እስከ 2012 ዓ.ም. የቆየ የትግበራ ፕሮግራም አውጥቶ ሲራ ቢቆይም እንደታሰበው ውጤታማ ሊሆን አለመቻሉን የኢትዮጵያ ሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድ ምክትል ዋና ዳይሬክተ አቶ ፍቃዱ አጎናፍር ይገልሉ፡፡

    የአገሪቱ የሒሳብ አያያዝ፣ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ ብሎም ኦዲት አሠራር የሚፈለገለው ደረጃ ላይ ባለመድረሱ በሚፈለገው ደረጃ የሒሳብ አያያዝ ሥርዓቱን ለማስተግበር እስከ 2016 ድረስ የሚቆይ ሌላ የትግበራ መር ግብር አዘጋጅቶ እንዲንቀሳቀስ ግድ ብሎታል፡፡

    የትግበራው እንደታሰበው ያለመሳካት ምክንያት ሒሳብ አያያዝ ቦርዱ መቋቋም ጋር እኩል ሲቋቋም መጀመሩና በወቅቱ የነበሩትን ሁኔታዎች ግንዛቤ ውስጥ ያላስገባ እንደነበር በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የአካውንቲንግ ትምህርት ክፍል መምህር የሆኑት አቶ ስንታየሁ ደምሴ ይገልጻሉ፡፡ ከኢትዮጵያ ሒሳብ አያያዝ ቦርድ ጋር በቅርበት የሚሩት አቶ ስንታየሁ ቦርዱን የማዋቀር ራና የሒሳብ አያያዝ ትግበራ ራው በተመሳሳይ ጊዜ መጀመሩ በክክል ያልታሰበበት እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡

    ዓለም አቀፍ የሒሳብ አያያዝን እንተግብር ወደሚል ሳብ ሲገባ በመጀመሪያ ግምት ውስጥ መግባት የነበረበት በሙያው የለጠነ የሰው ይል ሲሆን በእኛ ገር በቂ የሰው ይል በሌለበት ወደ ትግበራ ለመግባት መሞከሩ ውታማ እንዳይሆን አድርጎታል ብለዋል፡፡ ዩኒቨርሲቲዎችም ሆነ ሌሎች የትምህርት ተቋማት አይኤፍአርኤስን ሳይሆን ጋፕ (Generally Accepted Accounting Principles) የትባለውን ሥርዓት እንደነበር ተናግረው ወደ አዲስ ሥርዓት ሲገባ የትምህርት ተቋማቱንም ዝግጁ አለመደረግ ሌላው እንፋት እንደሆነ ያብራራሉ፡፡

    የባለሙያዎች በገር ውስጥ አለመገኘት የሚገኙትም በቁጥር እጅግ በጣም አነስተኛ መሆን ሥርዓቱን ለመተግበር ውድ ክፍያ እንዲያስፈልገው አድርጎታል ይላሉ፡፡ በተጨማሪም የግል ድርጅቶችም ሆኑ የመንግት ተቋማት የሒሳብ አያያዝ ሥርዓቱ ምን ይነት ጥቅም እንዳለው ግንዛቤ ሳይኖራቸው ቀጥታ ተግብሩ መባላቸው ከወጪው ጋር ሲያነጻጽሩት ኪሳራ ብቻ መስሎ እንዲታያቸው ማድረጉን አስረድተዋል፡፡ በዚህም ምክንያት ድርጅቶቹ ለግብር ተቆጣጣሪው አካል ከሚያሳውቁት ሒሳብ ውጪ ለሌላ አካል ግል የማድረግ ልምድ ባለመኖሩ አስቸጋሪ መሆኑንና አሁንም ድረስ ይህ ፈተና መቀጠሉን አቶ ስንታየሁ ተናግረዋል፡፡

    የአይኤፍአርኤስ ትግበራ ከግለሰብ እስከ ገር ጠቃሚ ነው የሚሉት አቶ ስንታየሁ ድርጅቶች ትርፋቸውን፣ ኪሳራቸውን፣ ብታቸውንም ይሁን ብድራቸውን ለብረተሰቡ ግል ሲያደርጉ አብረው የሚሩ ገዢዎችና ተጠቃሚዎች፣ ኢንቨስተሮች፣ አበዳሪ የፋይናንስ ተቋማት፣ አምራቾች እንዲሁም በአጠቃላይ የገር ብት በግል እንዲታወቅና ሁሉም አካል ለሚወስደው ውሳኔ መነሻ የሚያደርገው መሆኑን ናገራሉ፡፡ ይህም በተለይ በቅርቡ እንገባበታለን ተብሎ ለሚጠበቀው የካፒታል ገበያ ዝርዝር ውስጥ ለመካተት ለሚፈልጉ ድርጅቶች ትልቁ መነሻ ነውም ብለዋል፡፡ 

    በድርጅቶች ዘንድ በተደጋጋሚ የሚነሳው የክፍያ ውድነት በባለሙያዎች እጥረት የተፈጠረ በመሆኑ ድርጅቶች ራተኞቻቸውን አልጥነው ቢሩ ችግሩን መቅረፍ እንደሚችሉ ይመክራሉ፡፡ በተጨማሪም አይኤፍአርኤስ ለትልልቅ ድርጅቶች የሚተገበርና ለአነስተኛ ድርጅቶች ተስማሚ የሆነ በሚል በሁለት ይነት መንገድ ተግባራዊ የሚደረግ በመሆኑ ለአነስተኛ ድርጅቶች በተዘጋጀው ርዓት መራት እንደሚችሉ ጠቁመዋል፡፡

    የኢትዮጵያ ሒሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድ ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ ባሉት ጊዜያት አይኤፍአርኤስን ተግባራዊ ያደረጉት ድርጅቶች ሙሉ ለሙሉ የሚሩበትን የፋይናንስ ተቋማት ጨምሮ 1,167 መሆናቸውን የቦርዱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ ፍቃዱ ተናግረዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት ደግሞ የሒሳብ ሪፖርታቸውን ለቦርዱ አቅርበው በምልከታ ላይ የሚገኙ 12 ድርጅቶች መሆናቸውን ገልዋል፡፡ ተቋማት ከዚህ በበለ ፍጥነትና ራት እንዲተገብሩ ዓለም አቀፍ ደረጃን በጠበቀ መልኩ ለሚሩ ባለሙያዎችና የኦዲት ድርጅቶች ቦርዱ ከመስከረም ወር 2014 ዓ.. ጀምሮ ለባለሙያዎቹ ፈቃድ እየሰጠ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡ እስካሁንም በቦርዱ ውቅና የተሰቸው የሒሳብ ባለሙያዎች 915 ሲሆኑ የተመሰከረላቸው የኦዲት ድርጅቶች ደግሞ 152 መሆናቸው ገልጸው ይህም ዘርፉ ከሚፈልገው የባለሙያ ቁጥር አንፃር እጅግ በጣም አነስተኛ መሆኑን ይገልጻሉ፡፡

    በአጠቃላይ ባለሙያዎችን ለማፍራት የሚቻልበትን መንገድና የኢትዮጵያ ሒሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድን አራር ለማሻሻል እ... በጥር ወር 2021 መሠረቱን እንግሊዝ ካደረገውና በዓለም አቀፍ ደረጃ ከ120 መታት በላይ እንዲሁም በኢትዮጵያ ላለፉት 20 መታት በዘርፉ ሲራ ከቆየው ኤሲሲኤ (ACCA) ከተሰኘ የሙያ ማበር ጋር ለአንድ መት የሚቆይ የፕሮጀክት ትግበራ ስምምነት አድርጎ ሲራ መቆየቱን ተናግረዋል፡፡

    ፕሮጀክቱ በዋነኝነት ባለሙያዎችን ለማፍራት የሚያችል ራሱን የቻለ ኢንስቲትዩት ለማቋቋም እንዲቻል ስትራቴጂ በማዘጋጀት ለቦርዱ ማቅረቡን የኤሲሲኤ የኢትዮጵያ ዳይሬክተር ዮዲት ካሳ ይናገራሉ፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ ማበሩ ከ170 በላይ አገሮች የሚራ በተለይ የተሻሉ ልምዶችን እንደ ኬኒያና ሩዋንዳ ካሉ አገሮች በመውሰድ የሙያ ማበሩ የሚቋቋምበት ስትራቴጂ ተዘጋቷል ብለዋል፡፡ በአይኤፍአርኤስ ትግበራ ላይ በዓለም አቀፍ ደረጃ ውቅና ካለው የሙያ ማበር ውቅና ማግኘት እንደሚጠይቅ የሚጠቁሙት ዮዲት ለዚህም ውጪ ገር ከሚገኙ የሙያ ማበራት ባለሙያ ከማስመጣት እዚሁ ማበሩን ማቋቋም ተመራጭ መሆኑን ይናገራሉ፡፡

    በተጨማሪም ፕሮጀክቱ የኦዲት ባለሙያዎች የሚሩበት መንገድ ጋዊና ደረጃውን የጠበቀ እንዲሆን ድርጅቶቹን ሲከታተልና የማስተካከያ ምክረ ሳብ ሲሰጥ መቆየቱን ገልስተካከ የሚያስፈልጋቸውን ተቋማትና አራሮች ለቦርዱ አቅርቧል ብለዋል፡፡ የድርጅቶችን የሪፖርት ግልፀኝነት በተመለከተ ደግሞ ከገቢዎች ሚኒስቴር፣ ከብራዊ ባንክና ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር በመነጋገር ድርጅቶች ተደራራቢ ሪፖርት እንዳይጠየቁና ተቋማቱ ተናበው እዲሩ ስምምነት ላይ መደረሱን ገልዋል፡፡ የትምህርት ተቋማት አይኤፍአርኤስን መረት አድርገው የትምህርት ዝግጅታቸውን እንዲያደርጉ ደግሞ ትምህርት ሚኒስቴር ላፊነት እንዲወስድ ተደርጓል ብለዋል፡፡

    ከኤሲሲኤ በቀረበው ምክረ ሳብ መረት የአካውንቲንግ የሙያ ማበር ለማቋቋም የሚያስችል ረቂቅ ተዘጋጅቶ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት መቅረቡን የገለጹት አቶ ፍቃዱ፣ የቦርዱ ላፊነት መቆጣጠርና ፈቃድ መስጠት በመሆኑ ይህም እርስ በእርሱ የሚጋጭ አራር በመሆኑ ራሱን የቻለ ተቋም ያስፈልገዋል ማለት ለዚህም የሙያ ማበሩ ልጠናዎችንና ምዘናዎችን በማድረግ ለባለሙያዎቹ ውቅና የሚሰጥ ተቋም ይሆናል ብለዋል፡፡

    ከ2015 ዓ.. ጀምሮ ቦርዱ ያስቀመጠው መስፈርት ውስጥ የሚካተቱ ድርጅቶች ሪፖርታቸውን ለኢትዮጵያ ሒሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድ ማቅረብ ግዴታ እንደሚሆንና በማያቀርቡት ላይ ርምጃ እንደሚወሰድ አቶ ፍቃዱ ጠቁመዋል፡፡ ባለሙያዎችም የቦርዱ ፈቃድ ከሌላቸው ምንም ይነት የሒሳብ ራ መራት እንደማይችሉ አክለዋል፡፡ 

     

    - Advertisement -spot_img

    የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

    - ማስታወቂያ -
    - ማስታወቂያ -spot_img

    በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች